Par. 2.1 (A-C): Oorzaken van de oorlog

• newEditor
• Geschiedenis
• Middelbare school
• vmbo t
• Leerjaar 4

Par. 2.1: Oorzaken van de oorlog

Benodigdheden: leerwerkboek, oefenboek en pen

Leerdoelen par. 2.1

Aan het einde van de les kan je uitleggen:

• Dat door nationalisme en modern imperialisme de spanningen in Europa groter werden.

• Dat door militarisme en een wapenwedloop de spanningen in Europa groter werden.

• Dat door het sluiten van bondgenootschappen de spanningen in Europa groter werden

Duits affiche (1914)

Frans-Duitse oorlog (1870-1871)

Duitsland bestaat uit verschillende deelstaten en gaan samenwerken vanwege de oorlog.

Duitsland is de grote winnaar.

Gevolgen:

• Eenwording van Duitsland en nationalisme.

• Wraakgevoelens tussen de Duitsers en Fransen.

Duitsland

Het nieuwe Duitsland werd een bedreiging voor andere Europese grootmachten (Engeland, Frankrijk en Rusland).

Duitsland wil graag koloniën hebben in Afrika en Azië (modern imperialisme)

Het Turkse Rijk

Nationalisme leidde tot het uiteenvallen van het Turkse Rijk.

Op de Balkan willen meerdere landen vanwege nationalisme een eigen rijk.

1878:

• Servië wordt een eigen rijk.

• Bosnië gaat weg bij het Turkse Rijk, maar komt in handen van Oostenrijk-Hongarije

Bosnië

Bosnië valt in Oostenrijk-Hongaarse handen.

In Bosnië wonen veel Serven. Zij willen niet bij Oostenrijk-Hongarije horen.

De spanningen op de Balkan lopen op.

Indirecte oorzaken

De Eerste Wereldoorlog had vijf indirecte oorzaken:

• Nationalisme

• Modern imperialisme

• Militarisme

• Wapenwedloop

• Bondgenootschappen

Nationalisme

'Een gevoel van trots voor je eigen land, volk en cultuur.'

Ansichtkaart (1916): nationale personificaties van landen met vlaggen (geallieerden).

Modern imperialisme

'Het idee bij Europese landen in de 19e eeuw dat zij land moesten veroveren in Afrika en Azië om zo een groot rijk op te bouwen.'

Spotprent modern imperialisme

Militarisme

'Het idee dat oorlog iets moois is. Elk land kan dan laten zien hoe sterk het is.'

Wapenwedloop

'Een soort wedstrijd waarbij landen proberen om de meeste en beste wapens te bezitten.'

Bondgenootschappen

'Een afspraak tussen twee of meer landen om elkaar te helpen bij een oorlog.'

Directe oorzaak/aanleiding

De moord op Frans-Ferdinand

Frans-Ferdinand is de kroonprins van Oostenrijk-Hongarije.

In Sarajevo (Bosnië)

Vermoord door Gavrilo Princip.

Verdeeld in twee kampen

De bondgenootschappen worden in werking gesteld en er ontstaan twee verschillende kampen.

Tripple Alliantie/Centralen:

• DU, O-H, Turkse Rijk en IT (1914)

Tripple Entente/Geallieerden:

• GB, FR, RU (tot 1917), VS (vanaf 1917) en IT (vanaf 1915)

Europa tijdens de Eerste Wereldoorlog

De betrokken landen en de frontlijnen

Von Schlieffenplan

Duitsland grensde aan RU en FR.

• Moet tegelijkertijd in het Oosten en Westen vechten

• Tweefrontenoorlog

De Duitse generaal Von Schlieffen bedacht een plan om een tweefrontenoorlog te voorkomen:

• Duitsland moet als eerste aanvallen.

• Eerst snel FR verslaan. Daarna RU.

  • RU had een groot leger, maar had tijd nodig om het leger te mobiliseren.

Nieuwe wapens

De industrialisatie zorgt voor grote veranderingen.

Meer en betere wapens.

Legers worden groter.

Nieuwe wapens: mitrailleurs en gifgas.

Ontwikkeling vliegtuigen, tanks en onderzeeërs.

Een van de eerste mitrailleurs en gasmaskers.

Oefenen met examenvragen

Je krijgt van mij een blaadje

Zet hierop je naam

CE 2024/2 vraag 7

2p Gebruik de onderstaande bron:

In de bron zijn twee oorzaken van de Eerste Wereldoorlog te herkennen.

--> Welke twee oorzaken worden bedoeld?

CE 2024/2 vraag 2 antwoord

Maximumscore 2p

• Militarisme (of een omschrijving daarvan) 1p

• Nationalisme (of een omschrijving daarvan) 1p

Hoe kon je dit zien?

• Lees eerst goed de vraag en de bron door.

• Bedenk voor jezelf wat de verschillende oorzaken zijn van de Eerste Wereldoorlog. Zie je deze in de bron terug?

• In de bron: 'je moet nu soldaat zijn' (militarisme) en 'vechten voor je land' (nationalisme).

CE 2024/2 vraag 9

Gebruik bron 4.

In de tekening zijn twee

bondgenootschappen te

herkennen.

--> Noem de namen van de

twee bondgenootschappen die

te herkennen zijn in de tekening.

CE 2024/2 vraag 9 antwoord

Maximumscore 1p

De Geallieerden en de Centralen

Opmerking: alleen als beide antwoorden juist zijn, wordt 1 scorepunt toegekend.

Hoe kan je dit zien?

• Lees goed de vraag door en bekijk de afbeelding + tekst.

• Bedenk voor jezelf welke bondgenootschappen er zijn in de Eerste Wereldoorlog. Zie je deze terug?

• DU & O-H = Centralen en GB, FR en RU = Geallieerden

CE 2023/2 vraag 10

2p Gebruik de bron

De genummerde landen op de kaart

horen bij bondgenootschappen

tijdens de Eerste Wereldoorlog.

--> Geef aan bij welk

bondgenootschap de landen horen.

Doe het zo:

Bij de Centralen horen ... (vul

nummers in).

Bij de Geallieerden horen ... (vul

nummers in)

CE 2023/2 vraag 10 antwoord

Maximumscore 2

Bij de Centralen horen 3 en 4.

Bij de Geallieerden horen 1, 2 en 5.

Indien vijf antwoorden juist 2p

Indien vier of drie antwoorden juist 1p

Indien minder dan drie antwoorden juist 0p

Opdrachten par. 2.1 (A-C)

• Lees paragraaf 2.1 door.

• Leerboek: opdr. 1 t/m 13

• Oefenboek: opdr. 1 t/m 5

Soldaten in een loopgraf met een gasmasker op.