Centrale zenuwstelsel
Centrale zenuwstelsel
Lesduur is: 45 minOnderdelen in deze les
Centrale zenuwstelsel
Theorie deze les
Anatomie en fysiologie
Module 11
Het zenuwstelsel en het centraal zenuwstelsel
Hoofdstuk 1 en 2
Algemene werking
De werking van het zenuwstelsel is in drie achtereenvolgende fasen te verdelen:
sensorische input;
verwerking;
motorische output.
Centraal en perifere zenuwstelsel
Centraal zenuwstelsel (CZS)
Ligging binnen de benige omhulsels van de schedel en de wervelkolom;
grote hersenen;
tussenhersenen;
hersenstam;
kleine hersenen;
ruggenmerg.
Perifere zenuwstelsel (PZS)
Bevindt zich grotendeels buiten de schedel en de wervelkolom.
hersenzenuwen;
ruggenmergzenuwen;
grensstreng;
zenuwen van het vegetatieve zenuwstelsel.
INDELING ZENUWSTELSEL NAAR FUNCTIE
Autonome zenuwstelsel = onwillekeurige zenuwstelsel = vegetatieve zenuwstelsel (bv bloeddrukregulatie)
Animale zenuwstelsel = willekeurige zenuwstelsel (onder invloed van de wil)
1.Autonoom(onwillekeurig) zenuwstelsel(vegetatief,motorisch)
Het autonome zenuwstelsel; staat niet onder invloed van de wil. Het regelt de werking van de interne organen, zoals je bloeddruk en circulatie, spijsvertering, ademhaling en uitscheiding.
Het autonome zenuwstelsel wordt beïnvloed door emoties.
Het wordt onderverdeeld in het (ortho)sympathische en parasympatische zenuwstelsel. Deze twee delen hebben een tegengesteld effect op de organen.
Het sympathische zenuwstelsel zorgt ervoor dat het lichaam snel in actie kan komen, bijvoorbeeld als het lichaam op een vecht- vlucht- of schrikreactie voorbereidt.
Het parasympatische zenuwstelsel zorgt vooral voor de instandhouding van de persoon, bijvoorbeeld voor herstel, rust, opslag en energiehuishouding.
Dus gas en rem van het zenuwstelsel
Sympatische zenuwstelsel
Stimulerend: bij lichamelijk arbeid, in staat van paraatheid brengen, hierdoor snel reageren
Parasympatische zenuwstelsel
Remmend: als het lichaam passief is, lichaam tot rust laten komen, voor voedsel verteren en energievoorraad aan te vullen
Sympathisch zenuwstelsel →Fight or Flight
Parasympatisch zenuwstelsel → Rest & Digest
2.Animaal (willekeurig) zenuwstelsel
(sensorisch)
Vanuit het centrale zenuwstelsel gaan impulsen naar het lichaam, bijvoorbeeld naar de spieren. Er gaan ook veel impulsen vanuit het lichaam naar het centrale zenuwstelsel, bijvoorbeeld vanuit de zintuigen. De informatiestroom binnen het zenuwstelsel kan dus in twee richtingen verlopen. Wanneer de impuls van perifeer naar centraal verloopt, is er sprake van aanvoer van informatie naar het centrale zenuwstelsel. Deze informatie noem je afferent (= toevoerend).
Wanneer de impuls van centraal naar perifeer verloopt, gaan de signalen van het centrale zenuwstelsel af. Deze informatie noem je efferent (= afvoerend).
De zenuwcellen (neuronen)
Het zenuwstelsel bestaat uit zenuwen en deze zijn opgebouwd uit zenuwcellen. Zenuwcellen of neuronen zijn de informatie- en signaalverwerkers van het lichaam. Een zenuwcel bestaat uit drie gedeeltes:
Opvangend gedeelte: hier komen de impulsen aan. Dit zijn ook de korte uitlopers die dendrieten worden genoemd.
Geleidend gedeelte: dit zijn de lange uitlopers die axonen worden genoemd.
Overdragend gedeelte: dit zijn de contactplaatsen (synaps) die impulsen van de ene zenuwcel naar de andere zenuwcel sturen.
In de volgende dia is er een afbeelding die bovenstaande duidelijk maakt.
Zenuwcel (neuron)
Soorten zenuwcellen
Er zijn drie soorten zenuwcellen:
Sensibele zenuwcellen: dit zijn de sensorische neuronen. Ze sturen prikkels vanuit de zintuigen naar het centrale zenuwstelsel.
Motorische zenuwcellen: dit zijn de motorische neuronen. Ze brengen de opdrachten vanuit het centrale zenuwstelsel naar de spieren en klieren.
Schakelzenuwcellen of schakelneuronen: ze brengen binnen het centrale zenuwstelsel prikkels over van het ene neuron op het andere neuron.
Impulsgeleiding
De impulsen worden van de ene neuron overgebracht via de uitlopers op de andere neuron.
De plaats waar de uitlopers van de twee neuronen met elkaar in contact komen, noem je synaps.
De prikkelgeleiding is te vergelijken met elektrische stroom.
De impuls verplaats zich razendsnel van de ene zenuwcel naar de andere.
Dit gebeurt zowel elektrisch als chemisch
Bij chemische prikkel overdracht zijn er overdrachtsstoffen nodig. (neurotransmitterstoffen)
Neurotransmitters
Neurotransmitters zijn de chemische boodschappers van het lichaam. Hun taak is signalen uit zenuwcellen (neuronen) door te sturen naar doelcellen. Deze doelcellen zitten in spieren, klieren of andere zenuwen.
Quiz !!
Wat heb je onthouden.......
Het zenuwstelsel kan op grond van de bouw worden ingedeeld in het centrale zenuwstelsel en het perifere zenuwstelsel
goed
fout
Het perifere zenuwstelsel bestaat uit
hersenen en ruggenmerg
31 hersenzenuwen en 12 ruggenmergzenuwen
12 hersenzenuwen en 31 ruggenmerg zenuwen
20 hersenzenuwen en 23 ruggenmergzenuwen
Het centrale zenuwstelsel bestaat uit:
hersenen en ruggenmerg
hersenen en motorische zenuwen
hersenen en perifere zenuwen
hersenen, ruggenmerg en perifere zenuwen
Het parasympatisch zenuwstelsel
is een onderdeel van het autonome zenuwstelsel
brengt het lichaam tot rust, en bevordert de spijsvertering
is tegenovergestelde van het sympathische zenuwstelsel
a+b+c
Wat is een andere naam voor het onwillekeurige zenuwstelsel?
Animaal zenuwstelsel
Autonoom zenuwstelsel
Motorisch zenuwstelsel
Sensorisch zenuwstelsel
Als je parasympathische zenuwstelsel meer doet dan je sympatische zenuwstelsel, dan ben je...
in rust
in actie
Op welk zenuwstelsel heb je zelf GEEN invloed?
Autonome zenuwstelsel
Animale zenuwstelsel
Willekeurige zenuwstelsel
Onwillekeurig zenuwstelsel
Een zenuwcel heeft heel veel dendrieten. Wat doen deze?
Het ontvangen van een signaal
ze geleiden impulsen naar het cellichaam toe
Ze geven een signaal door
Ze geleiden impulsen van het cellichaam af
Welk type zenuwcel zorgt ervoor dat spieren aangestuurd worden?
Bewegingszenuwcel (motorisch)
Gevoelszenuwcel (sensorisch)
Stelling: Een sensorische zenuwcel vangt een prikkel op en stuurt dit door naar het centrale zenuwstelsel
juist
onjuist
Een zenuwcel zorgt dat informatie wordt doorgestuurd. Wat is een ander woord voor zenuwcel?
Dendriet
Impuls
Neuron
Axon
En de winnaar is ?
Even oefenen
In de volgende dia kom je in onderstaande site
https://www.anatomie-online.nl/zenuwstelsel-zenuwcel-organenquiz.html
Maak de zenuwcelquiz
Zenuwstelsel ------> Zenuwcelquiz
Scoor 9/9!
Voor extra uitdaging maak de quiz ook in Latijn