anatomie bewegingsapparaat

Beenderenstelsel


1 / 25
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 25 slides, met tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Beenderenstelsel


Lesdoelen

  • Je kunt beschrijven hoe een bot is opgebouwd. 

  • Je kunt uitleggen dat botweefsel continu afgebroken en opgebouwd wordt. 

  • Diverse namen van botten benoemen 

  • Opbouw van een gewricht beschrijven.  


  • Botvlies – periost

    • Taai vlies van straf bindweefsel

      • Voorziet het bot van bloed


  • Compact botweefsel– substantia compacta

    • Vrij massief

      • Botbuis – osteon

      • Lange zuil met in het midden een holte (haverskanaal)


  • Sponsachtig botweefsel – substantia spongiosa

    • Sponsachtig uiterlijk

      • Netwerk van beenbalkjes die worden gescheiden door holten

      • In holten zit rood beenmerg






Opbouw botweefsel

  • Botvretende cellen – osteoclasten

  • grote bindweefselcellen die zuren en enzymen afscheiden

  • breken het botweefsel van een botbuis af


  • Botvormende cellen – osteoblasten

  • bindweefselcellen die de tussencelstof voor een nieuwe botbuis vormen

  • Tegen de tijd dat de nieuwe botbuis gevormd is, zijn osteoclasten uitgewerkt

  • Deze veranderen dan in botcellen – osteocyten


  • Doel: zorgen voor het onderhoud van botweefsel

Botafbraak en botopbouw

  • Pijnbeenderen


  • Platte beenderen


  • Korte beenderen


  • Onregelmatige beenderen

Indeling van de botten


Pijpbeenderen

  • Pijpvormig

  • Slanke botten

  • Altijd langer dan breed

  • Middengedeelte heet de schacht (diafyse) die is verder hol van binnen (mergholte)

  • In de mergholte zit geel beenmerg (vetweefsel)

  • Epifsye – brede uiteinde van een pijnbeen


Doel:

  • Grote steun aan (delen van) het lichaam

  • Fungeren als hefboom

  • Komen in ledematen voor


Voorbeelden:

  • Ellepijp

  • Spaakbeen

  • dijbeen

Platte beenderen

  • Zijn altijd plat

  • Grote oppervlakt

  • Zeer geschikt voor de aanhechting van spieren

  • Sommige ter bescherming van onderliggende organen


Voorbeelden:

  • Schedelbeenderen

  • Ribben

  • Borstbeen

  • schouderbladen

Korte beenderen

  • Klein

  • Even lang als breed

  • Kleine bijna massieve botjes

  • Heel geschikt om de krachten te verdelen bij mechanische belasting


Voorbeelden:

  • Handwortelbeentjes

  • Voetwortelbeentjes

  • Knieschijven


Onregelmatige beenderen

  • Uiteenlopende vormen en functies

  • Niet in een van voorgaande groepen in te delen


Voorbeelden:

  • Bovenkaak

  • Onderkaak

  • Wervels

  • Gebitselementen

  • Tongbeen

  • Botten aan de basis van de schedel

Botverbindingen

  • Botverbindingen daar waar twee botten contact maken met elkaar

  • Bouw en structuur bepaalt bewegelijkheid

  • Daar waar beweging gevaarlijk is, zijn botverbinding sterk (naden schedel)

  • Veel beweging nodig, verbinding d.m.v. gewricht


Drie soorten verbindingen;

  1. bindweefselverbindingen

  2. kraakbeenverbindingen

  3. gewrichten

10

Bindweefselverbindingen:


  • Botten met elkaar verbonden door stevige collagene en elastische vezels

  • Beweging nauwelijks mogelijk, geeft stevigheid en stabiliteit

  • Bijv. kaken, schedel

11

Kraakbeenverbindingen


  • Botten met elkaar verbonden d.m.v. kraakbeen

  • Druk vast, vervormbaar


  • Hyalien verbinding: verbinding vrij soepel en bewegelijk → ribben aan borstbeen

  • Vezelige verbinding: beweging nauwelijks mogelijk→ verbinding tussen schaambeenderen, borstbeen

12

Gewrichten


  • Gewricht = articulatio

  • Is een botverbinding die grote beweeglijkheid geeft

  • De twee op elkaar aansluitende botuiteinden maken deel uit van het gewricht, gewrichtsvlakken

  • Vaak één gewrichtsvlak bol, de andere hol

  • Dit noemen we de kop en de kom

13

Bouw van het gewricht

  • Gewrichtsspleet: ruimte tussen kop en kom

Deze is smal en gevuld met gewrichtssmeer

(smeerolie)

  • Gewrichtsvlakken: twee aansluitende botuiteinden

bekleed met hyalien kraakbeen (bescherming stoten)

  • Gewrichtskapsel: omhulsel van bindweefsel om het gewricht heen. Houdt beide boteinden bij elkaar. De binnenbekleding van het vlies is het synoviaal vlies→

produceert gewrichtssmeer


14

Bouw van het gewricht

  • Gewrichtsbanden: vliezen van bindweefsel die beide botuiteinden verbinden. Stabiliteit, verhindering verkeerde beweging


  • Kraakbeenschijf: in sommige gewrichten zit een kraakbeenschijfje; meniscus, kaakgewricht, tussen sleutelbeen/borstbeen. Zorgen voor betere pasvorm


  • Slijmbeurs: plat zakje, gevuld met gewrichtssmeer, zit op plaatsen waar wrijving is, knie, schouder, pols

15

16

Indeling gewrichten

1 Kogelgewricht:

  • Diepe kom en bolle kop

  • beweging in vele richtingen mogelijk

(schouder en heup)



17

Indeling gewrichten

2 Ellipsvormig gewricht:

  • Eén uiteinde eivormig, de andere ovaal eierdopje

  • Beweging in twee richtingen mogelijk; (polsgewricht)




18

Indeling gewrichten

3 Zadelgewricht:

  • Beide gewrichtsvlakken zijn breed en zadelvormig

  • Rond twee loodrecht op elkaar staande assen bewegen

(Duim)


19

Indeling gewrichten

4 Scharniergewricht:

  • Strekken en buigen in één richting

  • Vergelijkbaar scharnier van deur

(Ellebooggewricht, kniegewrichten, tussen vingerkootjes en teenkootjes)


20

Indeling gewrichten

5 Rolgewricht:

  • De kop heeft de vorm van een ronde schijf

  • Gewricht kan “rollen”

(Spaakbeen en ellepijp)



21

Indeling gewrichten

6 Vlak gewricht:

  • Beide botten vlakke gewrichtsvlakken

  • Enig schuifbewegingen mogelijk

(Handwortelbeentjes, voetwortelbeentjes)


22

Indeling gewrichten

7 Straf gewricht

  • Gewrichtsvlakken passen op elkaar, kunnen niet heen en weer bewegen.


(heiligbeen en darmbeen)

23

24

Lesdoelen behaald?

  • Je kunt beschrijven hoe een bot is opgebouwd. 

  • Je kunt uitleggen dat botweefsel continu afgebroken en opgebouwd wordt. 

  • Diverse namen van botten benoemen 

  • Opbouw van een gewricht beschrijven.