ACT zwachtelen
ACT zwachtelen
ACT zwachtelen
A = ambulante
C = compressie
T = therapie
Het is een arbeidsintensieve en complexe vaardigheid.
Wordt alleen uitgevoerd in opdracht van een arts.
Veneuze insufficiëntie:
Defect in de venen (aders)
Kleppen werken niet goed-> bloed stroomt terug naar beneden
Spierpomp niet sterk genoeg-> onvoldoende kracht om tegen de zwaartekracht in omhoog te pompen
Terugstroom van bloed uit de benen gestoord -> afvoeren van vocht uit de weefsels ook
Gevolgen :
Hogere druk in de beenaderen
Er treedt vocht uit de vaten
Er gaat vocht in de intercellulaire ruimten zitten
De lymfevaten nemen de afvoer over, maar raken snel overbelast
Vocht hoopt zich op in de weefsels “pitting oedeem”
Klachten aan de (onder) benen
Oedeem: dikke benen door vochtophoping
Zwaar en moe gevoel in de benen
Spataderen en/of blauwe adertjes aan de binnenkant van de enkel /voet
Trombose
Veranderingen van de huid aan het onderbeen. Bruine of witte verkleuringen, eczeemplekken, dunne glanzende gespannen huid.
Pijn of kramp
Ulcus cruris: open been, wond of zweer aan het onderbeen
Werking ambulante compressietherapie
Goede uitwendige compressie (druk) steun geven
Effect :
- Aders vernauwen (oppervlakkige en diepliggende)
- Kleppen sluiten weer door opheffen sterke
vaatverwijding (waren uitgezakt).
- Terugstroom bloed terug naar het hart weer op gang.
- Spierpomp kan de nu kleinere hoeveelheid bloed wel weer
verplaatsen
- Zwachtelen maakt van het been een conische vorm stuwing omhoog
- Oedeem (vocht uittreding) neemt af
- De behandeling kan enkele weken of maanden duren
Zoek op!
Wat is de enkel arm index?
Uitslag EAI
De enkel-arm-index is 1,0 of groter:
De bloeddruk in de enkel is gelijk of hoger dan die in de arm. Er is waarschijnlijk geen sprake van vernauwing in de slagader van het been.
De enkel-arm index is 0,9 of kleiner
De bloeddruk in de enkel is lager dan de bloeddruk in de arm. Dit wijst vrijwel zeker op een vernauwing in de slagader van het been.
Polsteren
Been rond en conisch maken
Holten opvullen met polstermateriaal en scherpe randen (scheenbeen) afvlakken
Doel: gelijkmatige drukverdeling
Synthetische watten en tubifast buisverband
verschil korte en lange rek
Korte rek
bij mobiele zorgvragers
wordt het meest gebruikt
ondersteunen de pompfunctie als iemand loopt (de druk is hoog bij spieractiviteit)
worden dag en nacht gedragen
kan een week bijven zitten
lange rek
- bij niet mobiele zorgvrager
- geven een constante druk
- gaan 's nachts af
- aantrekken voor het opstaan
Tubiton
Hekafast Multistretch
Tubifast
In de rol kijken De rol dicht bij het been houden
Polsteren
Problemen bij het zwachtelen
Pijn
Irritatie van de huid
Vensteroedeem
Striemen en blaren
Kleur tenen
Afzakken van de zwachtel
wat is het doel van ACT zwachtelen
Ondersteuning van de spierpompfunctie
afvoer van oedeem
beide zijn juist
beide zijn onjuist
voordat je zwachtelt moet je polsteren omdat:
dit makkelijker zwachtelt
het zwachtelen zo minder pijnlijk is voor de zorgvrager
zo de druk beter verdeel wordt
alle antwoorde zijn onjuist
wanneer de zorgvrager net is gezwachteld adviseer je om:
een poosje in de stoel te blijven zitten
te gaan bewegen en lopen
op bed gaat liggen
alle antwoorden zijn juist
Niet hoog genoeg gezwachteld, maar wel strak
waardoor enorme stuwing is ontstaan tot in het bovenbeen
Voet niet goed naar de neus laten trekken tot 90
graden, waardoor necrose is ontstaan bij de overgang van
de voet naar het onderbeen
Hoe zwachtel je de tweede zwachtel?
Hetzelfde als de eerste
Tegengesteld aan de eerste
Van de knie naar de voet
Wat moet je doen als de tenen van de zorgvrager na het zwachtelen blauw kleuren?
De zwachtels direct verwijderen
De zwachtels losser aanbrengen
De zorgvrager 15 minuten laten lopen
Wat moet je doen als de tenen van de zorgvrager na het zwachtelen wit kleuren?
Een zorgvrager 15 minuten laten lopen
De zwachtels direct verwijderen en arts waarschuwen
De zwachtels losser aanbrengen
Nog niets, dit trekt vanzelf bij
Problemen bij ACT
De druk moet bij de enkel het grootst zijn en mag in de richting van de kuit afnemen
Een te slap aangelegd verband gaat afzakken en steunt de spierpomp niet
Als de patiënt pijn aangeeft nadat het aangelegd is, moet het onmiddellijk verwijderd worden en opnieuw aangelegd worden
Observatiepunten tijdens en na ACT
Patiënt geeft pijn aan
Kleur van de tenen is blauw/wit
Afzakken van de zwachtel
Goede drukverdeling
Juiste instructie aan de patiënt
Zo nodig polsteren, maar niet meer gebruiken dan nodig is
Behandeling
Diagnose door arts
Indicatie veneuze insufficiëntie
Compressietherapie is een behandeling niet alleen zwachtelen/inpakken been
Hoge eisen aan de deskundigheid techniek VPK
Goede hygiëne, voeten en benen wassen
Schilfers en korstjes verwijderen
Bij ulcus cruris eerst volgens de richtlijnen wondverzorging verzorgen
Werking ambulante compressietherapie
Goede uitwendige compressie (druk) steun geven
Effect :
- Aders vernauwen (oppervlakkige en diepliggende)
- Kleppen sluiten weer door opheffen sterke
vaatverwijding (waren uitgezakt).
- Terugstroom bloed terug naar het hart weer op gang.
- Spierpomp kan de nu kleinere hoeveelheid bloed wel weer
verplaatsen
- Zwachtelen maakt van het been een conische vorm stuwing omhoog
- Oedeem (vocht uittreding) neemt af
- De behandeling kan enkele weken of maanden duren
Het ontstaan van een ulcus cruris
Een ulcus cruris kan ontstaan als de aderen in de benen niet meer goed werken.
De wand van de aderen wordt slapper en de kleppen in de aderen sluiten niet meer goed.
Het bloed dat uit de benen weer naar boven moet stromen (terug naar het hart) blijft dan als het ware in de benen ‘staan’. De druk in de aderen neemt dan toe.
Daardoor kan er vocht door de aderwand ‘lekken’.
Er komt meer vocht in de benen en die zwellen dus op.
De huid van het onderbeen wordt zwakker en jeukt.
Op de huid kunnen bruine of harde plekken ontstaan.
Er kan dan gemakkelijk een scheurtje in de huid komen: het been is dan open.