H1.2 Scheidingsmethoden

• newEditor
• Scheikunde
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 4

Een suspensie is een:

A

Mengsel van twee vloeistoffen

B

Mengsel van twee vaste stoffen

C

Mengsel van een vloeistof en een vaste stof

D

Een zuivere stof

Een suspensie is

A

Helder

B

Troebel

C

D

Een emulsie is een bepaald soort mengsel. Een emulsie is ...

A

Helder en altijd gekleurd

B

Helder en soms gekleurd

C

Troebel en altijd gekleurd

D

Troebel en soms gekleurd

In welke reageerbuis zit een emulsie?

A

Reageerbuis 1

B

Reageerbuis 2

C

Reageerbuis 3

D

Zuivere stof of mengsel?

A

a: mengsel b: zuivere stof c: mengsel

B

a: zuivere stof b: zuivere stof c: mengsel

C

a: mengsel b: mengsel c: mengsel

D

a: zuivere stof b: zuivere stof c: zuivere stof

mengsel of zuiver stof?

A

mengsel

B

zuiver stof

C

niet te zeggen

D

1.1 Zuivere stof en mengsels

Zuivere stof:

een stof die bestaat uit 1 soort moleculen (dit kan een atoom zijn). Water is zuiver wanneer het uit alleen watermoleculen bestaat.

Mengsel: 

een stof die bestaat uit verschillende soorten moleculen. Lucht is een mengsel, omdat het onder andere bestaat uit: zuurstof, stikstof en water.

Huiswerk nakijken

§1.1 3 t/m 14

Leerdoelen §1.2

Je kunt de verschillende scheidingsmethoden (her)kennen en weten welke stofeigenschap je gebruikt voor die scheiding; 

• Filtreren

• Extraheren

• Bezinken en afgieten

• Indampen

• Destilleren

• Adsorberen

• Chromatografie

Maken op blz. 18 opdracht 16 van §1.2

Hoe? In je schrift

Hoe lang? 5 minuten

Klaar? Maak opdracht 17

1.2 Scheidingsmethodes: Filtreren

Een suspensie kan gescheiden worden door te filtreren. Je maakt dan gebruik van het verschil in deeltjesgrootte (stofeigenschap) 

De grote deeltjes blijven in het filter (residu) en de kleine deeltjes

gaan door het

filter (filtraat).

1.2 Scheidingsmethodes: Extraheren

Bij extraheren lost een deel op in het oplosmiddel

(extractiemiddel) en een ander deel lost niet op. Het extractiemiddel

met de opgeloste stof heet het extract.

Je maakt gebruik van het verschil in oplosbaarheid (Stofeigenschap)

Type mengsel: oplossingen, emulsies, rook, nevel

1.2 Scheidingsmethodes: Adsorberen

Type mengsel: oplossingen, emulsies, rook, nevel, gasmengsels

Stofeigenschap: aanhechtingskracht = adsorptie. 

Adsorberen = “plakken” of hechten.
Verontreinigingen blijven plakken aan een adsorptiemiddel. Vaak wordt actieve koolstof gebruikt.

1.2 Scheidingsmethodes: Bezinken en afgieten

Suspensie:

Een vaste stof lost niet op in een oplosmiddel (suspensie): vb. zand in water

Dichtheid (stofeigenschap) vaste deeltjes > dichtheid vloeistof. Dus deze deeltjes zakken naar de bodem (=bezinken)

De bovenstaande vloeistof wordt helder.
Deze kun je voorzichtig afgieten.

De vaste deeltjes en de vloeistof zijn

dan gescheiden. 

Deze scheidingsmethode kan ook bij emulsies (2-lagensysteem).

1.2 Scheidingsmethodes: Centrifugeren

Versneld laten bezinken kan door het mengsel te centrifugeren.

Type mengsel: Suspensies, emulsie, nevel & rook

Stofeigenschap: Dichtheid

1.2 Scheidingsmethodes: Indampen

Type mengsel: oplossingen, suspensies 

Bij indampen van een oplossing, verdampt het oplosmiddel zodat

de opgeloste stof overblijft. Het oplosmiddel ben je “kwijt”.

Hierbij wordt gebruik gemaakt van het verschil in kookpunt / vluchtigheid (stofeigenschap).

1.2 Scheidingsmethodes: Destilleren

Type mengsel: oplossingen, emulsie

Bij destilleren van een mengsel, verdampt de vloeistof met laagste

kookpunt het eerst. De damp van het oplosmiddel wordt afgekoeld, zodat het weer een vloeistof wordt. Het oplosmiddel is nu gezuiverd.

Hierbij wordt gebruik gemaakt van het 

verschil in kookpunt (stofeigenschap).

Voorbeeld:

Maken van gedestilleerd water.

Alcohol en water scheiden.

1.2 Scheidingsmethodes: Chromatografie

Chroma = kleur   Grafie = schrijven 

Oplosbaarheid > in de vloeistof 

Adsorptie > vaste stof

Chromatografie maakt gebruik van het verschil in adsorptie (aanhechtingskracht) en oplosbaarheid (stofeigenschappen)

Rf-Waarde

Elke stof heeft bij een bepaalde temperatuur, een bepaalde stationaire fase en een bepaalde loopvloeistof, een eigen Rf-waarde. De Rf-waarde (retentiefactor) is onafhankelijk van de tijd.  

De Rf-waarde is de afstand die het mengsel heeft afgelegd, afhankelijk van de afstand die de loopvloeistof heeft afgelegd.

De Rf-waarde kun je berekenen met:          (in centimeters).

Rf-waarde

$$\frac{A}{B}$$

• Hoe hoger de Rf-waarde, hoe beter de stof was opgelost in de loopvloeistof (mobiele fase).
   

• Hoe lager de Rf-waarde hoe beter de stof hecht aan het papier

    (stationaire fase).

Rf-waarde

wat is extraheren?

A

scheiding op basis van deeltjes grootte

B

scheiding op basis van oplosbaarheid

C

scheiding op basis van kookpunt

D

scheiding op basis van dichtheid

Filtreren is mogelijk door verschil in ...

A

dichtheid

B

kookpunt

C

deeltjesgrootte

D

kleur

Wat kan je scheiden door te adsorberen?

A

Een mengsel van zout en zand

B

Een mengsel van zand en water

C

Een mengsel van inkt en water

D

Een mengsel van inkt en zand

Destilleren heeft veel overeenkomsten met indampen, maar er is ook een belangrijk verschil. Wat is het verschil tussen destilleren en indampen?

A

Bij destilleren vang je de vloeistof die verdampt is weer op.

B

Bij indampen vang je de vloeistof die verdampt is weer op.

C

Destilleren gebeurt bij een hogere temperatuur.

D

Bij indampen kookt de vloeistof bij een lagere temperatuur.

De Rf-waarde is altijd een getal tussen 0 en 1.

A

Waar

B

Niet waar

C

D

Papierchromatografie. Een hoge Rf-waarde betekent ...

A

de stof gaat ver mee met de loopvloeistof

B

het mengsel gaat ver mee met de loopvloeistof

C

de stof gaat niet ver mee met de loopvloeistof

D

het mengsel niet gaat ver mee met de loopvloeistof

Wat is de Rf-waarde voor de blauwe stip?

A

1,13

B

0,58

C

0,78

D

0,92

Ga aan de slag met §1.2:

• 17 t/m 24

Klaar?

Lezen §1.3 en maken opdrachten