Thema 6: Mens en Milieu
Thema 6: Mens en Milieu
Thema 6 BS. 1 Kringlopen
Leerdoelen van bs 6.1 en 6.2 zijn:
- Je kunt de koolstof en stikstofkringloop beschrijven en toepassen in vraagstukken
Begrippen:
fossiele brandstoffen, stikstofassimilatie, ammonificatie, nitrificatie, denitrificatie, stikstofbinding/stikstoffixatie
Basisstof 1
Kringlopen
De Koolstofkringloop
Opdeling in twee verschillende groepen organismen: autotrofe en heterotrofe organismen.
Autotrofe organismen kunnen uit anorganische stoffen organische stoffen maken. Hierbij maken ze gebruik van chloroplasten en lichtenergie.
Heterotrofe organismen: organische stoffen uit andere organische stoffen. Voor de organische stoffen zijn zij afhankelijk van autotrofe organismen.
Dode resten en andere afvalproducten van organismen heet detritus of afval. Dit wordt afgebroken door dierlijke afvaleters en reducenten tot CO2, dat weer door autotrofe organismen opgenomen kan worden.
koolstofkringloop
De Stikstofkringloop
Organisch gebonden stikstof komt vooral voor in eiwit, nucleotiden en nucleïnezuren. Stikstof komt ook voor in afvalproducten als ureum.
Producenten nemen stikstof op via NO3- of NH4+. Stikstoffixerende bacteriën kunnen N2 uit de lucht omzetten in bruikbare stikstof voor planten. Dit kan alleen anaeroob. Vandaar dat deze bacteriën in symbiose leven met planten.
Consumenten halen stikstof alleen uit plantaardige eiwitten.
Reducenten zetten via ammonificatie stikstofhoudende verbindingen om in NH3. De ammoniak (NH3) wordt door nitrificerende bacteriën omgezet in nitriet en vervolgens in nitraat.
Bij denitrificatie wordt nitraat door bacteriën omgezet in stikstofgas.
Lees en schrijf mee!
Stikstof komt voor in:
Organismen (eiwitten, DNA en ATP)
Lucht (N2)
Bodem (ammonion-, nitriet- en nitraationen)
Organismen zijn niet in staat om stikstof uit de lucht te gebruiken!
Lees en schrijf mee!
Tips:
Begin bij stikstof in de bodem
Volg de pijlen
Let op de namen van de processen en de verschillende bacteriën
Gebruik je BiNas!!!
Wortelknolletjes als context op examen
Groenbemesting
Bij groenbemesting wordt klaver op stikstofarme grond geteeld, waarna deze omgeploegd wordt. Klaver leeft in symbiose met stikstofbindende bacteriën (knolletjesbacteriën), waardoor extra stikstof in de bodem komt. Door om te ploegen, blijft de stikstof beschikbaar voor nieuwe planten. Als planten geoogst worden, wordt de stikstof die als eiwitten aanwezig zijn in de plant onttrokken aan de bodem. De kringloop wordt onderbroken.
Fotochemische stikstofbinding
Bij fotochemische stikstofbinding reageert N2 met ozon (O3) tot nitraat, die zo beschikbaar komt voor planten.
Aan de slag!
Basisstof 1. Kringlopen
Maken: Th6 bs1 opdr. 1-14
Leerdoel: 6.1.1, 6.1.2
Basisstof 2. Voedselproductie
Maken: Th6 bs2 opdr. 17-26
Leerdoel: 6.2.1 - 6.2.3