Psychofarmaca
Psychofarmaca
Deze slide heeft geen instructies
Psychofarmaca
Alle medicatie waarbij er sprake is van het beïnvloeden van psychische functies; wordt ook wel gedragsmedicatie genoemd.
Psychofarmaca zijn geen geneesmiddelen: ze onderdrukken bepaalde verschijnselen en hebben geen werking op de oorzaak van problemen. Ze zijn dan ook nooit de (enige) oplossing.
Vanwege de invloed op psychische functies is het gebruik controversieel, moet de start goed overwogen worden en de noodzaak tot voortzetting regelmatig geëvalueerd worden.
Deze slide heeft geen instructies
Psychofarmaca
Een zenuwcel geeft onder invloed van prikkeling info door naar de andere zenuwcel: - een zenuwcel scheidt een chemische stof af, de neurotransmitter --> neurotransmitter bindt zich aan een receptor op de volgende zenuwcel --> deze zenuwcel wordt geactiveerd of juist geremd --> informatieoverdracht heeft plaatsgevonden.
Psychofarmaca hebben veelal
invloed op de werking van neuro-
transmitters. Bijv. remmen van
dopamine (antipsychotica) of stimuleren van serotonine (antidepressiva).
filmpje vanaf 0:31 min tot 1:46 min
Psychofarmaca
Relatief veel ervaring met psychofarmaca bij stoornissen als depressie, psychose en dementie; nog relatief weinig bekend over werking bij mensen met onbegrepen gedrag binnen de GHZ.
Uitingsvormen van probleemgedrag in de GHZ; roepen, dwalen of agressie.
Psychofarmaca wordt bij 20% tot 50% van dit gedrag voorgeschreven om...
- het probleemgedrag tijdelijk te verhelpen
- de patiënt rustig te krijgen
Oorzaak van het probleemgedrag wordt hiermee echter niet opgelost.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Groepen
Anxiolytica
Hypnotica
Antipsychotica
Antidepressiva
Stemmingsstabilisatoren
Psychostimulantia
Deze slide heeft geen instructies
Anxiolytica & Hypnotica
Indicatie: Bestrijden angst (angststoornissen), paniek (paniekstoornissen), depressies (omdat AD pas na 2-4 weken werkt), slaapstoornissen, sedatie (paniek, angst), anticonvulsief (spierverslappend), intoxicatie, onthouding alcohol.
Werking: Vermindering activiteit centrale zenuwstelsel.
Bijwerkingen: Slaperigheid, verwardheid, hoofdpijn, duizeligheid, afzwakking emoties, spierzwakte
Afhankelijkheid: HOOG (tolerantie, geestelijke afhankelijkheid).
Ontwenning : Hartkloppingen, slapeloosheid, angst, prikkelbaarheid, gejaagdheid, spierpijn, trillerigheid en transpireren.
Deze middelen zijn voor kortdurend gebruik !!!
Deze slide heeft geen instructies
Voorbeelden
Deze slide heeft geen instructies
Antipsychotica
Onderdrukt wanen en hallucinaties. Wordt o.a. gebruikt bij psychotische stoornissen (schizofrenie, manie), delier en dementie met psychotische kenmerken
Verschillende groepen medicatie (klassieke en atypische antipsychotica)
Werkzaam o.a. door blokkade dopamine
Bijwerkingen:
- sufheid - vervlakking van gevoelens
- seksuele stoornissen - gewichtstoename
- tardieve dyskinesie (ongecontroleerde
bewegingen, vooral in het gezicht)
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Voorbeelden
Klassieke antipsychotica zoals chloorpromazine, haldol, perfenazine, orap, zuclopentixol (cisordinol)
Vooral effect op positieve symptomen (wanen, hallucinaties)
Atypische antipsychotica zoals risperdal, seroquel (quetiapine), zyprexa, clozapine, abilify
Vooral effect op negatieve symptomen (gebrek aan initiatief, emotionele vervlakking, weinig energie,....)
Deze slide heeft geen instructies
Antidepressiva
Indicaties: Depressie, angststoornis/ fobie
Werking: Er zijn een aantal subgroepen (zie volgende dia). Beïnvloeden m.n. werking van serotonine en noradrenaline in de hersenen. Duurt meerdere weken voor werking merkbaar wordt.
Bijwerkingen:
- sufheid en slaperigheid
- hoofdpijn
- transpireren
- droge mond
- in zeldzame gevallen: een toename van suïcide pogingen
Deze slide heeft geen instructies
Groepen antidepressiva
SSRI (selectieve serotonine heropname remmers)
Citalopram, Ecitalopram, Fluoxetine, Fluvoxamine, Paroxetine, Sertraline
SNRI (serotonine-norepinefrine heropname remmers)
Efexor, Cymbalta
TCA (tricyclische antidepressiva) Amitriptyline, Nortriptyline
MAO remmers (mono-amino-oxidase-remmers)
Parnate
Deze slide heeft geen instructies
Stemmingsstabilisatoren
Indicatie: M.n. bipolaire stoornis (manisch depressief)
Naast lithium worden ook bepaalde antipsychotica en anticonvulsiva (= anti-epileptica) als stemmingsstabilisator gebruikt.
Werking lithium: Verminderen van serotonine-afgifte en bevorderen van de serotonine-heropname. Effect na 1-2 weken
Lithium heeft een smalle therapeutische breedte, waardoor regelmatige controle van de bloedspiegel nodig is om onder- of overdosering te voorkomen.
Deze slide heeft geen instructies
Bijwerkingen Lithium
Deze slide heeft geen instructies
Bijwerkingen anticonvulsiva
Deze slide heeft geen instructies
Psychostimulantia
Indicatie: M.n. ADHD en bepaalde slaapstoornissen (bijv. narcolepsie)
Werking: O.a. verhoging van beschikbaarheid van noradrenaline in de synaps
Bijwerkingen: slaapstoornissen, afgenomen eetlust, misselijkheid, hoofdpijn, hartkloppingen
Deze slide heeft geen instructies
Medicijn of drug
Door invloed op psychische functies worden psychofarmaca door sommige mensen gebruikt die dit niet vanuit medisch oogpunt nodig hebben. In dat geval noemen we het geen medicijn, maar een drug.
Omgekeerd kunnen bepaalde middelen die we als drugs kennen bij bepaalde medische problemen een positief effect hebben op de symptomen. In dat geval worden bepaalde drugs 'medicinaal' gebruikt.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Let op!
Psychofarmaca kunnen niet zomaar worden gestopt. Dit heeft m.n. te maken met de gewenning/ tolerantie die optreedt bij langduriger gebruik.
Plotseling staken leidt tot ernstige lichamelijke- en psychische klachten
Bijvoorbeeld:
- ontwenning
- slapeloosheid
- ernstige gedragsstoornissen
Deze slide heeft geen instructies
Verslaving
Bij verslaving (= afhankelijkheid) is 'willen' veranderd in 'moeten'.
Afhankelijkheid (verslaving) kun je opdelen in geestelijke en lichamelijke afhankelijkheid.
Deze slide heeft geen instructies
Afhankelijkheid/ verslaving aan benzo's
Het gebruik van benzodiazepinen leidt tot afhankelijkheid, hetgeen zich uit in....
Tolerantie: Het lichaam went snel aan de medicijnen; al na enkele dagen tot weken neemt het sederende (=rustgevende) en hypnotische (=slaap bevorderende) effect af. Na verloop van tijd is er een hogere dosering nodig voor hetzelfde effect.
Geestelijke afhankelijkheid: De gebruiker verlangt steeds sterker naar het middel en heeft de overtuiging niet meer zonder het middel te kunnen functioneren.
Deze slide heeft geen instructies