Meer dan lezen §4 Tekstverbanden en signaalwoorden

Op tafel:

  • Leesboek.

  • Boek Nieuw Nederlands.

  • schrift + pen.

  • laptop.

Leerdoel:

Ik kan 10 minuten in stilte lezen zonder om mij heen te kijken.

10

minute

00

second

1 / 31
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolvmbo b, havoLeerjaar 1

In deze les zitten 31 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 50 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Op tafel:

  • Leesboek.

  • Boek Nieuw Nederlands.

  • schrift + pen.

  • laptop.

Leerdoel:

Ik kan 10 minuten in stilte lezen zonder om mij heen te kijken.

10

minute

00

second

Deze les blijft bij Nederlands leesvaardigheid. De meegegeven wens over activeren, quiz, verlengde instructie, samenwerkend leren en differentiatie hoort bij een latere didactische uitwerking; hier staan alleen inhoudsslides. De inhoud is gebaseerd op de aangeleverde pagina's over tekstverbanden en signaalwoorden.

Deze slide heeft geen instructies

Wat valt je op?


  • Ik heb een pen, een boek en een schrift.

  • Eerst lees ik, daarna maak ik mijn huiswerk.

  • Ik houd van spellen, bijvoorbeeld Monopoly.




Vraag: Welke woorden helpen je begrijpen hoe de informatie bij elkaar hoort?

Deze slide heeft geen instructies

Lesdoel:

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Wat zijn tekstverbanden?

In een tekst horen zinnen en alinea’s bij elkaar.

Die samenhang noem je een tekstverband.


Een signaalwoord laat vaak zien welk verband er is.

Als je dat woord herkent, begrijp je de tekst sneller en beter.

Open vanuit herkenning: leerlingen zien vaak losse zinnen, maar leren nu kijken naar de samenhang tussen zinnen en alinea's.

Waarom zijn signaalwoorden handig?

  • Ze geven een hint over de betekenis

  • Ze laten zien hoe ideeën samenhangen

  • Ze helpen bij precies lezen

  • Ze maken het makkelijker om vragen te beantwoorden

Koppel aan de opdrachten uit het boek: leerlingen moeten niet alleen woorden zoeken, maar via signaalwoorden ook het juiste verband benoemen.

Drie verbanden in deze les

Je leert in deze les drie veelvoorkomende tekstverbanden:


  • opsomming

  • tijdsvolgorde

  • voorbeeld


Bij elk verband horen vaak vaste signaalwoorden.

Beperk bewust tot de drie verbanden uit de methodepagina, zodat de les smal en haalbaar blijft op A1-niveau.

Opsomming

Bij een opsomming worden meerdere dingen genoemd die bij elkaar horen.


De volgorde is niet belangrijk.

Leg nadruk op het verschil met tijdsvolgorde: bij opsomming kun je onderdelen vaak omwisselen zonder dat de betekenis verandert.

Signaalwoorden bij opsomming

Veelvoorkomende signaalwoorden zijn:


  • ten eerste

  • ten tweede

  • ook

  • verder

  • tenslotte

  • en


Soms herken je een opsomming ook aan komma’s, bullets of getallen.

Noem ook dat een dubbele punt een opsomming kan aankondigen, zoals in tekst 3 bij de categorieën spellen.

Opsomming in een zin

Voorbeeld:


Hij was altijd al geïnteresseerd in geschiedenis, Vikingen en de middeleeuwen.


Hier worden drie dingen achter elkaar genoemd.

Dat is dus een opsomming.

Dit voorbeeld komt uit tekst 2 en sluit direct aan op opdracht 7, vraag 4.

Tijdsvolgorde

Bij tijdsvolgorde gebeuren dingen in een bepaalde volgorde.


De volgorde is wel belangrijk.

Laat het contrast met opsomming expliciet horen: hier kun je de volgorde niet zomaar veranderen.

Signaalwoorden bij tijdsvolgorde

Veelvoorkomende signaalwoorden zijn:


  • eerst

  • daarna

  • vervolgens

  • later

  • nadat

  • intussen

  • terwijl


Ook jaartallen kunnen tijdsvolgorde laten zien.

Verbind dit met tekst 3 over de geschiedenis van gezelschapsspellen en met opdracht 4 over stappen in een volgorde.

Tijdsvolgorde in een instructie

Voorbeeld:


Eerst leg je het speelbord op tafel.

Vervolgens deel je de materialen uit.

Daarna bepaal je wie begint.


Deze woorden laten een volgorde in de tijd zien.

Dit is een helder, alledaags voorbeeld dat goed aansluit bij spellen in de teksten.

Samen oefenen:


Mijn moeder kookt graag ovenschotels, pasta's en stamppotten.


Welk verband herken je en waarom?


Zelf nadenken


Overleggen

1

minute

00

second

1

minute

00

second

Deze slide heeft geen instructies

Ik neem een boek, een pen en een schrift mee.

A

Voorbeeld

B

Tijdsvolgorde

C

Opsomming

Controleert het kernidee van opsomming na slides 5-8. Distractors sluiten aan bij de andere twee verbanden.

Maak de tekst compleet

Bij een opsomming worden meerdere dingen genoemd die bij elkaar horen. Signaalwoorden zijn ook en verder. De volgorde is niet belangrijk.

opsomming
ook
verder
eerst
later
bijvoorbeeld

Alle woorden komen letterlijk uit de uitleg over opsomming.

Welk signaalwoord past bij tijdsvolgorde?

A

vervolgens

B

zoals

C

ook

D

denk aan

Laat leerlingen onderscheid maken tussen signaalwoorden van de drie verbanden.

Vul de goede woorden in

Eerst leg je het speelbord op tafel. Vervolgens deel je de materialen uit. Daarna bepaal je wie begint. Zo zie je een volgorde in de tijd.

Eerst
Vervolgens
Daarna
ook
zoals
ten tweede

Herneemt het voorbeeld uit slide 11 in eenvoudige vorm.

Wat helpt het meest om tijdsvolgorde te zien?

1

Signaalwoorden

2

Jaartallen

3

Stappen

4

Allebei

Deze slide heeft geen instructies

Welk woord laat een voorbeeld zien?

A

later

B

verder

C

bijvoorbeeld

D

daarna

Korte quizvraag om voorbeeld te herkennen aan een duidelijk signaalwoord.

Lees en vul in

Bij het verband voorbeeld maakt de schrijver iets duidelijker. Woorden als zoals en denk aan helpen je dat te zien.

voorbeeld
zoals
denk aan
eerst
ook
tenslotte

Checkt begrip van het verband én de signaalwoorden.

Maken:


Opdracht 1 t/m 8


blz. 24 t/m 28


klaar?

Nakijken!

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Maak de samenvatting af

Bij opsomming horen dingen bij elkaar. Bij tijdsvolgorde gebeurt iets na elkaar. Bij voorbeeld maakt de schrijver iets duidelijker.

opsomming
tijdsvolgorde
voorbeeld
signaalwoord
kernzin
deelonderwerp

Samenvattende check over de drie verbanden samen.

Wat heb jij vandaag geleerd?

Reflectie zonder goed of fout. Laat leerlingen in eenvoudige woorden noemen wat ze onthouden.

Wat hielp jou het best bij deze les?

Gebruik antwoorden om te horen welke uitleg of stap steun gaf, bijvoorbeeld signaalwoorden zoeken of naar betekenis kijken.

Welk deel vond jij nog moeilijk?

Geschikt om te bepalen wie verlengde instructie nodig heeft. Let op woorden als opsomming, tijdsvolgorde of voorbeeld.

Begrippenlijst

tekstverband - samenhang tussen zinnen of alinea’s

signaalwoord - woord dat laat zien welk verband er is

opsomming - meerdere dingen die bij elkaar horen

tijdsvolgorde - dingen gebeuren in een bepaalde volgorde

voorbeeld - iets dat een uitleg duidelijker maakt

kernzin - belangrijkste zin van een alinea

deelonderwerp - klein onderwerp binnen de hele tekst

Deze slide heeft geen instructies