Herhalingsles: laryngectomie & Astma/COPD

• newEditor
• Verpleegkunde
• Hoger onderwijs

Herhalingsles: laryngectomie & Astma/COPD

05/05/2026

Sylvester Vanden Eede

Totale laryngectomie

Totale laryngectomie: wat verandert er?

Definitie:

Volledige verwijdering van het strottenhoofd, stembanden, epiglottis en tongbeen.

Anatomische wijziging:

De trachea is niet meer verbonden met de neus/mond; er ontstaat een definitieve tracheostomie.

Gevolg:

Onomkeerbaar verlies van de natuurlijke stem.

Totale laryngectomie: wat verandert er?

Voordeel:

Patiënt kan zich niet meer verslikken in voeding omdat de luchtweg en voedselweg volledig gescheiden zijn.

Tracheotomie vs. Tracheostomie

Tracheotomie:

Tijdelijke insnede, anatomie blijft intact, sluit vaak spontaan na verwijderen canule.

Tracheostomie:

Permanent stoma waarbij de trachea aan de huid is vastgehecht ==> altijd nodig bij een totale laryngectomie.

Tracheotomie vs. Tracheostomie

De canule: verpleegkundige keuzes

Onderdelen:

Buitencanule, binnencanule (voor opvang secreties) en mandrin.

Cuff:

Een opblaasbare manchet. Niet nodig bij een spontaan ademende laryngectomiepatiënt.

Venster:

Noodzakelijk om lucht naar een spraakknop te leiden om te kunnen spreken.

De canule: verpleegkundige keuzes

De canule: verpleegkundige keuzes

Levensnoodzakelijke zorg bij laryngectomie

Observatie:

Elk ongewoon geluid direct controleren; de patiënt kan niet roepen om hulp.

Aspireren:

Belangrijk in de postoperatieve fase om verstopping en ademnood door slijmophoping te voorkomen.

Bevochtiging:

Essentieel omdat de neusfiltering wegvalt; voorkomt korstvorming en taaie slijmen.

Psychosociale zorg & revalidatie

Impact:

Het is een mutilerende ingreep met grote gevolgen voor zelfbeeld, identiteit en communicatie.

Verpleegkundige rol:

Aanwezig zijn, tijd nemen en alternatieve communicatie aanbieden.

Spraakrevalidatie:

Opties zoals stemprothese (meest natuurlijk), slokdarmspraak of elektrolarynx.

Astma/ COPD

Anatomie en fysiologie: de basis

Inademing:

Lucht stroomt via de trachea en bronchi naar de bronchiolen; de lucht wordt hier gefilterd, verwarmd en bevochtigd.

Gasuitwisseling:

Vindt plaats in de alveolen via diffusie.

Uitademing:

Gebeurt passief door de elasticiteit van de longen.

Gasuitwisseling

• Inademing (inspiratie)

  • Borstkas zet uit

  • Lucht stroomt naar binnen via trachea, bronchi en bronchiolen

• Luchtgeleiding

  • Lucht wordt getransporteerd, gefilterd, verwarmd en bevochtigd

  • Er is nog geen gasuitwisseling

• Gastuitwisseling

  • O2 gaat van alveolen naar het bloed

  • CO2 gaat van het bloed naar de alveolen

  • Gebeurt door diffusie

• Uitademing (expiratie)

  • Longen veren terug door elasticiteit

  • CO2- rijke lucht verlaat het lichaam

Diffusie: verplaatsing van deeltjes van een plek met een hoge concentratie naar een plek met een lage concentratie.

Gastuitwisseling gebeurt enkel in de alveolen; luchtgeleiding gebeurt in de rest van de luchtwegen.

Astma: pathofysiologie

Definitie:

Chronische aandoening met een overreactie van de kleine luchtwegen op prikkels zoals allergenen, koude lucht of inspanning.

Mechanisme:

• Bronchoconstrictie (verkramping van de spieren)

• Slijmvorming (slijmprop)

• Zwelling van het slijmvlies

Kenmerk:

De luchtwegobstructie is omkeerbaar.

COPD: pathofysiologie

Kenmerk:

Chronische obstructie die niet volledig omkeerbaar is.

Schade:

Alveolen zijn vergroot en beschadigd, met verlies van elasticiteit.

Gevolg:

Kleine luchtwegen klappen dicht bij uitademing; lucht blijft gevangen (hyperinflatie). Er is een verminderd oppervlakte voor gasuitwisseling.

Behandeling en educatie:

Inhalatietherapie:

Eerste keuze vanwege snellere werking, lagere dosis en minder systemische bijwerkingen.

Middelen:

Bronchusverwijders en inhalatiecorticoïden via doseeraerosol (met voorzetkamer) of poederinhalatie.

Educatie:

Gebruik hulpmiddelen zoals de 'My puff' app en vermijd triggers.