Klanken lezen en schrijven

Klanken lezen en schrijven

1 / 33
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsPrimary EducationAge 6,13

In deze les zitten 33 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Klanken lezen en schrijven

De foto's laten een opbouw zien uit TaalCompleet Alfa A: eerst losse klanken en letters, daarna korte woorden met dezelfde letters. Deze les sluit daarop aan.

Lesdoel

Ik kan korte woorden met bekende klanken lezen en schrijven.

Deze slide heeft geen instructies

Welke klanken of woorden ken jij al?

Gebruik de antwoorden als start: laat leerlingen hardop een paar bekende klanken of korte woorden noemen, zoals i, aa, kim of kip.

Van klank naar letter

  • Je hoort eerst een klank

  • Bij die klank hoort een letter

  • Als je klanken samenvoegt, lees je een woord

  • Als je een woord langzaam zegt, hoor je losse klanken

Leg rustig uit dat alfabetisering begint bij horen, zien, zeggen en schrijven. Gebruik mondelinge voorbeelden zoals i-k of k-i-m.

Korte klanken oefenen

Bekende korte klanken in deze les zijn:


  • i

  • a

  • aa

  • o als dat al bekend is


Deze klanken hoor je in korte, eenvoudige woorden.

Houd de focus op de klanken die in het materiaal uit de foto's zichtbaar zijn: i, a/aa en medeklinkers zoals m, k, p, n, d.

Medeklinkers herkennen

Veel gebruikte medeklinkers in de woorden zijn:


  • m

  • k

  • p

  • n

  • d


Samen met klinkers vormen ze leesbare stukjes.

Noem letters steeds met hun klankwaarde, niet met letternamen, als dat beter past bij de alfaklas.

Een woord opbouwen

Voorbeeld:


  • k + i + m → kim

  • Je leest van links naar rechts

  • Elke letter klinkt mee

  • Samen worden losse klanken een woord

Model hardop hakken en plakken: /k/ - /i/ - /m/ wordt kim.

Lezen is stap voor stap

Bij beginnend lezen helpt deze volgorde:


klank horen → letter zien → letters samen lezen → woord herkennen


Zo wordt lezen steeds sneller en zekerder.

Benadruk dat langzaam lezen goed is in het begin. Snelheid komt later.

Wat komt na klank horen?

A

woord herkennen

B

letter zien

C

zin lezen

D

naam schrijven

Sluit aan bij de volgorde op slide 6: klank horen → letter zien → letters samen lezen → woord herkennen.

Maak de volgorde compleet

Je hoort eerst een klank. Daarna zie je een letter. Dan lees je letters samen als een woord.

klank
letter
woord
klinker
medeklinker
naam

Kernwoorden komen direct uit slides 2 en 6.

De letter m en woorden met m

  • De m hoor je in kim, mik, pim

  • De m kan aan het begin of eind staan

  • Je ziet dezelfde letter terug in verschillende woorden

Verbind met de foto's waarop veel m-patronen en woorden als kim, mik en pim voorkomen.

De letter k en woorden met k

  • De k hoor je in kim, kip, kin

  • De k geeft een duidelijke begin-klank

  • Door één letter te veranderen, krijg je een nieuw woord

Laat horen: kim, kip, kin. Zelfde beginletter, andere laatste klank of klinker.

De letter p en woorden met p

  • De p hoor je in pip, pim, kip

  • Soms staat p vooraan, soms achteraan

  • Kijk goed naar de plaats van de letter in het woord

Maak het contrast duidelijk tussen pim en kip, of pip en kip.

Woordrijtjes helpen

In woordrijtjes zie je patroonwoorden:


  • kim – mik

  • kip – pip

  • kin – min


Je leert zo letters en klanken sneller herkennen.

De foto's tonen precies zulke reeksen. Leg uit dat herhaling de koppeling tussen klank en schrift versterkt.

Eén letter verschil

Kleine veranderingen maken een nieuw woord:


  • kim → kip

  • kip → kin

  • pim → pip


Daarom moet je elke letter goed bekijken.

Benadruk nauwkeurig kijken: beginletter, klinker en eindletter.

Welk woord heeft p aan het begin?

A

kip

B

kim

C

pim

D

mik

Controleert of leerlingen naar de plaats van de letter kijken, zoals op slides 7 t/m 11.

Lees de patroonwoorden

In woordrijtjes zie je patronen. kim en mik lijken op elkaar. Ook kip en pip hebben één letter verschil.

kim
mik
kip
pip
maan
daan
dik
naam

Laat leerlingen na afloop de woorden ook hardop lezen.

De klank aa in woorden

  • aa is een lange klank

  • Je ziet aa in naam, maan, kaak

  • Twee dezelfde letters samen maken één lange klank

Sluit aan bij de foto's van les 1.5 met naam, aap, maan, kaak, maak.

Lezen met aa

Voorbeelden van woorden met aa:


  • naam

  • maan

  • maak

  • kaak

  • aap


Je hoort de klank langer dan bij a.

Als korte a nog niet expliciet behandeld is, houd de nadruk alleen op het herkennen van de lange aa.

Nieuwe woorden maken

Met bekende letters kun je meer woorden lezen:


  • naam = n-aa-m

  • maan = m-aa-n

  • maak = m-aa-k


Je leest ook hier weer klank voor klank.

Dit is een belangrijke transfer: bekende letters blijven hetzelfde klinken in nieuwe combinaties.

Welke klank is lang?

A

i

B

a

C

aa

D

o

Sluit direct aan bij slide 12.

Vul de woorden met aa aan

In deze les is aa een lange klank. Je ziet die in naam, maan en maak.

aa
naam
maan
maak
i
kim
kip
dim

Alle woorden komen letterlijk uit slides 12 t/m 14.

Van lezen naar schrijven

Schrijven helpt bij lezen:


  • Je zegt het woord langzaam

  • Je hoort de klanken

  • Je schrijft de letters in volgorde

  • Daarna lees je terug wat je schreef

Koppel lezen en schrijven steeds aan elkaar. Dat past goed bij alfabetisering in ISK alfa.

N en D in nieuwe woorden

Met n en d komen nieuwe woorden erbij:


  • kin

  • nik

  • daan

  • dik

  • dim


Zo groeit je leesvoorraad stap voor stap.

Verbind met de foto's van 1.4, 1.5 en 1.6 waarin n- en d-woorden terugkomen.

Het woord daan

  • daan heeft vier letters

  • Je hoort: d – aa – n

  • De klank aa blijft hetzelfde

  • Alleen de beginletter verandert

Als leerlingen al namen kennen, kun je zeggen dat sommige woorden ook persoonsnamen zijn. Houd de focus wel op klankstructuur.

Bekende patronen terugzien

In deze les zie je steeds patronen terug:


  • kim, kip, kin

  • pim, pip

  • naam, maan, maak

  • daan, dik, dim


Bekende patronen maken lezen makkelijker.

Dit is de samenvattende inhoudsslide vóór de begrippenlijst.

Hoe hoor je daan?

A

d - a - n

B

d - aa - n

C

da - a - n

D

d - aa - m

Controle van klankstructuur uit slide 17.

Bekende patronen terugzien

Je ziet patronen terug in woorden. kim, kip en kin passen bij elkaar. Ook daan hoort bij de nieuwe woorden.

kim
kip
kin
daan
maak
pip
kaak
mik

Laat leerlingen benoemen welke letter verandert en welke gelijk blijft.

Hoe helpen patronen bij lezen?

Verwachte elementen: leerlingen noemen dat bekende letters hetzelfde blijven klinken en dat patronen helpen bij lezen van nieuwe woorden.

Welk woord onthoud jij goed?

Reflectie zonder goed of fout. Laat leerlingen één woord of kort zinnetje geven.

Wat vond jij moeilijk vandaag?

Reflectie op leerproces. Mogelijke antwoorden: aa, letters onthouden, goed kijken, langzaam lezen.

Wat helpt jou bij lezen en schrijven?

Reflectie op strategieën. Mogelijke antwoorden: hardop zeggen, klappen, rijtjes lezen, schrijven.

Begrippen

klank - wat je hoort in een woord

letter - teken dat een klank opschrijft

klinker - letterklank zoals i, a, aa

medeklinker - letterklank zoals m, k, p, n, d

woord - letters samen met betekenis

lezen - letters en woorden herkennen

schrijven - klanken omzetten in letters

Deze slide heeft geen instructies