oefentoets tijdvak 1 t/m 9
Koppel deze drie gegevens met uitleg aan een (verschillend) kenmerkend aspect uit de zestiende eeuw.
Lesduur is: 50 minOnderdelen in deze les
Koppel deze drie gegevens met uitleg aan een (verschillend) kenmerkend aspect uit de zestiende eeuw.
In 1521 werden op de Rijksdag in Worms de boeken van Luther verboden omdat zijn opvattingen een politieke bedreiging vormden voor het beleid van Karel V. Leg dit uit door: A. een opvatting van Luther te noemen en B. aan te geven waardoor deze opvatting een politieke bedreiging vormde voor het beleid van Karel V.
Het optreden van het Spaanse leger zoals dat in de bron wordt beschreven, is door Alva in verschillende steden in de Nederlanden toegepast. Leg met het voorbeeld van Leiden uit, dat het doel van Alva met deze aanpak niet bereikt wordt.
Een bewering: De economie van de Republiek had veel te danken aan immigranten. Ondersteun deze bewering door een reden te noemen waardoor vluchtelingen uit Antwerpen bijdroegen aan die economische bloei.
Licht de bron toe, door uit deze vier gegevens: A. één gegeven te kiezen en daarmee aan te geven wat de bijzondere plaats in staatkundig opzicht van de Republiek was en B. een ander gegeven te kiezen en daarmee de bloei in cultureel opzicht van de Republiek zichtbaar te maken.
Bij deze vier gegevens over Maerten Soolmans en Oopjen Coppit passen de begrippen 'moedernegotie' en 'de Nederlandse Opstand'. Toon het verband aan tussen: één van deze gegevens en de moedernegotie en een ander gegeven en de Nederlandse Opstand.
Een bewering: De eis van de machthebbers van Silebar komt voort uit de volmacht die de VOC krijgt van de Staten-Generaal. Leg dit uit door aan te geven: zonder bron welke volmacht de VOC in 1602 kreeg en met bron welke eis de machthebbers van Silebar stellen en wat hieruit kan worden afgeleid over het optreden van de VOC in Indonesië.
Kies drie van deze gebeurtenissen en noem telkens het daarbij passende kenmerkend aspect van de 17e of de 18e eeuw. (Let op! Je mag een kenmerkend aspect maar één keer gebruiken.)
Een bewering: In de negentiende eeuw heeft de Industriële Revolutie de democratisering bevorderd. Noem twee gevolgen van de Industriële Revolutie voor de arbeiders en geef bij elk gevolg aan, waardoor dit de democratisering bevorderde.
Bij deze bron passen de volgende beweringen: 1 Er bestaat waarschijnlijk een verband tussen de situatie in de bron en de industrialisatie van Arnhem. 2 Deze bron past bij een discussie uit de 19e eeuw 3 Deze bron sluit aan bij de belangen van de rijken. Ondersteun elke bewering met een verwijzing naar de bron.
Deze bron past bij de Renaissance. Toon dit aan met een verwijzing naar een kenmerkend aspect van die tijd.
Combineer drie fragmenten A, B en C met de onderstaande begrippen: 1 de Rijksdag in Worms 2 de Raad van State 3 de Bloedplakkaten.
Deze fragmenten kunnen in verband worden gebracht met het streven naar centralisatie van Karel V. Toon dit aan voor fragment A en voor fragment C.
Op 31 maart 1579 werden de nonnen van het Sint-Luciënklooster in Amsterdam gedwongen hun klooster met alle bijbehorende bezittingen over te dragen aan de regenten van het Burgerweeshuis. Leg uit wat het verband was tussen deze gebeurtenis en de Alteratie van Amsterdam.
Bij deze bron worden twee uitspraken gedaan: Het standpunt van Willem van Oranje over Filips II in het pamflet 1 is een ander standpunt over de rol van Filips II dan in de eerste jaren van de Opstand; 2 is een voorbereiding op het Plakkaat van Verlatinge. Ondersteun elke uitspraak met de bron.
De Staten-Generaal besloten om het pamflet van Willem van Oranje te laten drukken en verspreiden. Noem twee politieke motieven voor dit besluit van de Staten-Generaal.
Deze bron illustreert twee kenmerkende aspecten van de zeventiende eeuw. Noem die twee aspecten en geef bij elk aspect aan waardoor dit uit de bron blijkt.
Veel buitenlandse bezoekers van de Republiek verbaasden zich erover dat op de schilderijen van de Hollandse meesters vooral burgers werden geportretteerd. Geef voor deze verbazing een verklaring vanuit de bijzondere politieke structuur van de Republiek in vergelijking met het buitenland.
Breng de informatie uit deze bron in verband met de volgende ontwikkelingen in de negentiende eeuw: 1 de Industriële Revolutie en 2 het ontstaan van discussies over de sociale kwestie.
In 1538 stierf de Maastrichtse geleerde Mattheus Herbenus. Zijn bibliotheek bevatte een kostbare uitgave van de Geographica van de Griekse historicus en geograaf Strabo (64 v.Chr.-23 na Chr.), een soort encyclopedie van de toen bekende wereld. De belangstelling van Herbenus past bij twee verschillende kenmerkende aspecten van zijn tijd. Toon dit aan!
Willem van Oranje koos in het begin van de Opstand geen partij in de godsdiensttwisten in de Nederlanden. Noem een politiek doel dat hij daarmee kon bereiken en geef aan waardoor zijn opstelling aan dat doel kon bijdragen.
Uit het verslag van Walter Morgan is een van de oorzaken voor de Pacificatie van Gent af te leiden. Leg uit: welk gevolg het optreden van het Spaanse leger heeft en waardoor dit later een van de oorzaken voor de Pacificatie van Gent werd.
Walter Morgan geeft hier een eenzijdig beeld van de inname van Mechelen. Licht dit toe door: − met twee gegevens uit de bron aan te geven waaruit die eenzijdigheid blijkt en − een verklaring te geven voor die eenzijdigheid.
Na 1588 kon het leger van de Republiek steden in het noorden en het oosten van de Nederlanden veroveren. Verklaar dit succes vanuit het militaire beleid van Filips II.
Dit schilderij van Isaac Massa door Frans Hals kan worden gebruikt om drie kanten van de bijzondere positie van de Republiek in de zeventiende eeuw te illustreren, staatkundig, economisch en cultureel. Leg dit uit, telkens met een verwijzing naar de bron.
De Franse filosoof en schrijver Voltaire (1694-1778) schreef in 1732: "Stervelingen zijn (allemaal) gelijk: niet de geboorte, alleen de deugd maakt onderscheid tussen hen." Leg uit of deze uitspraak past bij de idealen van de democratisch- revolutionairen ruim een halve eeuw later.
Kies twee gegevens uit het leven van Klaas Ris en verbind elk gegeven met een verschillend kenmerkend aspect van de negentiende eeuw. Licht dit verband telkens toe.
Welke zin past bij centralisatie?
De koning verleent een stad zijn stadsrechten
De koning stelt een huurleger samen
De koning stelt regels op die niet overal gelden
De koning overlegt met een parlement
Welke zin geeft het proces van centralisatie in zowel Engeland als Frankrijk aan?
De koning mocht geen belasting heffen zonder toestemming van zijn leenmannen.
De koning moest de adel en de steden bepaalde rechten geven die in een oorkonde werden vastgelegd.
De koning overlegde regelmatig met vertegenwoordigers van de drie standen.
De koning versloeg de hoge adel en kon zo zijn macht sterk vergrootten.
In welk jaar stak de Normandische koning Willem de Veroveraar het kanaal over en veroverde Engeland!
1033
1066
1099
1121
Welke zin over het Duitse Rijk is niet juist?
Koningschap was erfelijk
Kroningen vonden plaats in Rome
Centralisatie kwam hier niet goed van de grond
Er werd gebruik gemaakt van keurvorsten
Wanneer kwamen de meeste Nederlanden voor het eerst onder 1 vorst?
1430
1492
1555
1648
Welke term hoort bij de Middeleeuwen?
Carpe Diem
Memento Mori
uomo universale
humanisme
Welke uitspraak over het humanisme is juist?
Een humanist richtte zich uitsluitend op het werk van Aristoteles
Een humanist hield zich bezig met natuurkundige experimenten
Een humanist was niet geïnteresseerd in het christelijke geloof
Een humanist bestudeerde de klassieke werken
Welke beroepsgroep werd het meest beïnvloed door de veranderende mentaliteit in de renaissance?
boeren
priesters
timmerman
schrijvers
Wat is geen verklaring voor het ontstaan van de Renaissance in Italië?
de bloei van handel en nijverheid
de herontdekking van verloren gewaande teksten van klassieke auteurs
de zichtbaarheid van restanten uit de Oudheid
De pest die zich niet had verspreid in dat gebied
Welke uitspraak over Erasmus is juist?
Hij verdedigde het gedrag van geestelijken
Hij vertaalde het testament uit het Latijn naar de volkstaal
Hij was afkomstig uit Florence
Hij wilde niet dat de christelijke geloofsgemeenschap uit elkaar zou vallen
Wie wist India te bereiken door naar het zuiden te varen?
Vasco da Gama
Magellaan
Amerigo Vespucci
Hendrik de Zeevaarder
Wat was geen oorzaak van de Europese ontdekkingsreizen vanaf 1300?
De bevolkingstoename in Europa
politieke instabiliteit op het Aziatische vasteland
De uitvinding van het kompas
De wil om het christendom te verspreiden
Wat is een demografisch gevolg van de Europese ontdekkingsreizen?
Europeanen halen goud en zilver uit Amerika.
Europeanen stichten handelsposten in Azië.
Missionarissen reizen naar Azië en Amerika.
Afrikanen worden onder dwang naar Amerika gebracht.
In de verdragen van Tordesillas (1492) en Zaragoza (1529) werden Amerika en Azië verdeeld over Spanje en Portugal. Om welke reden was de paus hierbij betrokken?
Om de inheemse bevolking in deze gebieden te beschermen
Om protestantse landen uit deze gebieden te houden
Om een gewapend conflict tussen Spanje en Portugal te voorkomen
Om de belastingen veilig te stellen
Zet de bestuurlijke ontwikkelingen in de juiste chronologische volgorde van vroeger naar later. Noteer alleen de cijfers!! 1. Leenheren heffen belastingen in handelssteden in ruil voor privileges. 2. De macht van de adel wordt minder. 3. Het proces van staatsvorming is voltooid. 4. Koningen stellen huurlegers en ambtenaren aan. 5. Leenheren reizen rond en bezoeken hun leenmannen om zich te verzekeren van hun trouw.
Vul de ontbrekende woorden in van 1 t/m 6. Bij 4 en 6 moet je aangeven of dit wel of niet Een voorbeeld was van centralisatie. 'In 1066 veroverde ..........(1).........Engeland. Hij behield als .......(2).........de meeste macht, doordat hij elke..........(3)......... een niet aaneengesloten gebied in leen gaf. Dit is .............(4)..............van centralisatie. ..........(5)..........hief zo veel extra belastingen, dat zijn leenmannen in opstand kwamen. Hij moest de Magna Carta accepteren. Dit is...........(6)...........van centralisatie.'
Vul het cijfer in met het juiste begrip erachter! In de middeleeuwen regeerde de vorst in naam van.......(1)........... Klassieke schrijvers, die leefden in de Romeinse Republiek of de Griekse poleis, hadden het idee dat bestuurders in het belang van.........(2)......... moesten handelen. De humanist Machiavelli vond dat het welzijn van.........(3)..........het belangrijkst was, ook wanneer dit ten koste ging van........(4).........
Vul het cijfer in met het juiste begrip erachter! De handelsroutes naar het Aziatische vasteland waren minder toegankelijk door de ineenstorting van .......(1)......... De handelsroutes naar het Aziatische vasteland werden minder aantrekkelijk door de hoge belastingen die door.........(2)............werden geheven. Europeanen kregen via...........(3).........beschikking over betere instrumenten om hun positie op zee te bepalen, zoals het kompas. De handelsbestemmingen in India en andere gebieden in Azië werden in Europa '..........(4).........' genoemd.
In de 16e eeuw stichtten Europeanen plantages in........(1)...........en handelsposten in..........(2)......... Door de komst van de Europeanen stierven miljoenen indianen aan besmettelijke ziekten in.........(3)........Daardoor was er een tekort aan arbeidskrachten op de plantages en brachten Europeanen grote aantallen........(4).........naar.........(5).............
Afbeelding uit 1473 van de Orde van het Gulden Vlies. Deze orde werd in 1430 door de Bourgondische hertog Filips de Goede. We zien hertog Karel de Stoute als voorzitter van de orde, omringd door de hoogste edelen. Leg uit wat de instelling van de Orde van het Gulden Vlies te maken heeft met centralisatiepolitiek.
Tussen de opkomst van een stedelijke burgerij in de late middeleeuwen en het veranderende mensbeeld tijdens de renaissance bestaat een verband. Licht dat toe door: a. aan te geven wat dat nieuwe mensbeeld is, en b. uit te leggen welk verband er is met de opkomst van een stedelijke burgerij, en ten slotte c. een concreet voorbeeld te geven van hoe dat nieuwe mensbeeld tot uiting kwam.
In de 11e eeuw werden in Europa de eerste universiteiten gesticht. Leg een verband tussen de grote vraag naar hooggeschoolden en centralisatie door vorsten.
Wat was geen reden dat het leenstelsel niet zo'n stabiele bestuursvorm bleek?
Leenheren moesten steeds rondreizen om hun leenmannen te controleren
Leenmannen waren economisch onafhankelijk van hun leenheer
Leenmannen bleken vaak helemaal niet zo trouw
Leenheren voerden onderling continu oorlog
Welke zin klopt niet?
De machtspositie van leenmannen ten opzichte van hun leenheren werd sterker
Leenheren konden meer belasting heffen.
Leenheren werden minder afhankelijk van hun leenmannen.
De economische veranderingen vergemakkelijkten centralisatie.
In de late middeleeuwen probeerden vorsten te centraliseren. Welk voorbeeld past niet bij dit proces van staatsvorming?
Koningen ontvingen steeds meer belastinginkomsten
Koningen stelden ambtenaren aan om het land te besturen
Koningen maakten gebruik van huwelijkspolitiek
Koningen overlegden met parlementen
Welk gevolg had het ontstaan van steden voor de positie van de koningen?
De groeiende machtspositie van de steden voorkwam centralisatie van de koningen
De steden werden rijker en dus machtiger dan de vorsten
Koningen konden hun machtspositie versterken dankzij de geldeconomie
Koningen stichtten in korte tijd centraal bestuurde staten
Wat is GEEN kenmerk van een staat?
centraal bestuur
afgebakend gebied
rechtssysteem
democratie
Hoe noemden de Atheners iemand die alle macht naar zich toetrok?
Tiran
Dictator
Consul
Oligarch
Wat klopt NIET voor Athene?
In het bestuur werden de belangrijke beslissingen genomen door de volksvergadering
De rechtspraak was in handen van de volksjury
Het leger werd geleid door generaals die ook opnieuw werden gekozen
Leden van de volksvergadering werden elk jaar opnieuw gekozen
Welk belangrijke overeenkomst is er tussen onze huidige democratie en de democratie in Athene
Er is sprake van een directe democratie
De hoogste macht ligt bij de burgers
Rechtspraak ligt bij onafhankelijke rechters
Vrouwen mogen ook stemmen
Wat past bij Plato en Aristoteles hoe ze dachten over de Atheense democratie?
op basis van de meeste stemmen kan je goed bepalen wat voor de hele gemeenschap de beste beslissing is
De meeste mensen maken goede afwegingen als ze moeten stemmen
Als je niet goed op de hoogte bent van de feiten, dan ben je geschikt om beleid te maken
Mensen met de grootste wijsheid (de filosofen) moeten het voor het zeggen hebben
Bron 2 is geschreven door de Griekse historicus Herodotus. Uit welke zin blijkt iets van zijn eigen standplaatsgebondenheid?
Het is daar geen gewoonte om godenbeelden, tempels en altaren op te richten, en wie dat wel doet, verklaren ze voor gek
Maar ook voor de zon, de maan, de aarde, het vuur, het water en de winden zijn er erediensten
Wie de behoefte voelt om te offeren leidt het kuddedier naar een open plek en roept dan de godheid aan
De reden is waarschijnlijk dat de Perzen hun goden niet als menselijke gestalten zien
Wat was de belangrijkste oorzaak van de gespannen verhouding tussen Rome en Carthago?
De vraag wie de Middellandse Zee beheerste
De vraag wie de wereldhandel beheerste
De vraag wie de handelsroutes over land beheerste
De vraag wie de Alpen zou gaan beheersen
De Romeinen hadden het soms over ‘mare nostrum’ (‘onze zee’). Welke zee bedoelden ze dan?
Rode Zee
Zwarte Zee
Egeïsche Zee
Middellandse Zee
Wat past bij een oligarchie?
bestuur door velen
patronage
arme families
democratie
Welke uitspraak is NIET waar?
De Romeinen betaalden het leger en de oorlogen met inkomsten uit nieuw veroverde gebieden
De Romeinen vergrootten hun macht onder andere door het sluiten van bondgenootschappen
Een groot verlangen naar roem onder de Romeinse elite leidde telkens tot nieuwe veroveringsoorlogen
De meeste Romeinse oorlogen ontstonden doordat andere volken hen aanvielen, met als doel de Romeinse macht te vernietigen
Wie vertegenwoordigden in de Romeinse politiek de wil van het volk?
Consul
Patriciërs
Senaat
Volkstribunen
Wat zou je een indirecte oorzaak kunnen noemen voor het verdwijnen van de republikeinse staatsvorm in Rome?
De burgeroorlogen en grootschalige conflicten die de laatste twee eeuwen v.C. het Romeinse Rijk teisterden
De machtsgreep van Caesar
De overwinningen van Augustus, die na het verslaan van de verdedigers van de republiek alle macht naar zich toetrok
het systeem van patronage, dat ervoor zorgde dat machtige mannen steeds meer macht naar zich toe konden trekken en daarbij met elkaar in conflict kwamen
Welke chronologische volgorde van vroeger naar later is juist? 1. Een periode van langdurige interne vrede begon 2. Augustus werd uitgeroepen tot keizer van het Romeinse keizerrijk. 3. Octavianius versloeg Caesars vijanden. 4. Caesar werd uitgeroepen tot dictator voor het leven
1, 3, 2, 4
1, 4, 2, 3
4, 3, 2, 1
4, 1, 2, 3
Wat is geen voorbeeld van een aspect van de Grieks-Romeinse cultuur?
Leger
Beeldhouwkunst
Literatuur
Religie
Wat namen de Germanen over van de Romeinen?
Het schrift
Landbouw
Griekse taal
Alle Romeinse goden
Wat is GEEN kenmerk van het jodendom?
monotheïsme
religieuze wetten
heilig boek
bekeren
Welk persoon past bij deze kenmerken? 1 Door het geloof te verspreiden (ook onder niet-joden). 2 Door de dood van Jezus te interpreteren als een marteldood. 3 Door de joodse voorschriften aan te passen en het christendom daarmee los te maken van het jodendom.
Petrus
Paulus
Judas
Johannes
Welke uitspraak over het christendom is NIET waar?
De komst van Jezus zorgde voor veel verdeeldheid onder de joden
Jezus had felle kritiek op de joodse priesters in de tempel
Verdraagzaamheid en vergiffenis zijn essentieel volgens het christendom
Jezus vond het naleven van Joodse wetten het belangrijkst in het geloof
Welke uitspraak over de verspreiding van het christelijke geloof ten tijde van het Romeinse Rijk is NIET waar?
De Romeinen maakten zich in eerste instantie niet zo druk om de nieuwe christelijke religie
De Romeinen zorgden met hun harde aanpak ongewild voor meer saamhorigheid onder de christenen
Een goede organisatie van de kerk zorgde voor onderlinge eenheid onder de christenen
Ten tijde van keizer Constantijn waren de christenvervolgingen op een hoogtepunt
Welke Romeinse keizer maakte van het christendom in 393 een staatsgodsdienst?
Augustus
Christoffel
Theodosius
Constantijn
De traditionele visie op de ondergang van het West-Romeinse Rijk wordt door veel historici betwist. Welke omschrijving past het best bij de traditionele visie op het einde van het West-Romeinse Rijk?
De binnenvallende Germanen waren los-vaste groepen rondom een leider
Er was sprake van een geleidelijke neergang
De volksverhuizers waren barbaarse Germanen die veel verwoestingen aanrichtten
Interne zwaktes van het rijk leidden tot de neergang ervan
In de middeleeuwen was het vanzelfsprekend dat mensen......(1)....... waren. Grootschalige handel in slaven, zoals in de oudheid, kwam in de middeleeuwen......(2)...... voor. Onvrijen waren in de eerste plaats gebonden.....(3)......, en hadden economische verplichtingen aan hun heer. De macht van de adel was in de eerste plaats gebaseerd op hun......(4)........ functie. Wat moet op de cijfers staan?
1. gelijk 2. ook 3. aan het domein 4. religieuze en bestuurlijke
1. ongelijk 2. niet 3. aan het domein 4. militaire en economische
1. ongelijk 2. ook 3. aan de koning 4. militaire en economische
1. gelijk 2. niet 3. aan de koning 4. religieuze en bestuurlijke
Welke uitspraak over het bestuur past bij de vroege middeleeuwen?
Inwoners zijn geen burgers met zekere rechten, maar onderdanen die afhankelijk zijn van hun leider.
Leiders ontlenen hun gezag aan het idee dat zij dienstbaar zijn aan het algemeen belang.
Een elite van grootgrondbezitters, die ook de belangrijkste militaire taken vervult, heeft de macht
Belastinginkomsten uit alle delen van het rijk maken het aanstellen van een beroepsleger mogelijk
Op welke manier werd het christendom in de vroege middeleeuwen verspreid?
De kerk organiseerde kruistochten
De kerk richtte de inquisitie op
De kerk oefende syncretisme uit
De kerk zorgde voor een hiërarchie
De kloosterregels van Benedictus van Nursia hadden als doel.....(1)...... geestelijken een zo’n zuiver mogelijk leven te laten leiden. Zij mochten niet afgeleid worden door.....(2)....... zaken, zoals volksmuziek. Kloosters hadden.....(3)....... belangrijke rol in de samenleving, bijvoorbeeld doordat de geestelijken.......(4)....... Wat moet op de plaats van de cijfers staan?
1. reguliere 2. culturele 3. geen 4. vochten tegen heidenen
1. seculiere 2. culturele 3. wel een 4. zieken verzorgden en onderwijs gaven
1. reguliere 2. wereldse 3. wel een 4. zieken verzorgden en onderwijs gaven
1. seculiere 2. wereldse 3. geen 4. vochten tegen heidenen
Welke verplichting had een leenman NIET aan zijn leenheer binnen het feodale stelsel?
besturen van zijn gebied
rechtspreken in zijn gebied
vechten voor de heer in tijden van oorlog
bewerken van de grond
Welke chronologische volgorde binnen het feodalisme is juist? 1. Leengoederen worden verdeeld in achterleengoederen en worden erfelijk. 2. Karel de Grote geeft leengoederen in leen aan bestuurders. 3. Leenmannen worden machtiger dan hun oorspronkelijke leenheren. 4. Karel Martel geeft zijn vazallen boerderijen in leen.
4, 2, 1, 3
2, 1, 4, 3
3, 1, 2, 4
4, 1, 2, 3
Op den duur leidde het feodale stelsel ertoe dat de macht van de (1) verminderde. Doordat sommige (2) meerdere (3) hadden, was een (4) niet verzekerd van hun steun in tijden van oorlog. Bovendien werd een leen na het overlijden van een (5) vaak gegund aan zijn zoon. Daardoor beschouwde zo’n familie het leen als haar eigendom. De (6) was daardoor minder gehoorzaam. Bij welke cijfers moet 'leenheer' of 'leenheren' staan?
1, 3, 5
1, 3, 4
3, 5, 6
3, 4, 6
Welke zin over de islam is onjuist?
In de Koran zijn religieuze regels en leefregels opgenomen.
De islam heeft geen overeenkomsten met het christendom en jodendom
Moslims moeten vijf keer per dag bidden met het gezicht naar Mekka.
Vasten tijdens de ramadan is één van de vijf zuilen van de islam.
Welke tijdsvolgorde met betrekking tot de verspreiding van de islam is juist? 1. Karel Martel wint de slag bij Poitiers. 2. Spanje maakt zich los van het islamitisch rijk. 3. De islam raakt verdeeld in het soennisme en sjiisme. 4. Mohammed verenigt de stammen op het Arabisch schiereiland in een stamgemeenschap
4, 3, 1, 2
3, 4, 2, 1
2, 1, 4, 3
1, 2, 3, 4
De Arabieren wisten aan de macht te blijven in hun grote rijk. Welke verklaring daarvoor is juist?
De Arabische overheersers kennen niet-moslims dezelfde politieke rechten toe als moslims.
De Arabische overheersers besturen de veroverde gebieden vanuit militaire kampen.
De Arabische overheersers proberen de bevolking tot de islam te bekeren.
De Arabische overheersers voeren de sharia in.
Wat was de belangrijkste reden voor de opleving van de geldeconomie in de late Middeleeuwen?
Geen vaste prijzen bij ruilhandel
Koningen stimuleerden het slaan van munten
Hanzesteden gingen munten gebruiken
Er kwam meer langeafstandshandel
Wat past bij een middeleeuws gilde?
mensen met hetzelfde beroep
ze streven naar concurrentie
iedereen kan lid worden
kan alleen van vader op zoon
Waarom wilde de paus rond 1096 Jeruzalem heroveren?
Omdat de stad islamitisch was geworden
Omdat de joden de stad omringden
Omdat de christenen de heiligen plaatsen mochten bezoeken
De paus wilde de stad helemaal niet heroveren maar juist veroveren!
Wat is GEEN vorm van expansie van de christelijke wereld vanaf de 11e eeuw?
De trek naar Oost-Europa
De reconquista
De kruistochten
De expansie in Oost-Azië
Welke expansie wordt de reconquista genoemd?
De expansie in Spanje en Portugal
De expansie in Amerika
De expansie in het Midden-Oosten
De expansie in Oost-Europa
Wat is een voorbeeld van christelijke expansie in de late middeleeuwen?
De Franken veroverden gebied in Noordwest-Europa
Gebieden in het Midden-Oosten werden voorgoed christelijk
Nieuwe handelscontacten met de Arabische wereld
Christelijke ridders heroverden Hongarije
Om welke politiek-militaire reden namen edelen deel aan de kruistochten?
Eind maken aan de bloedige strijd tussen moslims en christenen
In ruil voor hulp, handelsposten stichtten
Op zoek naar wetenschappelijke kennis in de Arabische wereld
Ze wilden gebieden besturen in het oosten
In de late middeleeuwen probeerden vorsten te centraliseren. Welk voorbeeld past niet bij dit proces van staatsvorming?
Koningen ontvingen steeds meer belastinginkomsten
Koningen stelden ambtenaren aan om het land te besturen
gebiedsuitbreiding door huwelijkspolitiek
Koningen overlegden steeds meer met parlementen
Welk idee past bij de 'tweezwaardenleer'?
De paus stond boven de koning
Vorsten konden niet regeren zonder zegen van de paus
De vorst stond boven de geestelijkheid
De wereldlijke en geestelijke macht waren concurrenten van elkaar
Waarover ging de investituurstrijd?
Over de tweezwaardenleer
Over wie het recht had om bisschoppen te benoemen
Over wie nou eigenlijk geestelijke macht bezat
Over de schenking van Constantijn
Welke motief had de Duitse keizer om een conflict met de paus over de investituur aan te gaan?
Hij wilde dat al zijn onderdanen christenen werden
Hij wilde invloed krijgen op de benoeming van de paus
Hij wilde meer grip krijgen op het Duitse Rijk
Hij wilde niet meer gekroond worden door de paus
Wat is de juiste chronologische volgorde van vroeger naar later met betrekking op de investituurstrijd? 1. De leenmannen van Hendrik IV willen hem niet meer gehoorzamen. 2. Keizer Hendrik IV benoemt toch bisschoppen en zet de paus af. 3. Gregorius VII doet keizer Hendrik IV in de ban. 4. Hendrik IV gaat naar Canossa om boete te doen en krijgt vergiffenis.
2, 3, 1, 4
3, 4, 2, 1
1, 2, 4, 3
2, 1, 3, 4
Welk gevolg had het westers schisma voor de macht van de paus?
De paus bleef voortaan onder gezag van de Franse koning
De paus stond boven de wereldlijke macht
De paus verloor veel aan gezag
De paus verloor gezag over de gelovigen
Welk verband bestaat er tussen het ontstaan van de investituurstrijd en centralisatie door vorsten?
Vorsten probeerden met lekeninvestituur hun macht te vergroten
Het Concordaat van Worms betekende dat de macht van de Duitse keizer groter werd
De paus en de vorst werkten samen aan centralisatie
De paus probeerde zijn macht in de kerkelijke staat te vergroten
Lees en bekijk de bron. Door wie is de bron zeer waarschijnlijk gemaakt?
Door een bisschop van Gregorius
Door Hendrik IV
Door een vazal of ambtenaar van Hendrik IV
Door Gregorius zelf
Lees de bron. Stel: je onderzoekt de val van Jeruzalem in 1187. Welke uitspraak over de betrouwbaarheid van de bron is juist?
De Arabische achtergrond van de maker zorgt voor een onjuiste weergave van de val van Jeruzalem
De bron is betrouwbaar omdat de verovering in 1187 een feit is
De bron is onbetrouwbaar omdat de bron een eenzijdig en positief beeld geeft van Saladin
De betrouwbaarheid van de bron wordt vergroot omdat de maker ooggetuige was
Karel de Stoute was een Bourgondische vorst die aan het einde van de middeleeuwen heerste over het gebied dat nu België, Luxemburg en Nederland is. Welke gebeurtenissen uit het leven van Karel de Stoute is GEEN voorbeeld van centralisatie?
Karel de Stoute vestigt in 1473 in Mechelen een rekenkamer, waar ambtenaren de financiën van al zijn gebieden moeten bijhouden.
Karel de Stoute verovert het hertogdom Gelre en maakt zijn landsdelen zo tot een aangesloten gebied.
Karel de Stoute stelt een Grote Raad in, het hoogste rechtscollege van al zijn landsdelen.
Na de dood van Karel de Stoute belooft zijn dochter Maria van Bourgondië geen belastingen te heffen zonder toestemming van de landsdelen. In ruil hiervoor krijgt zij hun steun.
Welke uitdrukking past bij de Renaissance?
Carpe diem
Ora et labora
Memento Mori
Bid en werk
Welke uitspraak over het humanisme is juist?
Een humanist richtte zich uitsluitend op het werk van Aristoteles
Een humanist hield zich bezig met natuurkundige experimenten
Een humanist bestudeerde de klassieke letteren
Een humanist was niet geïnteresseerd in het christelijke geloof
Welke beroepsgroep werd het minst beïnvloed door de veranderende mentaliteit in de renaissance?
Geleerden
Priesters
Schrijvers
Schilders
Welk voorbeeld past bij de ideeën van Machiavelli?
In geval van oorlog extra belasting heffen om een leger te betalen
besluiten nemen op basis van de christelijke moraal
het toegeven aan de eisen van opstandelingen
een burger alle mogelijke bescherming geven
Wat is GEEN verklaring voor het ontstaan van de renaissance in Italië?
bloei van handel en nijverheid
herontdekking van verloren gewaande teksten van klassieke auteurs
het ontstaan van zelfstandige stadstaten
het lage aantal oorlogen
In het ......(1)........... werd Amerika grotendeels toegewezen aan.........(2)......... . In het...........(3)............ werd Azië toegewezen aan.......(4)........ . Beide verdragen waren dus een compromis.
1. verdrag van Zaragoza 2. Portugal 3. verdrag van Tordesillas 4. Spanje
1. verdrag van Tordesillas 2. Spanje 3. verdrag van Zaragoza 4. Portugal
1. verdrag van Zaragoza 2. Spanje 3. verdrag van Tordesillas 4. Portugal
1. verdrag van Tordesillas 2. Portugal 3. verdrag van Zaragoza 4. Spanje
Wat was GEEN reden voor Luther om zich te verzetten tegen de aflatenhandel en heiligenverering?
De macht van priesters die werd aangetast
Het ging in tegen wat er in de bijbel stond
Het leidde af van het zoeken naar verlossing via God
De katholieke verrijkte zichzelf hiermee
Voor welke handeling was een priester volgens Luther niet nodig?
Voor de eucharistie (avondmaal)
Voor de bemiddeling tussen de gelovige en God
Voor het afnemen van de biecht
Voor het dopen van nieuwe gelovigen
Bij welk concilie (kerkvergadering) werd besloten om de aflatenhandel af te schaffen en de ketters harder aan te pakken?
Worms
Berlijn
Trente
Zaragoza
Welke uitspraak hoort bij het calvinisme?
De Bijbel en uitspraken van geestelijken vormen de basis van het geloof.
De doop en het avondmaal zijn de enige twee sacramenten.
Geestelijken mogen niet trouwen.
Heiligen zijn een voorbeeld.
Welke nieuwe religieuze stroming verspreidde zich in de Noordelijke Nederlanden in de 16e eeuw?
Anglicaanse Kerk
Lutheranisme
Calvinisme
Jehova's
Luther was een voorbeeld van continuïteit en van verandering. Welke gebeurtenis geeft een voorbeeld van verandering aan?
Luthers ideeën leiden tot een splitsing in de katholieke kerk.
Luther hekelt het wereldlijk karakter van de kerk.
Luther roept op om de katholieke kerk van binnenuit te hervormen.
Luthers kritiek op de kerk wordt door de katholieke kerk afgewezen.
Lees en bekijk de bron. Wie was waarschijnlijk de maker van deze bron?
Lid van de Lutherse kerk
Lid van de katholieke kerk
Lid van Calvinistische kerk
Luther zelf
Geef twee redenen waarom deze bron te maken heeft met een landbouwsamenleving en niet met een samenleving van jager-verzamelaars.
De potten zijn gevonden in een hunebed. Welke informatie geeft deze vondst over het geloof van de hunebedbouwers? Leg je antwoord uit.
Welke overeenkomst zie je tussen het Egyptische rijk en de vroegste staten in Mesopotamië?
Beide staten hebben ruim 3000 jaar stand gehouden
In beide staten was geen sprake van een geweldsmonopolie
Beide staten waren goed verdedigbaar door natuurlijke grenzen
In beide staten was sprake van een centraal bestuur in de vorm van een farao of koning
Geeft het Gilgamesj-epos betrouwbare informatie over de politieke geschiedenis van Mesopotamië rond 2700 v.C. of niet? Leg je antwoord uit met 2 argumenten.
Welke uitspraak over Egypte en Mesopotamië is niet waar?
In beide staten ontbrak een ambtenarenapparaat om de farao of koning te ondersteunen.
De eerste staat Egypte ontstond rond 3100 v.C., toen het noordelijke en het zuidelijke Nijlgebied werden verenigd.
De inwoners van dorpen en steden in deze staten moesten gehoorzamen aan de farao of koning.
Beide staten waren afgebakende gebieden die onder bescherming van een farao of koning stonden.
Bij welk kenmerkend aspect uit Hoofdstuk 1 past deze informatie het beste? Leg uit!
Zet de gebeurtenissen in de juiste chronologische volgorde van vroeger naar later. Noteer alleen de hoofdletters (achter elkaar zonder komma en spatie ertussen)
Welke eigenschap past niet goed bij de samenleving van jagers en verzamelaars?
Binnen de groep bestonden nauwelijks sociale verschillen.
Er bestond mogelijk een taakverdeling tussen mannen en vrouwen.
Ze leefden in grote groepen.
Jagers-verzamelaars dreven handel met elkaar.
Welke overeenkomst zie je tussen het Egyptische rijk en de vroegste staten in Mesopotamië?
Beide staten waren goed verdedigbaar door natuurlijke grenzen
Het vroegste Egyptische Rijk en de eerste staten in Mesopotamië ontstonden 3100 v.C.
Beide staten hebben ruim 3000 jaar standgehouden
In beide staten was sprake van een geweldsmonopolie
Welke uitspraak geldt alleen voor Mesopotamië en niet voor Egypte?
De godsdienst van het rijk was niet polytheïstisch.
De koning was geen opperpriester.
Er werd geloofd in een hiernamaals.
Het hiernamaals is minder belangrijk dan het leven op aarde.
Beschrijf drie manieren waarmee in Athene werd voorkomen dat 1 persoon teveel macht zou krijgen: in het bestuur, in de rechtspraak en in het leger.
Stelling: ʻAristoteles was een volgeling van de natuurfilosofen uit de 6e eeuw v.C.’ Geef een argument vóór en een argument tégen de stelling.
In de bron lees je twee verschillende manieren waarop de Romeinen de macht in hun rijk handhaafden. Noem die twee verschillende manieren en verwijs telkens naar de bron.
Gebruik de bron. Leg uit: a. hoe volgens Isocrates de Atheense staatsinrichting de democratie beschermt b. of Plato zich zou kunnen vinden in de visie van Isocrates op de Atheense staatsinrichting.
Met dit schilderij van kun je de heroriëntatie op de klassieke oudheid en het veranderde mensbeeld van de Renaissance illustreren. Toon dit aan door: een element uit het schilderij te noemen dat aansluit bij de heroriëntatie op de klassieke oudheid en een element uit het schilderij te noemen dat aansluit bij het veranderende mensbeeld van de Renaissance.
Gebruik de bron hiernaast. -Noem een economische ontwikkeling uit de zeventiende eeuw en verklaar daarmee gegeven 1. - Noem een economische ontwikkeling uit de negentiende eeuw te noemen en verklaar daarmee gegeven 2.
Zet deze zes gebeurtenissen in de juiste chronologische volgorde, van vroeger naar later. Noteer alleen de nummers.
De afspraak 'cuius regio eius religio' uit de Vrede van Augsburg maakte duidelijk dat het beleid van keizer Karel V in het Duitse rijk mislukt was. Licht deze bewering toe door aan te geven: 1. wat de godsdienstpolitiek van Karel V inhield en 2. wat de afspraak uit de Vrede van Augsburg inhield en 3. waardoor deze afspraak voor Karel V betekende dat zijn beleid mislukt was.
Leg uit de volgende vragen uit: a. zonder bron, welke invalshoek Willem van Oranje koos bij het begin van de Opstand voor zijn propaganda b. zonder bron, wat de opstelling van de gewesten tegenover Filips II in het begin van de Opstand was c. met bron, waaruit blijkt dat de gewesten zich aansluiten bij de opvatting van Willem van Oranje
In 1588 kent Parma, de Spaanse landvoogd van de Nederlanden, een jaargeld van 360 kronen toe aan Richard Verstegen, omdat hij het werk van Verstegen goed kan gebruiken. Verklaar dit door aan te geven: met een verwijzing naar de prent, welke boodschap Parma met deze prent kan overdragen en welk politiek doel Parma met dit werk van Verstegen kan bereiken.
Bekijk de gegevens: Leg uit dat de verovering van Recife de inname van Elmina wenselijk maakte.
Geef telkens met een voorbeeld uit de bron aan: 1. een economische verandering van de Industriële Revolutie die uit deze bron blijkt en 2. een sociale verandering door de Industriële Revolutie te noemen die uit deze bron blijkt.
De opvatting van Frederik de Grote in deze bron past bij het verlicht absolutisme. Toon dit aan!