LIED VAN DE PROFEET - HOOFDSTUK 5 + 6

• newEditor
• Nederlands
• Secondary Education

Hoofdstuk 5 + 6

De situatie in Dublin verslechtert aan ijltempo

“Ze denkt aan de onverwachte reeks benoemingen, partijmensen die het bedrijf binnen zijn geloodst, het regime dat zijn greep heeft verstevigd.” (158)

+

“ik heb bijna twintig jaar fulltime gewerkt, zegt ze, in een seniormanagementfunctie in de biotechnologie, ik ben opgeleid als moleculair bioloog, ik heb een PhD in moleculaire biologie en celbiologie, maar daar is in de huidige omstandigheden niet veel werk meer in.” (189)

“alle scholen en vervolgopleidingen zijn per direct gesloten, burgers wordt opgedragen thuis te blijven behalve als ze eten of medicijnen moet kopen of zorg moeten verlenen aan ouderen of zieken.” (192)

+ Juf Bailey werd vervangen

“Wij zitten in Zone D, het lijkt me allemaal volstrekt willekeurig. Ik zit in Zone H, het zijn een soort postdistricten, arrondissementen, we zullen er wel gewend aan raken na verloop van tijd, ik wilde via de grote weg door de stad naar jou toe rijden maar ze hebben betonblokken op de rijbaan van de M7 gezet, pantserwagens, legertroepen, ze zijn duidelijk nerveus aan het raken nu de rebellen zo dicht bij de stad zijn.” (172)

+

 

“Dit is oorlogsgebied, zegt hij, mijn mannen hebben strikt bevel om gericht te schieten.” (197)

“de zwarte afvalcontainers zijn al drie weken niet geleegd.” (177)

+

“Er wordt weer een maatregel afgekondigd op het nieuws, luisteren naar of lezen van alle buitenlandse media is verboden, nieuwszenders uit andere landen worden geblokkeerd en vanaf vandaag wordt internet uitgeschakeld.” (184)

 

“Ze had een boodschappenlijstje moeten maken, iedereen is aan het hamsteren, maar ze kan niet bedenken wat ze het meest nodig heeft, iedereen wil hetzelfde, brood, pasta en rijst, de flessen water zijn op.” (188)

Zie je de parallellen?

Zie je de parallellen?

Welke scène blijft jou het meest bij?

Waar ligt het vertelperspectief? Wie is de focalisator?

A

Bij Larry (ik)

B

Bij Eilish (ik)

C

Bij Eilish (personale verteller)

D

bij Mark en Molly (personale verteller)

De wereld verandert aan ijltempo. Hoe gaan de personages daarmee om?

“Het is net of ze van haar kinderen is losgeraakt, het zijn bijna vreemden, ze heeft het gevoel of het een ander kind in een ander huis is, het meisje zegt nauwelijks een woord.” (177)

“Molly weigert haar handen van haar gezicht te halen en Eilish verstaat niet wat ze zegt. Wat is er: lieverd? Vraagt ze. Bailey kijkt zijn moeder boos aan. Mam, zegt hij, ze zegt dat ze niet naar school wil, ze zegt dat ze dood wil.” (153)

“Ze trekt het natte hoeslaken van Baileys bed en het volgend moment rommelt ze in de la van zijn nachtkastje zonder dat ze weet waarom.” (155)

 

“Zie je wel, zegt hij, we zijn een gezin van niks, en ik zal je nog iets vertellen, jij bent een rotmoeder van niks, ik wou dat je niet mijn moeder was.” (163)

Wat lees je in deze reacties van Molly?

“Mam, zegt ze, ik wil dat je naar me luistert, we moeten weg, we moeten zo snel mogelijk vertrekken voor het te laat is.” (178)

“Ik voel me alsof er iets in mij doodgaat, dat is het, ik ben bang dat wat er in mij doodgaat het stukje van papa is dat ik in mijn hart bewaar, dat maakt me zo bang, ik wil hem zo ontzettend graag in mijn hart bewaren maar ik weet niet hoe.” (206))

Met wie identificeer jij je het meest?

1

Eilish

2

Mark

3

Molly

4

Bailey

5

Simon

Hoe gaat het intussen met Carole?

Wat vind jij het belangrijkste THEMA in deze roman?

Hoe wordt het gezin aan de publieke “schandpaal genageld” (153)?

Wie zegt dit? En hoe moeten we dit interpreteren?

“Volgens mij ben ik safe, want ik verschijn vaak op de buitenlandse zenders en schrijf voor de internationale pers maar vroeg of laat zal ik ook opgepakt worden, mijn collega’s van kantoor hebben al gevraagd of ik verlof kan opnemen, mijn man wil dat ik ermee ophou, want als ik spoorloos verdwijn kan ik niks meer betekenen” (161)

Herken je die insteek in dit fragment?

“ze denkt aan hoeveel mensen in hoeveel levens hebben gezien dat de oorlog op hun huis afstormt, waakzaam hebben gewacht tot het lot kwam, zwijgend hebben onderhandeld, gefluisterd en toen gesmeekt, in gedachten alle uitkomsten hebben verwacht behalve het schrikbeeld dat niet onder ogen kan worden gezien.”

Deze iconische foto inspireerde Lynch voor het schrijven van deze roman. Hoe komt het dat we zo onbewogen blijven voor menselijk lijden vroeg hij zich af.

Welke definitie klopt voor jou het meest?

“De schoenmaker is gesloten en de luiken van de groentezaak zijn dicht, iemand heeft er met blauwe verf GESCHIEDENIS IS DE WET VAN DE STERKSTE op gekalkt, er is een vuist naast geschilderd. <…>, geschiedenis is een stille kroniek van mensen die niet wisten wanneer ze moesten weggaan, die uitspraak klopt natuurlijk niet, dat zegt ze tegen Larry, ze ziet hem tegenover haar aan de keukentafel zitten, hij probeert ik-luister-nietgezicht te verbergen terwijl hij met zijn telefoon speelt. Geschiedenis is een stil verslag van mensen die niet weg konden, het is een verslag van hen die geen keus hadden, je kunt niet weggaan als je nergens heen kunt en geen middelen hebt om ergens heen te gaan, je kunt niet weg als je kinderen geen paspoort kunnen krijgen, kunt niet weg als je met je voeten in de aarde geworteld bent en je voeten moet losscheuren om weg te gaan.” (195)

“dat is niet het nieuws, denkt ze, dat is het nieuws helemaal niet, het nieuws is de burger die kijkt naar de soldaat buiten voor haar huis die op een zandbak leunt en met zijn telefoon speelt, het nieuws is het automatische geweer dat tegen de zandzak staat, <…>, het is het gepensioneerde echtpaar uit de straat dat heeft besloten weg te gaan, het nieuws is hun ruzie op de oprit, het is de vrouw die in alle staten is om wat ze niet kunnen meenemen in de auto,<…> het is de oudste zoon die niet meer belt omdat dat het te riskant is om te bellen en niemand weet of hij dood is of leeft.” (199)

Wat wil Lynch hiermee zeggen?

“Bailey neemt een slok melk en vraagt of het nou oorlog in het land is en Eilish kijkt naar zijn melksnorretje, ziet de vraag in zijn ogen. Op de buitenlandse zenders wordt het een opstand genoemd, zegt Molly, maar de juiste term voor deze oorlog is amusement, want voor de rest van de wereld zijn we alleen maar televisie. Samantha legt haar mes en vork op haar bord. Mijn vader noemt het terrorisme.” (169)

link Sapir-Whorf-hypothese

taal kleurt ons wereldbeeld. Het is een lens waardoor we de wereld bekijken en regimes kunnen dit doelgericht inzetten

Hoe interpreteer jij dit fragment?

“ze ziet de overblijfselen van hun jongere ik, opgevouwen, verpakt in dozen, in zakken gestopt en weggeborgen, verloren in de wanorde van een verdwenen en vergeten ander ik, het stof dat zich neervlijt over de jaren van hun leven, de jaren van hun leven die langzaam tot stof vergaan, wat blijft er over en hoe weinig kunnen we weten over wie we waren, een oogwenk en we zijn allemaal weg.” (185)

 

mix van nostalgie (heimwee naar het verleden)

+ fatalisme (hoewel Eilish altijd hoopvol blijft, begint die hoop toch onder druk te staan)

Vluchten of blijven?

Waarom KAN Eilish Dublin niet verlaten?

paspoort kinderen, verantwoordelijkheid voor haar vader, steeds complexer logisiteke situatie (met controleposten), oorlogssituatie

Licht vs

donker

“De ochtend is aangebroken en toch is de dag al weg, ze beseft nu dat het licht niet het donker verdrijft, dat is een illusie, want het is de nacht die onwrikbaar standhoudt, ze beseft dat ze haar kinderen in haar armen geen echte troost kan bieden, dat hun huis geen echte bescherming biedt.” (149)

“Ze schopt tegen het wieltje, kijkt op haar horloge en gaat lopend op weg naar huis, de schaduwen beginnen de namiddag af te bakenen.” (190)&nbsp;

Ook in dit motief zie je dat het donker steeds meer terrein wint van het licht (wanhoop vs. hoop)

Een ander mooi voorbeeld zijn de linten die Molly voor haar vader in de boom hangt -> dat heeft ze de voorbije weken niet meer gedaan). De lichtpuntjes verdwijnen

Welke andere SYMBOLEN heb je herkend?

Bailey heeft het voortdurend over de worm, o.a. op p. 157, p. 163, p. 192, p. 201.

Wat moeten we weten over die worm? En wat symboliseert hij?

verschillende interpretaties zijn hier mogelijk:

* de wanhoop die steeds meer terrein wint - in Dublin in het algemeen & in de innerlijke toestand van de personages (Bailey zegt bijv. dat Molly de worm heeft ingeslikt en dat ze hem moet uitspuwen) - het vreet haar van binnenuit op

* het regime dat steeds meer terrein wint en de samenleving van binnenuit uitholt

In ieder geval: negatieve krachten

EN DE SPIEGEL?

“kijkt Eilish in de spiegel en herkent zichzelf niet, haar handen zoeken in de la naar het verleden,

“De plotse duizeling van de tijd maar als ze haar ogen weer opendoet, verkondigt de spiegel nog steeds zijn waarheid dat er alleen het hier en nu is.” (160)

 

Ze herkent zichzelf en haar leven niet meer. Er is nog zo weinig overeenkomst met haar leven vandaag en dat van een paar maanden geleden. Alles is veranderd

Haar spiegelbeeld komt zo hard binnen dat ze wel beseft: dit is het nu. Dit is de situatie vandaag. Dat is alles wat nu telt. Het hier en nu. Er valt niet aan te onsnappen

Op welke manier verandert de stad?

t.o.v. vorige hoofdstukken: niet alleen maar controleposten --- het is echt oorlogsterrein geworden. Hun straat is oorlogsgebied geworden. Het regime staat er gestationeerd. De rebellen rukken op.

VEILIG

ONVEILIG

Waar voelt het gezin zich

De ruimte waar ze zich veilig voelen versmalt almaar: eigenlijk zijn ze op dit moment alleen nog veilig op de benedenverdieping van hun huis (met een matras voor het raam) - en zelfs dat is schijn-veiligheid.

Lynch geeft zijn personages letterlijk almaar minder ruimte om zich in te bewegen. -- ook in zijn schrijfstijl gunt hij de lezer amper ademruimte

Hoeveel tijd verstrijkt er in dit deel?

Dat je hier niet goed kan op antwoorden, is precies Lynch's bedoeling. Hij maakt onaangekondigd grote tijdsprongen, en wil de lezer daarmee desoriënteren -- omdat dit ook het gevoel is dat zijn personages hebben. Ze verliezen alle grip op de wereld, op tijd, op hun leven,...

A

uren

B

dagen

C

weken

D

maanden

Beschrijf de schrijfstijl van Lynch a.d.h.v. dit fragment!

“Elke nacht droom ik van een ongestoorde slaap maar dat lukt niet meer, het heeft even geduurd voordat ik doorhad dat ik in zekere zin al lag te slapen, snap je, dat ik al die tijd lag te slapen terwijl ik dacht dat ik wakker was, ik probeerde tot het probleem door te dringen dat als een enorme duisternis voor me hing, de stilte die mijn hele leven in haar greep had, ik dacht dat ik er gek van werd maar toen werd ik wakker en begon langzaam te beseffen wat ze met ons doen, hoe slim ze tewerk gaan, ze pakken iets af en geven je er stilte voor terug, en vervolgens word je dag en nacht met die stilte geconfronteerd, en kan je niet meer leven, je bent niet meer jezelf maar een ding tegenover die stilte, een ding dat wacht tot de stilte wordt doorbroken, een ding dat smekend op zijn knieën ligt en dag en nacht tegen die stilte fluistert, een ding dat wacht tot het weer terugkrijgt wat het is afgenomen en pas dan kun je je leven weer oppakken, maar er komt geen eind aan die stilte, snap je, ze laten je bungelen, houden je de mogelijkheid voor dat je wat je wilt misschien weer terugkrijgt zodat jij niets anders kunt doen dan hulpeloos, verlamd afwachten, je staat machteloos, maar het blijft stil want zwijgen vormt de basis van hun macht, dat is de verborgen betekenis.” (174)

* geen punten, maar komma's -> geen ademruimte

* veel parallellisme / repititio: om de sleur waarin ze zitten te vatten

* beeldend / metaforisch

* essayistisch/filosofisch/ associatief

Hoe gaat het verder, denk je?

Lezen: hoofdstuk 7+ 8

MAANDAG 27 APRIL