Prikkels overal
4Z&W
Prikkels overal
4Z&W
Gordon
Tot welke onderdelen behoort het thema “prikkels overal” ?
WAARNEMING EN COGNITIE
Het zenuwstelsel
Het zenuwstelsel is het meest complexe stelsel dat we bezitten. Het is zelfs zo complex dat wetenschappers het nog altijd niet volledig in kaart hebben kunnen brengen. Bekijk het filmpje en vul het schema in.
Van prikkel tot reactie 5 stappen
Zintuigen vangen prikkels op uit omgeving (gewaarwording)
Prikkels worden via sensorische zenuwbanen verzonden naar de hersenen
In de hersenen worden prikkels verwerkt
Prikkel krijgt betekenis = bewustwording van de prikkel
Reactie op prikkel door:
Spierwerking
Klierafscheiding
Voorbeeld pg 6
Zien en ruiken van frietjes (via zintuigen)
Prikkels via sensorische zenuwbanen hersenen.
Hersenen verwerken prikkel
Door de geur besef je dat je verse frietjes krijgt
Speekselafscheiding (klierafscheiding) en armen/handen bewegen (spierwerking)
Voorbeeld pg 7
d.m.v zintuigen zie je dat licht ROOD is.
Prikkel hersenen
Hersenen verwerken prikkel
Bewustwording: fietser stopt voor rood licht.
Spierwerking: remmen, voeten op de grond plaatsen.
Delen van het zenuwstelsel
Het zenuwstelsel bestaat uit 2 belangrijke delen:
Soorten zenuwen
Er zijn 2 soorten zenuwen: de sensorische zenuwen (= gevoelszenuwen) en de motorische zenuwen (= bewegingszenuwen).
Prikkels uit onze omgeving worden door de zintuigcellen opgevangen en via de sensorische zenuwen naar de hersenen gestuurd. De hersenen geven een betekenis aan de prikkel en sturen een impuls naar de spieren via de motorische zenuwen die de spieren aansturen zodat er een reactie komt.
Soorten zenuwen
B. Het centrale zenuwstelsel
Het centrale zenuwstelsel bestaat uit:
1) De hersenen
De grote hersenen
De kleine hersenen
De hersenstam
2) Het ruggenmerg
1 Hersenen
Je kunt het zenuwstelsel vergelijken met een computernetwerk, waarbij je hersenen het regel- en controlecentrum zijn. De werking van de hersenen is ontzettend complex.
Filmpje
1 Hersenen
Onze hersenen zijn onder meer verantwoordelijk voor:
Het …………………., zodat we ons ervan bewust worden.
Het ……………………………in het geheugen.
Het …………………………………, zodat we handelingen kunnen uitvoeren (vb: wandelen, fietsen, spreken, lezen…).
Het …………………………… (vb: onze maag, nieren, lever… doen werken).
Verwerken van prikkels
controlecentrum
Bewegingsstelsel
Regelen van inwendige organen
1.1 Bescherming van de hersenen
De hersenen zijn een weke en tere substantie waardoor ze zeer gevoelig zijn..
De hersenen worden goed beschermd door:
Bot: Schedel
Vlies: Hersenvlies
Vocht: Hersenvocht
Filmpje
De grote hersenen
Omvatten het grootste deel van de menselijke hersenen. Ze worden gekenmerkt door hun rimpelig voorkomen.
De 3 belangrijkste taken van de grote hersenen zijn:
Het verwerken van prikkels die opgevangen worden door de zintuigen.
Het regelen van bewuste bewegingen.
Het verwerken van gevoelens.
De grote hersenen
De hersenbalk
De hersenbalk
Wat is de functie van de hersenbalk?
Is een structuur in de hersenen die de twee grote hersenhelften met elkaar verbindt en zorgt dat ze informatie kunnen uitwisselen.
Hersenhelften
Hersenhelften
http://kalligrafie-veertje.be/Info/Linker%20of%20rechter%20hersenhelft/Tekst%201.htm
Functie hersenhelften
De kleine hersenen
De kleine hersenen
De 2 belangrijkste taken van de kleine hersenen zijn:
Het regelen van de samenwerking en coördinatie van de spieren. Zo zorgt het ervoor dat onze bewegingen vlot en nauwkeurig verlopen.
Het regelen van de evenwichtscontrole
Proefje
Sluit je ogen en probeer met je wijsvinger het puntje van je neus aan te raken. Lukt dat prima of vind je dat moeilijker dan het lijkt? Ook hier gebruiken we de kleine hersenen om het proefje tot een goed einde te brengen.
De hersenstam
De hersenstam
Taken van de hersenstam zijn:
Het controlecentrum voor de vitale functies, zoals de ademhaling, de bloedsomloop en de lichaamstemperatuur.
Het waak- en slaapcentrum
Het regelen van inwendige organen.
Het ruggenmerg
Bekijk onderstaand filmpje en vul de tekst aan over de bouw van het ruggenmerg.
http://www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20021104_geraamte06
Het ruggenmerg
De wervelkolom bestaat uit allemaal losse botjes, de wervels. Een wervel bestaat voornamelijk uit een stevig stuk BOT Dat stuk bot is door een soepele schijf verbonden met de wervel eronder en die erboven. Die schijf is van KRAAKBEEN dat kan een beetje worden ingedrukt. Zo zorgt het voor de vering in je rug.In een wervel zit ook een gat. Door dat gat loopt het ruggenmerg. Tussen twee wervels komen daar links en rechts ZENUWEN uit tevoorschijn.
Het ruggenmerg
Het ruggenmerg wordt goed beschermd door:
Bot: Wervels in de rug
Vlies: Wij hebben drie soorten vliezen (het verbindt alle structuren in het lichaam met elkaar).
Vocht: Beschermt tegen schokken en stoten
Onderdelen
1 Ruggenmerg
2 Ruggenmergzenuw
3 Tussenwervelschijf
4 Wervel
Het perifere zenuwstelsel
Het perifere zenuwstelsel is het deel van het zenuwstelsel dat buiten het centrale zenuwstelsel (= autonoom + somatisch zenuwstelsel) ligt. Het perifere zenuwstelsel vormt de verbinding tussen de organen en het centrale zenuwstelsel.
Bouw en functie van zenuwcellen
Het zenuwstelsel bestaat uit zenuwen. Elke zenuw is opgebouwd uit duizenden zenuwcellen of neuronen.
Een dendriet
Cellichaam
Axon
Axon-uiteinde
Werking
Bekijk onderstaand filmpje over de werking van de zenuwen
http://www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20081204_communicatie01
Werking
Met je zintuigen zie, voel, proef, ruik en hoor je van alles. Indien het oor een ringtone opvangt, gaat er een signaal via de gehoorzenuw naar je hersenen. De hersenen zeggen: “opnemen!” en sturen een bericht via het ruggenmerg naar de spieren en… je neemt op. De hersenen zijn altijd aan het werk. Ze verwerken bergen informatie en bepalen hoe je reageert. De zenuwen die van de zintuigen naar de hersenen lopen worden ‘gevoelszenuwen’ genoemd. Die van de hersenen naar je spieren heten ‘bewegingszenuwen’ Het zenuwstelsel is één groot netwerk van zenuwcellen die met elkaar in contact staan via lange uitlopers en miljarden contactpunten.
Soorten
Er zijn 3 soorten zenuwcellen/neuronen:
Motorische zenuwcel
Sensorische zenuwcel
Schakelcel
Leren denken
Het geheugen
Informatie die we krijgen wordt door ons geheugen verwerkt in 3 fasen:
Ontvangen en selecteren van de zintuigelijke prikkels door het zintuigelijk geheugen
Informatie gaat naar het KTG
Overblijvende informatie wordt opgeslagen in het LTG
Het zintuiglijk geheugen
Wat we waarnemen blijft een fractie van een seconde op het netvlies.
Zelfs al is de prikkel verdwenen, we spreken van een nabeeld.
Werking v/h zintuiglijk geheugen
Vangt PRIKKEL op
Houdt PRIKKEL even vast
KTG = korte termijn geheugen
Van alle info die we ons bereikt gaat het deel waar we AANDACHT aan besteden naar het KTG.
Hier houden we informatie voor een korte tijd vast.
Deze informatie verdwijnt na 30 seconden.
Informatie langer in KTG bewaren herhalen!
Conclusie KTG
Capaciteit = beperkt
Wil je informatie voor langere tijd bewaren overbrengen naar LTG
LTG : lange termijn geheugen
Onbeperkte opslagcapaciteit
Onbeperkte duur
Informatie van KTG komt in LTG terecht door HERHALING
LTG: herhaling op 2 manieren
Uit het hoofd leren (pure herhaling)
Informatie niet verder bewerken
Begrijpend leren (verdiepende herhaling)
Structuur zien en verbanden leggen met verworven kennis.
- Gebeurtenissen die voor jou op de één of andere manier BELANGRIJK waren, herinner je je BETER en LANGER dan gebeurtenissen die ONBELANGRIJK waren. Daarom herinner je je erg weinig van een doordeweekse maaltijd 2 jaar geleden, terwijl je misschien nog erg veel precieze herinneringen hebt aan een belangrijke gebeurtenis die veel langer geleden plaatsvond.
Kort samengevat
Wat is leren ?
Leren:
Is een verschijnsel dat zich in verschillende situaties voordoet.
- VBN: theorie, leren autorijden,…
- Leren ons hele leven lang: herscholing/bijscholingen voor de job.
Wat is leren
Leren is het verwerven van KENNIS, VAARDIGHEDEN en ATTITUDES
Leren leren
Studietips/planning