Wat weet je al?
De wet BIG staat voor:
Wet Beroepen Individuele Gezondheidszorg
Wet Bekwaamheid Individuele Gezondheidszorg
Wet Beroepen Inspectie van Gezondheid
Wet Beroepen In de Gezondheidszorg
De Wet BIG beschermt:
Zorgverleners d.m.v. tuchtrecht
Patiënten d.m.v. geheimhoudingsplicht
De werkrelatie tussen zorgverleners en zorginstellingen
Patiënten tegen onzorgvuldig en ondeskundig handelen
De wet BIG regelt:
Registratie, titelbescherming, strafrecht
Risicovolle handelingen, registratie, tuchtrecht
Registratie, titelbescherming, voorbehouden handelingen
Registratie, titelbescherming, risicovolle handelingen
Wanneer mag je je inschrijven bij het BIG register?
Wanneer je aan kunt tonen minimaal 8 uur per week als verpleegkundige werkzaam bent.
Wanneer je verpleegkundige bent met minimaal op mbo-4-niveau zijn.
Wanneer je je diploma voor verpleegkundige hebt behaald.
Alle antwoorden zijn juist.
Wat wordt verstaan onder een voorbehouden handeling?
Zijn handelingen die voor de arts een verhoogd risico met zich mee brengen.
Zijn handelingen die voor de zorgvrager een verhoogd risico met zich mee brengen.
Zijn handelingen die voor de verpleegkundige een verhoogd risico met zich mee brengen
Voorbehouden handelingen waarvoor een verpleegkundige functioneel zelfstandig bevoegd is, zijn:
Venapunctie, verwijderen wonddrain, infuus inbrengen
Katheteriseren blaas, sondevoeding toedienen, venapunctie
Venapunctie, maagsonde inbrengen, hechtingen verwijderen
Venapunctie, infuus inbrengen, maagsonde inbrengen
Een verpleegkundige moet zich na … jaar zelf herregisteren.
2
3
5
Mag je als 1e jaars student een patiënt paracetamol geven als hij hierom vraagt?
Ja, want je bent bekwaam
Ja, want je bent bevoegd
Nee, je bent nog niet bekwaam en bevoegd
Ja, want dit valt niet onder voorbehouden handelingen
Een stukje theorie
Strafrecht
Wat is strafrecht?
Gaat over strafbare feiten
De overheid treedt op tegen een verdachte
Doel: de samenleving beschermen, strafbaar gedrag bestraffen en de orde herstellen
Twee soorten strafbare feiten:
Overtredingen
→ minder ernstige strafbare feiten
Voorbeeld: wildplassen
Misdrijven
→ ernstige strafbare feiten
Voorbeeld: diefstal, mishandeling of moord
Mogelijke straffen:
Geldboete • Taakstraf • Gevangenisstraf
Wie zijn betrokken bij een strafzaak?
1. Officier van justitie
Werkt namens het Openbaar Ministerie (OM) en beslist over/verzorgt de vervolging van de verdachte.
2. Verdachte + advocaat
De verdachte wordt beschuldigd van een strafbaar feit en mag zich verdedigen, eventueel met hulp van een advocaat.
3. Rechter
Beoordeelt de zaak en bepaalt:
Is het strafbare feit bewezen?
Is de verdachte strafbaar?
Welke straf of maatregel wordt opgelegd?
Onthouden:
Strafrecht = overheid ↔ verdachte
Civiel recht
Wat is civiel recht?
Gaat over conflicten tussen burgers, organisaties of bedrijven
De overheid vervolgt niemand: de ene partij spreekt de andere partij aan
De rechter kan worden gevraagd om het conflict op te lossen
Voorbeelden van civiel recht:
Burgerlijk recht → bijvoorbeeld schade, koopovereenkomsten of huur
Arbeidsrecht → bijvoorbeeld een conflict tussen werknemer en werkgever
Voorbeeld in de zorg:
Een patiënt vindt dat hij schade heeft geleden doordat een zorgverlener niet zorgvuldig heeft gehandeld en vraagt om een schadevergoeding.
Onthouden:
Civiel recht = partij ↔ partij
Onzorgvuldig handelen in de zorg
Een zorgverlener moet zorgvuldig en deskundig handelen.
Er kan bijvoorbeeld iets misgaan door:
Onbekwaam handelen → iets uitvoeren waarvoor je niet voldoende bekwaam bent
Nonchalant handelen → onvoldoende zorgvuldig of oplettend zijn
Slordig handelen → bijvoorbeeld een fout maken bij medicatie of verslaglegging
Wie zijn betrokken bij een civiele rechtszaak?
1. Eiser
→ degene die de zaak begint en bijvoorbeeld schadevergoeding eist
2. Gedaagde
→ degene tegen wie de eis is gericht
3. Rechter
→ beoordeelt het conflict en neemt een beslissing
Eiser en gedaagde kunnen zich laten bijstaan door een advocaat.
Casus – De verkeerde medicatie
Verpleegkundige Sanne heeft een drukke avonddienst op een verpleegafdeling. Een patiënt moet om 20.00 uur medicatie krijgen. Sanne heeft haast en controleert niet goed de naam en geboortedatum van de patiënt.
Ze geeft de medicatie die eigenlijk voor de patiënt in het bed ernaast bedoeld is. De patiënt wordt enkele uren later erg suf en moet extra worden onderzocht en behandeld. Gelukkig herstelt hij volledig.
De patiënt is boos. Hij vindt dat Sanne en het ziekenhuis onzorgvuldig hebben gehandeld en wil de gemaakte kosten en geleden schade vergoed krijgen.
Is dit strafrecht of civiel recht? Waarom?
Wie zou in deze zaak de eiser zijn?
Wie zou de gedaagde kunnen zijn?
Wat heeft Sanne volgens jullie niet zorgvuldig gedaan?
Stel dat de patiënt schadevergoeding eist: wie bepaalt uiteindelijk of hij daar recht op heeft?
“Stel dat Sanne de verkeerde medicatie expres had gegeven om de patiënt kwaad te doen. Zou je dan nog steeds alleen aan civiel recht denken?”
Tuchtrecht
Tuchtrecht gaat over het professioneel handelen van zorgverleners.
Het doel is:
de kwaliteit van de zorg bewaken en verbeteren;
patiënten beschermen tegen onzorgvuldig handelen;
beoordelen of een zorgverlener volgens de professionele normen heeft gehandeld.
Een klacht wordt behandeld door een Regionaal Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg.
Belangrijk:
Tuchtrecht gaat niet in de eerste plaats om schadevergoeding of straf, maar om de vraag:
“Heeft deze zorgverlener professioneel en zorgvuldig gehandeld?”
Voor wie geldt het tuchtrecht?
Het tuchtrecht geldt voor zorgverleners die in het BIG-register staan en onder artikel 3 van de Wet BIG vallen, waaronder:
Arts
Tandarts
Apotheker
Gezondheidszorgpsycholoog
Psychotherapeut
Fysiotherapeut
Verpleegkundige
Verloskundige
Physician assistant
Orthopedagoog-generalist
Klinisch technoloog
De twee tuchtnormen
1. Goede zorg voor de patiënt
Je moet zorgvuldig omgaan met de patiënt en naasten.
Bijvoorbeeld:
juiste medicatie geven
veranderingen op tijd signaleren
goed rapporteren
patiënt goed informeren
2. Je professioneel gedragen
Je moet je ook buiten de directe patiëntenzorg professioneel gedragen als dat invloed heeft op goede zorg.
Bijvoorbeeld:
beroepsgeheim bewaren
professionele grenzen bewaken
verantwoord samenwerken
Tuchtrecht – mogelijke maatregelen
Als een klacht gegrond is, kan het tuchtcollege een maatregel opleggen:
Waarschuwing
Berisping → officiële terechtwijzing
Geldboete
Schorsing → tijdelijk niet werken
Beperking van het beroep
Schrapping uit het BIG-register → beroep niet meer uitoefenen
Openbaarmaking
Sommige tuchtmaatregelen worden openbaar gemaakt, bijvoorbeeld in het BIG-register.
Wanneer vind jij een collega gevaarlijk (verpleegkundige)?
Aanspreken is soms lastig
“Ik vind het moeilijk om een collega aan te spreken.”
Bijvoorbeeld omdat je denkt:
“Straks zeggen ze: wat weet jij daar nou van? Je komt pas kijken!”
Maar wat doe je als je ziet dat iets niet veilig of zorgvuldig gebeurt?
Ook als student heb je een verantwoordelijkheid om vragen te stellen, zorgen te bespreken en onveilige situaties te melden.
Bespreek:
Wanneer maak je je zorgen over een collega?
Er kunnen signalen zijn dat een collega niet veilig of zorgvuldig werkt:
Regelmatig fouten maken met medicatie
Belangrijke informatie vergeten of niet overdragen
Afspraken regelmatig niet nakomen
Fouten ontkennen of verbergen
Niet openstaan voor feedback
Opvallend gedrag dat de patiëntveiligheid kan beïnvloeden
Wat zou jij doen als je dit bij een collega ziet?
Herken signalen
Let op wanneer een collega bijvoorbeeld:
Een leerling iets laat doen wat deze nog niet zelfstandig mag of kan
Opvallend vaak diensten draait of overneemt
Dingen vertelt die niet lijken te kloppen
Oververmoeid of opgebrand lijkt
Problemen privé heeft die het werk kunnen beïnvloeden
Fouten niet kan toegeven of situaties anders voorstelt dan ze zijn
Veranderd of opvallend gedrag laat zien
Belangrijk: één signaal betekent niet meteen dat er iets aan de hand is. Kijk naar meerdere signalen en veranderingen in gedrag.
Wat zou jij doen als er een collega een gevaarlijke situatie veroorzaakt?
Wat kun je zelf doen?
Een collega aanspreken kan moeilijk zijn. Toch is het belangrijk om onveilige zorg niet te negeren.
Bespreek je zorgen met de collega
Bespreek het eventueel met andere collega's
Ga naar je leidinggevende
Vraag advies aan een vertrouwenspersoon
Meld een incident via MIP/FONA volgens de afspraken van de organisatie
Noteer concrete feiten en gebeurtenissen
Wacht niet te lang!
Zie of merk je iets waardoor je twijfelt aan goede of veilige zorg?
Neem je gevoel of twijfel serieus
Bespreek wat je ziet
Durf een collega aan te spreken
Vraag hulp als je het lastig vindt
Zorg samen voor een veilige aanspreekcultuur
Je hoeft niet zeker te weten dat er iets fout gaat om een zorg te mogen bespreken.
Melden: ja of nee?
Soms zie je iets wat niet goed of niet veilig voelt, maar twijfel je of je er iets van moet zeggen.
Waarom is dat soms moeilijk?
“Ik ben nog maar student.”
“Mijn collega heeft veel meer ervaring.”
Je bent bang voor een negatieve reactie
Fouten en twijfels worden binnen het team weinig besproken
Je ziet het wel, maar besluit toch te zwijgen
Juist een frisse blik kan belangrijk zijn!
Ook als student of beginnend verpleegkundige mag je vragen stellen en zorgen uitspreken.