Hoofdstuk 4
Gedrag
Hoofdstuk 4
Gedrag
Startklaar
Startopdracht
1. Tassen van tafel
4. Begin met ‘startopdracht’
2. Zitten volgens plattegrond.
3. Boek,(werk)boek, agenda en pen op tafel.
Onderstreep de belangrijke begrippen uit paragraaf 3.3
Zijn er begrippen of een opdracht die je lastig vindt? Zet er een uitroepteken bij
Zijn er begrippen die je niet snapt? Zet er een vraagteken bij
Hoofdstuk gedrag
geen toets over hoofdstuk 4
- grote opdracht in de dierentuin
- ontwerpopdracht over dierenverblijf
Les 1
Planning
* Huiswerk
* Leerdoelen
* Theorie
* Zelfstandig werken
Huiswerk
LEZEN paragraaf 4.1
Maken: 4,6,7,8,10, 12, 13, 14
Leerdoelen 4.1
Je kunt de definitie van gedrag benoemen.
Je kunt in je eigen woorden uitleggen hoe gedrag ontstaat.
Je kunt voorbeelden geven van een uitwendige prikkel.
Je kunt voorbeelden geven van een inwendige prikkel.
Je kunt in je eigen woorden uitleggen hoe in de biologie gedrag onderzocht wordt.
Je kent de woorden ethogram en protocol en kunt uitleggen wat het betekent.
Je kunt uitleggen waarom het belangrijk is om gedrag te onderzoeken.
HAVO:
Je weet wat een sleutelprikkel is.
Je kunt uitleggen tot welk gedrag een sleutelprikkel leidt.
Je kunt de definitie van gedrag benoemen.
DEFINITIE
Gedrag is alles wat een mens of dier doet, met als belangrijkste doel zo veel mogelijk nakomelingen te maken
Ook slapen of niks doen is gedrag!!!
Welk gedrag laat de haas zien?
Je kunt uitleggen hoe gedrag ontstaat.
Hoe ontstaat gedrag?
Gedrag ontstaat doordat mensen en dieren reageren op inwendige en uitwendige prikkels. Alle reacties op prikkels vormen het gedrag.
Prikkel > verandering in de omgeving.
Waarom zorgt rustgedrag belangrijk gedrag voor een dier?
Omdat je altijd moet slapen, anders wordt je moe
omdat je tijdens rust kunt herstellen en meer energie over hebt om te overleven --> meer nakomelingen krijgen
Omdat je niet je energie moet verspillen
Omdat je anders chagrijnig wordt.
Hoeveel slaap hebben jullie nodig?
Inwendige prikkel
Uitwendige prikkel
Je hebt honger
Je hoort een auto
Een aap wordt uitgedaagd voor een gevecht.
Je moet plassen
Welk dier gaat zeer waarschijnlijk jagen
leeuw net gegeten er loopt een antilope voorbij
Leeuw lange tijd niet gegeten er loopt een snelle antilope voorbij
leeuw net gegeten er loopt een antilopejong voorbij
Leeuw met honger er lopen antilope-jongen voorbij
Huiswerk 22-3
LEZEN paragraaf 4.1
Maken: 6,8, 12, 13, 14
Les 2
Paragraaf 4.1
prikkels en gedrag
oefen voor in de dierentuin
Planning
* uitleg over sleutelprikkel
uitleg over objectief en subjectief
hoe maak je een ethogram
hoe maak je een protocol
leerdoelen van vorige les
Gedrag ontstaat doordat mensen en dieren reageren op inwendige en uitwendige prikkels.
Alle reacties op prikkels samen vormen gedrag.
Volgt er op dezelfde prikkel altijd hetzelfde gedrag? Leg uit.
Sleutelprikkel
uitwendige prikkel die vrijwel altijd lijdt tot dezelfde reactie van een dier.
Een prikkel van buiten het organisme heet een ...
Inwendige prikkel
Binnenprikkel
Uitwendige prikkel
Sleutelprikkel
Sleutelprikkel voor muggen
geurstof
trilling
Erfelijk, sleutelprikkel
Erfelijk, geen sleutelprikkel
Niet erfelijk, sleutelprikkel
Niet erfelijk, geen sleutelprikkel
De functie van succesvol gedrag is vrijwel altijd:
Sleutelprikkel
Een sleutelprikkel roept altijd hetzelfde gedrag op!
Hoofdstuk Gedrag
geen toets over hoofdstuk 4
- grote opdracht in de dierentuin
- ontwerpopdracht over dierenverblijf
Leerdoelen 4.1
Je kunt de definitie van gedrag benoemen.
Je kunt in je eigen woorden uitleggen hoe gedrag ontstaat.
Je kunt voorbeelden geven van een uitwendige prikkel.
Je kunt voorbeelden geven van een inwendige prikkel.
Je kunt in je eigen woorden uitleggen hoe in de biologie gedrag onderzocht wordt.
Je kent de woorden ethogram en protocol en kunt uitleggen wat het betekent.
Je kunt uitleggen waarom het belangrijk is om gedrag te onderzoeken.
HAVO:
Je weet wat een sleutelprikkel is.
Je kunt uitleggen tot welk gedrag een sleutelprikkel leidt.
Planning
* Huiswerk
* Leerdoelen
* Theorie
* Zelfstandig werken
leerdoel van deze les
Je kunt in je eigen woorden uitleggen hoe in de biologie gedrag onderzocht wordt.
Je kent de woorden ethogram en protocol en kunt uitleggen wat het betekent.
Waarom gedrag bestuderen?
Om iets te weten te komen over het gedrag van mensen/dieren.
Waarom is dat belangrijk?
Beschrijf het gedrag van de vogel in een paar regels.
objectief / subjectief
objectief: feitelijke waarnemingen
subjectief: bevat een interpretatie
antropomorfisme: toekennen van menselijke gevoelens / bewustzijn / motivatie aan organismen zonder bewijs
objectief / subjectief
antropomorfisme: Deze appel toont met zijn kleur aan dat hij opgegeten wil worden, zodat zijn zaden verspreid worden.
subjectief: appel
objectief: afbeelding van een appel
echt objectief: rond voorwerp, ingedeukt aan de bovenzijde. Rood van kleur met groene stippen van 2 mm doorsnede .... etc
kopieer je omschrijving van het vogelgedrag. Geef per regel aan of deze objectief of subjectief is of een antropomorfisme bevat.
Gedragsonderzoek:
Het ethogram
Gedrag bestaat uit een reeks handelingen.
Bijvoorbeeld:
Een giraf loopt naar het water, zet zijn voorpoten schuin, buigt zijn nek naar het water en drinkt het water.
Deze handelingen kun je beschrijven.
GEEN MENING!!!
De lijst met beschrijvingen heet een ethogram
Gedragsonderzoek:
Het protocol
Je bekijkt hoe vaak een dier een bepaalde handelingen uitvoert.
Dit doe je door te turven of door een tabel in te vullen (zie werkblad).
Meestal noteer je de afkorting om de 10 a 20 seconden.
Dat gaan we zelf proberen:
- Kijk mee met het filmpje.
- Vul het ethogram verder in.
- Vergelijk de onderdelen met elkaar.
- Kijk nogmaals met z'n tweeën.
- Vul nu samen het protocol in.
- Lever je opdracht in (zorg dat de namen erop staan).
Ben je al klaar? Oefen verder met de filmpjes in deze LU
Opdracht: neem tabel over
Welk gedrag zagen we net?
--> kijken nu het hele filmpje, jullie maken tabel af.
van ethogram --> protocol (opnieuw kijken)
Stappen gedragsonderzoek
* Dier een bepaalde tijd waarnemen.
( bekijk filmpje)
* Ethogram maken.
* Dier weer voor een bepaalde tijd waarnemen.
(bekijk filmpje nog een keer)
* Protocol maken.
* Resultaten verwerken in een staafdiagram.
Zelfstandig werken
Maken opdracht 4.1 in werkboek
minute
second