Th 4 Stevigheid en beweging
Bs.1 Het skelet
Th 4 Stevigheid en beweging
Bs.1 Het skelet
Vandaag
Inleiding
Uitleg bs. 1 Het skelet
Aan de slag! + TJK inzien
LessonUp vragen
Waarom hebben wij een skelet?
Leerdoelen
4.1.1 Je kent de delen van het lichaam.
4.1.2 Je kunt in een afbeelding van het skelet de botten benoemen.
4.1.3 Je kunt de functies van het skelet noemen.
Start
1. Skelet
2. Functies
3. Bouw botten
4. Soepelheid bij kinderen
5. Wervelkolom
Opdrachten
Afsluiten
1. Skelet
206 botten
Verdeeld in botgroepen:
Schedel, borstkas, wervelkolom, bekken, ledematen
Bron 2, 3 en 4!
Start
1. Skelet
2. Functies
3. Bouw botten
4. Soepelheid bij kinderen
5. Wervelkolom
Opdrachten
Afsluiten
Filmpje kijken
Schrijf de 4 functies van het skelet op!
2. Functies
1. Stevigheid geven
2. Vorm geven.
3. Bescherming geven.
4. Beweging mogelijk maken.
Start
1. Skelet
2. Functies
3. Bouw botten
4. Soepelheid bij kinderen
5. Wervelkolom
Opdrachten
Afsluiten
3 Bouw botten
Start
1. Skelet
2. Functies
3. Bouw botten
4. Soepelheid bij kinderen
5. Wervelkolom
Opdrachten
Afsluiten
Start
1. Skelet
2. Functies
3. Bouw botten
4. Soepelheid bij kinderen
5. Wervelkolom
Opdrachten
Afsluiten
Start
1. Skelet
2. Functies
3. Bouw botten
4. Soepelheid bij kinderen
5. Wervelkolom
Opdrachten
Afsluiten
Start
1. Skelet
2. Functies
3. Bouw botten
4. Soepelheid bij kinderen
5. Wervelkolom
Opdrachten
Afsluiten
Aan de slag!
Weektaak:
Bs. 1 opdracht 1 t/m 8 + TJK inzien
Laatste 10 min. LessonUp vragen
Wat heb je geleerd?
minute
second
Leven botten?
ja
nee
Het skelet van een volwassen mens bestaat uit ongeveer uit...?
500 botten
206 botten
350 botten
150 botten
Het skelet bestaat uit botten. Een ander woord voor botten is _____________.
Ruggengraat
Beenderen
Benen
Schedel
De botten van baby's bestaan hoofdzakelijk uit ..
kalk
lijmstof
Welk van de volgende onderdelen van botten maken de botten NIET buigzaam
Kraakbeen
Lijmstof
Kalk
Gelei
Het skelet van een baby bestaat uit ongeveer uit...?
100 botten
270 botten
206 botten
75 botten
Wat zit er tussen de wervels?
Kraakbeen
Botten
Niks
Van welke botten heeft deze persoon last (roodgekleurde botten)
bekkengordel
borstwervels
halswervels
lendenwervels
Th 4 Stevigheid en beweging
Bs.2 De bouw van botten
Vandaag
Herhalen bs. 1
Uitleg bs. 2 De bouw van botten
Bloem tekening bekijken!
Leerdoelen
4.2.4 Je kunt de bouw van botweefsel en kraakbeenweefsel beschrijven.
4.2.5 Je kunt beschrijven hoe de samenstelling van botten verandert tijdens het leven.
In je oren en je neus zit buigzaam kraakbeen, maar de meeste botten in je lichaam zijn hard en stevig. Die buigen niet, maar ze kunnen wel breken.
Soorten beenderen
- Pijpbeenderen
- Platte beenderen
- Geel beenmerg
- Rood beenmerg
Pijpbeenderen
Platte beenderen
Rood beenmerg maakt bloedcellen
Geel beenmerg bestaat vooral uit vetten
Hoe ouder je wordt hoe meer rood beenmerg --> geel beenmerg.
De bouw van botten
Botten bestaan uit kalkzouten en collageen (lijmstof)
Kalkzouten geven stevigheid
Collageen zorgt voor de buigbaarheid
Hierdoor zijn ze stevig, maar breken ze niet snel!
De bouw van botten
In het skelet komt botweefsel en kraakbeenweefsel voor. Tussen de cellen zit tussencelstof.
Kraakbeenweefsel: tussencelstof bestaat vooral uit collageen
Welke delen van je lichaam bevatten kraakbeen?
De bouw van botten
In botweefsel liggen de cellen in kringen om kanaaltjes die bloedvaatjes bevatten
Botweefsel: tussencelstof bestaat vooral uit kalkzouten
Baby
Verandering in botweefsel
Baby: skelet bestaat vooral uit kraakbeenweefsel
Als je ouder wordt, verandert dit in botweefsel, doordat er meer kalkzouten en minder collageen in de botten zit.
Bot
Kraakbeen
Veel collageen
Weinig collageen
Veel kalkzouten
Weinig kalkzouten
Wat zorgt voor de stevigheid van botten?
Kalkzout in de cellen
Kalkzout in de botten
Lijmstof in de cellen
Lijmstof in de botten
Hebben alle dieren hetzelfde soort skelet?
Ja
Nee
Aan de slag!
Weektaak:
Bs. 2 opdracht 1 t/m 7
Volgende les:
Bs. 3
Th 4 Stevigheid en beweging
Bs.3 Beenverbindingen
Vandaag
Herhaling bs. 1 & 2 (Botten bingo)
Uitleg bs. 3
Aan de slag!
Botten bingo!
Maak je eigen bingo kaart
En leer de namen van de botten uit je hoofd
5 minuten!
BINGO 1
BINGO 2
X
X
X
X X X
BINGO 3 = VOLLE KAART
Nog geen bingo?
Nog 4 te gaan...
Bij oude mensen bevatten de beenderen veel
en weinig
Als mensen ouder worden, verandert er ook veel kraakbeenweefsel in
kraakbeen
botweefsel
Collageen
Kalkzouten
tussencelstof
Leerdoelen
4.3.6 Je kunt de beenverbindingen beschrijven.
4.3.7 Je kunt de bouw van een gewricht beschrijven.
4.3.8 Je kunt de werking van een kogelgewricht, scharniergewricht en een rolgewricht beschrijven.
Wat zou een beenverbinding kunnen zijn?
Beenverbinding door vergroeiing
Beenverbinding door een naad
Beenverbinding door kraakbeen
Beenverbinding door gewrichten
Beenverbindingen
Er zijn vier soorten beenverbindingen:
Vergroeid
Naadverbinding
Kraakbeenverbinding
Verbinding door gewrichten
Bouw van een gewricht
Bouw van een gewricht
Is een pees hetzelfde als een kapselband?
Ja
Nee
Pees = bot - spier
Kapselband = bot - bot
Soorten gewrichten
Er zijn drie soorten gewrichten.
Met elk soort gewricht kun
je een andere beweging
maken.
Kogelgewricht
Rolgewricht
Scharniergewricht
Soorten gewrichten
Aan de slag!
Weektaak:
Bs. 3 opdracht 1 t/m 8
Volgende les:
TJK bs. 1 t/m 3 + bs. 4
Th 4 Stevigheid en beweging
Bs. 4 Spieren
Vandaag
Opfrissen bs. 3
Uitleg bs. 4
Check vragen bs. 4
Uitleg bs. 5 (kort)
Aan de slag!
Beenverbindingen
vergroeiing
naadverbinding
gewrichten
kraakbeen
Kogel-gewricht
Rolgewricht
Scharnier-gewricht
Gewricht
Kraakbeen
Naad-verbinding
Vergroeid
De bolle kant van een gewricht
De holle kant van een gewricht
vloeistof in gewricht
zorgt dat botten bij elkaar blijven
gewrichtskom
gewichtskogel
gewrichtssmeer
gewrichtskapsel
Wat voor beenverbinding is de knie?
Kraakbeenverbinding
Vergroeid
Gewricht
Naden (naadverbinding)
Leerdoelen
4.4.9 Je kunt de werking van spieren beschrijven.
4.4.10 Je kunt voorbeelden noemen van bewuste en onbewuste spierbewegingen.
Botten kunnen zelf niet bewegen. Om ze te bewegen zijn spieren nodig. Ook op andere plaatsen in je lichaam zitten spieren.
Spieren
Het menselijk lichaam telt meer dan 600 spieren.
Spieren zitten overal, zelfs in de ogen en de huid (kippenvel). Ook het hart is een spier.
Veel spieren zorgen voor beweging.
De opbouw van de spier
De pees (aan het bot).
De spier.
De spierbundels.
De spiervezels.
Een spier is eigenlijk weefsel dat bestaat uit cellen die kunnen samentrekken en ontspannen, waardoor beweging mogelijk is. Leg je hand maar op je spierbal en span je spier aan.
Spieren
Functies:
Bot laten bewegen
Samentrekken
Strekken
Ook: onbewuste bewegingen
Spier bij samentrekken
Korter en dikker
Spier bij strekken
langer en dunner
Spieren bewegen maar naar één kant
Elke spier heeft een tegenovergestelde spier
Antagonistisch paar (buig & strekspier)
Samenwerking
Antagonisten (tegenstelde beweging)
Werken samen
1 spant aan
de ander (antagonist) ontspant
Een gescheurde pees?
Spieren in het lichaam
Elke spier heeft een tegenovergestelde spier.
Een spier kan maar één richting op bewegen.
Aanhechtingen aan botten met pezen
Aan de slag!
Weektaak:
Bs. 4 opdracht 1 t/m 8
Bs. 5 opdracht 1 t/m 10
Volgende les: Bs. 5 De wervelkolom
Th 4 Stevigheid en beweging
Bs.5 De wervelkolom
Vandaag
Herhalen bs. 4
Uitleg bs. 5
TJK inzien & aan de slag!
Als je een spier samentrekt, wordt de spier....
korter en dikker
langer en dunner
korter en dunner
langer en dikker
Als spier 2 korter wordt, wordt spier 4...
Korter
Langer
Hoe noem je de tegengestelde spier van een spier die actie onderneemt?
Antagonist
Anagonist
Reverse musculus
Antiwerker
Wat is er anders aan orgaanspieren ten opzichte van de skeletspieren?
bewegen alleen als je eraan denkt.
Je kan ze makkelijk aansturen.
bewegen zonder dat je je er bewust van bent.
Leerdoelen
4.5.11 Je kunt aangeven wat een goede lichaamshouding is en waarom deze belangrijk is.
Practica 5
Een goede lichaamshouding vermindert de kans op klachten. De wervelkolom en de rugspieren werken daarbij samen.
Wervelkolom
Je wervelkolom heeft een 'dubbele S-vorm'
Gameboyrug of tabletnek
Wat doet lang kijken op een telefoon of tablet met je houding?
Beeldscherm gebruiken
Verkeerde houding kan bochel ontstaan
gameboyrug of tabletnek
Een goede zithouding
Bij een goede zithouding is het belangrijk dat je je rug zoveel mogelijk recht houdt.
Door altijd met je hoofd voorover naar je scherm te kijken, kun je een bochel krijgen.
BOCHEL=Tabletnek=Gameboyrug
De wervelkolom
Schedel wordt gedragen door de wervelkolom:
Hals/ nekwervels (rood)
Borstwervels (geel)
Lendenwervels (blauw)
Heiligbeen
Staartbeen
Zenuwbanen lopen door de wervelkolom.
Kraakbeenschijven zorgen voor de beweging van de rug
Hernia is het bekneld raken van een zenuw.
Wervelkolom
Wat wordt gedragen door de wervelkolom?
De romp
De schedel
De borst
Het bekken
De beenverbinding(en) die je tegenkomt bij de wervelkolom
Naadverbinding
Vergroeid bot
Gewricht
Kraakbeenverbinding
Wat is onderdeel van de wervelkolom?
Ribben en borstbeen
Hals- borst- en lendenwervels
Schouderbladen en sleutelbeen
Ellepijp en spaakbeen
Welke functie heeft de wervelkolom voor het ruggenmerg? De wervelkolom ...
beschermt het ruggenmerg
geeft stevigheid aan het ruggenmerg
geeft vorm aan het ruggenmerg
geleidt het ruggenmerg
Wat loopt er door de wervelkolom?
bloedvaten
zenuwen
spieren
lymfe
Keuze/ aan de slag!
Verder met de weektaak:
Bs. 4 opdracht 1 t/m 8
Bs. 5 opdracht 1 t/m 10
Practica 5 maken in duo's (blz. 76)
5. Zitten op school
Th 4 Stevigheid en beweging
Bs.6 Gezond bewegen
Vandaag
Herhalen bs. 5
Uitleg bs. 6 Gezond bewegen
Aan de slag!
Wat maakt een goede lichaamshouding?
Een rechte rug
Een kromme rug
Hoofd rechtop houden
Hoofd vooroverbuigen
Waarom is een goede lichaamshouding belangrijk?
Waar of niet waar? Je ruggenmerg bevindt zich in je wervelkolom en is onderdeel van je zenuwstelsel.
Waar
Niet waar
Wat is onderdeel van de wervelkolom?
Ribben en borstbeen
Hals- borst- en lendenwervels
Schouderbladen en sleutelbeen
Ellepijp en spaakbeen
Leerdoelen
4.6.12 Je weet dat spieren sterker worden door training.
4.6.13 Je kunt uitleggen dat lichaamsbeweging goed is voor je gezondheid.
Bewegen is gezond. Je krijgt een goede conditie en beweging helpt om klachten te voorkomen. Goed bewegen leer je als je jong bent.
Wat doen jullie aan lichaamsbeweging?
Hoe vaak sport je per week?
0 - 1 keer
2 - 3 keer
4 -5 keer
meer dan 5 keer
1. Spieren worden sterker
Wat gebeurt er als je spieren niet of nauwelijks gebruikt?
Kracht van spieren neemt af
Kracht van spieren neemt toe
Spieren worden dunner en zwakker
Spieren worden dikker en sterker
2. Conditie: Langer en sneller bewegen
Hoe kan je conditie het beste trainen?
Met alleen krachttraining
Met alleen duurtraining
Met en combinatie van beide
3. Coördinatie: verschillenden spieren werken goed samen
Waarom is coördinatie belangrijk?
Motorisch geheugen
Wanneer je bewegingen veel herhaalt zal je lichaam deze onthouden (motorisch geheugen).
Na een tijdje kun je deze beweging uitvoeren zonder na te denken (geautomatiseerde beweging).
Voorbeeld: fietsen.
Hoe vaak heb je spierpijn na het sporten?
Nooit
Bijna nooit
Soms
Regelmatig
Altijd
Spierpijn ontstaat vaak na een beweging die je niet gewend bent.
Bij vaker trainen vermindert de kans op spierpijn.
Spierblessures
Spierpijn
Kleine beschadigingen in de spieren en/ of ophoping van afvalstoffen.
Meer trainen -> sterkere spieren -> minder snel beschadigd
Spierkramp: een spier trekt zich plotseling heel sterk samen.
Je moet stoppen met de beweging. Ga je door dan kan de spier scheuren.
Een plotselinge spierscheuring: een zweepslag
Spierblessures
Wat kan je doen om spierpijn en blessures te voorkomen?
Voorkomen blessures
1. Kleding en beschermende middelen
2. Intapen
3. Warming-up
4. Rek oefeningen
5. Cooling-down
6. Regelmatig trainen
Aan de slag!
Weektaak:
Bs. 6 opdracht 1 t/m 10
Bs. 7 opdracht 1 t/m 6
Volgende les: Uitleg bs. 7
Volgende week: herhaal les & TO Thema 4 bs. 1 t/m 7
Th 4 Stevigheid en beweging
Bs.7 Vorm en functie van botten
Vandaag
Herhalen bs. 6
Uitleg bs. 7
Aan de slag!
Afsluiting
Waarom is sporten gezond?
Dit is geen voorbeeld van RSI:
Muisarm
Tenniselleboog
Whiplash
Peesontsteking
Wat veroorzaakt spierpijn?
Overbelasting
Ophoping van afvalstoffen
Beweging die je niet gewend bent
Ziekte
Leerdoelen
4.7.14 Je kunt het verband tussen de vorm en de functie van botten beschrijven.
De vorm van botten heeft te maken met de functie. Dieren hebben verschillende aanpassingen aan hun botten.
Bij zoogdieren is er veel overeenkomst in de bouw van het skelet, maar er zijn ook verschillen. Hoe komt dat denk je?
Bouwplan
Er is een overeenkomst in het bouwplan.
De vorm of de lengte van verschillende botten kunnen verschillen.
Afhankelijk van zijn manier van leven (=functie!) is er een aanpassing aan het skelet.
Hetzelfde, maar toch anders..
Wat is er bijzonder aan de botten van vogels?
Die hebben kleinere botten
Die hebben minder botten
Die hebben holle botten
Die hebben alleen kraakbeen
Vorm en functie
Aanpassingen aan:
Omgeving
Voedsel
Elkaar
enz.
Voeten/poten
Voeten bij zoogdieren
Onze voeten zijn gewelfd
Zo kunnen ze beter gewicht dragen
Gewelfd (gebogen) voor kracht
De mens leert van de natuur
Veel van de dingen die de mens gemaakt heeft, zijn eigenschappen die in de natuur voorkomen (biomimetica/ biomimicry).
Zoolganger
Beer
Juist of onjuist? Mensen zijn een zoolganger.
Juist
Onjuist
Juist of onjuist? Zoolgangers zakken minder snel weg in een zachte bodem en glijden minder snel uit.
Juist
Onjuist
Leeuw
teenganger
Juist of onjuist? Teengangers kunnen sneller rennen dan zoolgangers.
Juist
Onjuist
Topganger
Paard
Juist of onjuist? Topgangers hebben een hardere ondergrond nodig.
Juist
Onjuist
1. Welk onderstel is van welk dier?
2. Noteer daarbij of het een zoolganger, teenganger of topganger is!
Aan de slag!
Weektaak:
Bs. 6 opdracht 1 t/m 10
Bs. 7 opdracht 1 t/m 6
Volgende week:
- Herhaal les (TJK bespreken)
- TO Thema 4 bs. 1 t/m 7
Vandaag
TJK inzien en bespreken (± 15 min.)
Botten bingo! (± 8 min.)
Leren en vragen stellen (± 10 min.)
Blooket quiz (laatste 7 min.)
Afsluiting
1. Ga naar Test-correct!
Klik op toetsen,
inzien: TJK-HV1-Bi04-versie 1-2425 Thema 4 bs. 1 t/m 3
minute
second
2. Botten bingo!
Niet voorzeggen!
Maak je eigen bingo kaart
En leer de namen van de botten uit je hoofd!
minute
second
BINGO 1
BINGO 2
X
X
X
X X X
BINGO 3 = VOLLE KAART
Bingo? steek je hand op en roep bingo!
3. Zelfstandig leren
Eerste 5 min. in stilte
Stel daarna vragen aan de docent of aan elkaar (fluisteren)!
minute
second
4. Ga naar Blooket!
5. Voel je je nu voorbereid op het proefwerk?
Absoluut niet!
Moet nog veel leren
Denk het wel
Gaat goed komen
Ben helemaal ready!