Historische vaardigheden overzicht
Historische vaardigheden
Algemene informatie
Overzicht vaardigheden
Lesduur is: 15 minOnderdelen in deze les
Historische vaardigheden
Algemene informatie
Overzicht vaardigheden
Historische vaardigheden
Geschiedenis
Geschiedenis gaat over een niet meer bestaande werkelijkheid. Het is een wetenschap die het verleden onderzoekt doormiddel overblijfselen (bronnen) uit het verleden.
Historische vaardigheden
Geschiedenis
Prehistorie: Geschiedenis van tijd voordat mensen dingen opschreven die bewaard zijn gebleven
Historie: Geschiedenis van tijd dat mensen het schrift hebben uitgevonden en mensen dingen opschreven die bewaard zijn gebleven.
Historische vaardigheden
Feiten & meningen
Feit: Iets waarvan zeker is dat het gebeurd is of dat het waar is. Een feit is controleerbaar door bewijs (bronnen).
Mening: Wat je vindt, je gedachten over iets. Hoeft niet waar.
Historische vaardigheden
Spotprenten
Spotprent: is een tekening waarmee de tekenaar zijn mening wil laten zien. Dit doet de tekenaar door mensen of dingen heel overdreven of grappig af te beelden.
Historische vaardigheden
Spotprenten: de Memes van de geschiedenis.
Overzicht vakvaardigheden
Toelichting
Historische vaardigheden
1. Onderzoeksvragen bedenken en gebruiken
Je kunt met drie soorten onderzoeksvragen aan het werk.
• Beschrijvende vragen gebruik je als je meer wilt weten over een situatie of verschijnsel in het verleden, bijvoorbeeld: hoe was het leven in de eerste industriesteden in Nederland?
• Verklarende vragen gebruik je als je wilt uitleggen waardoor iets is gebeurd, bijvoorbeeld:
waarom kwam de industrie in Nederland later op gang dan in België?
• Waarderende vragen gebruik je om te onderzoeken
wat jij ergens van vindt, bijvoorbeeld: was het fijn
om in een vroege industriestad te leven? Bij zo’n vraag geef je dus je mening
Historische vaardigheden
Onderzoeksvragen bedenken en gebruiken
Onderzoeksvragen zijn vaak nogal uitgebreid of ingewikkeld. Het is dan handig om zo’n hoofdvraag te verdelen in deelvragen.
Deelvragen bij de hoofdvraag ‘Hoe was het leven in de
eerste industriesteden in Nederland?’ zijn bijvoorbeeld:
Welke soorten werk deden de mensen?
Hoe zagen de woningen eruit?
Welke spullen gebruikten de mensen?
Met de antwoorden op de deelvragen kun je de hoofdvraag beantwoorden
Historische vaardigheden
2. Bruikbaarheid van bronnen
Om iets over het verleden te weten te komen, doet een historicus onderzoek. Om het verleden te beschrijven heeft hij bronnen nodig. Maar hoe bepaalt een historicus welke bron bruikbaar is?
Historische vaardigheden
Bruikbare bronnen, zijn bronnen die informatie geven voor het onderzoek dat de historicus doet. Hoe bepaal je dat?
1) Wanneer is de bron gemaakt? (In de tijd zelf? Of later? Hoeveel later?
2) Hoe komt de maker aan zijn informatie?(is het een directe of indirecte bron)
3) Wat is de bedoeling van de maker? (zitten er veel meningen in? )
Historische vaardigheden
1. Is de bron geschreven/ongeschreven, primair /secundair?
2. Waar is de bron gemaakt?
3. Wanneer is de bron gemaakt?
4. Wie heeft de bron gemaakt?
5. Waarom heeft de maker de bron gemaakt?
6. Welke historische gebeurtenis hoort bij de bron?
7. Welke historische personen en/of begrippen horen bij de bron?
8. Welke politieke kenmerken of ontwikkelingen horen bij de bron?
9. Welke economische kenmerken of ontwikkelingen horen bij de bron?
10. Welke sociale en culturele kenmerken of ontwikkelingen horen bij de bron?
Historische vaardigheden
De bruikbaarheid van een bron is deels afhankelijk van de betrouwbaarheid. Hoe beoordeel je of een bron betrouwbaar is?
1. Wie is de maker? Welk beroep had diegene. De maker heeft waarschijnlijk de bron gemaakt met een reden.
2. Wanneer is de bron gemaakt? De betrouwbaarheid hangt af van wanneer de bron is gemaakt. Hoe dichter bij de gebeurtenis, hoe betrouwbaarder de bron. Hoe verder af hoe hoger de kans op een vertekend/verzonnen beeld.
3. Met welk doel is de bron gemaakt? Moet een bron informeren of overtuigen? De maker zal een hele andere tekst schrijven als hij wil informeren, dan wanneer hij de lezer wil overtuigen van zijn standpunt. Vaak wordt bij die laatste variant negatieve informatie weggelaten.
4. Voor wie is de bron gemaakt? Voor een opdrachtgever of voor een krant of is het een privé bron (persoonlijke spullen/teksten).
5. Onder welke omstandigheden is de bron gemaakt? Sommige makers leefden onder een regering of in een tijd waarin je niet alles kon en mocht opschrijven. Informatie werd dan ook bewust weggelaten. Door de selectieve informatie is de bron een stuk minder betrouwbaar.
Historische vaardigheden
Representativiteit betekent: iets dat vaker voorkwam, eventueel iets dat typerend is voor een situatie of tijdvak.
1. Zijn er meerdere bronnen die dezelfde gebeurtenis beschrijven? Meerdere teksten en/of voorwerpen
2. Zijn er meerdere bronnen die dezelfde gebeurtenis anders beschrijven? De Franse revolutie vanuit de burger is anders dan vanuit de adel.
3. Geldt de mening uit die bron voor meer mensen? Zijn er veel mensen of weinig mensen met de bron eens. Zijn er veel of weinig mensen vertegenwoordigd door de bron. Zegt de bron wat over een grote of kleine groep mensen.
Historische vaardigheden
3. Soorten bronnen
Alles dat iets vertelt over het verleden is een bron. Een bron kan dus een boek zijn, maar ook een schilderij, webpagina, kledingstuk, gebouw, video, foto en ga zo maar door
Geschreven bron: stukken tekst uit het verleden. Boeken, manuscripten, hiërogliefen.
Ongeschreven bron: voorwerpen uit het verleden zoals wapens, schilderijen, foto’s, beelden
Historische vaardigheden
Soorten bronnen
Primaire/secundaire bronnen: Primaire bronnen komen uit de tijd waar de bron over gaat. Achtergelaten door iemand die aanwezig was bij de gebeurtenissen waar de bron over gaat.
BV: Dagboek Anne Frank
Secundaire/indirecte bronnen: Secundaire bronnen gaan over het verleden maar komen niet uit de tijd waar de bron over gaat. Achtergelaten door iemand die niet aanwezig was bij de gebeurtenissen waar de bron over gaat.
BV: School/geschiedenisboek
Historische vaardigheden
5. Historische indelingen gebruiken
Gegevens ordenen / Tijdbalk
Bij het maken van een tijdbalk gaan we uit van de christelijke jaartelling. Veel wat we leren is voor het jaar 0, dus voor christus, afgekort v.chr. Alles na christus is afgekort met n.chr.
Historische vaardigheden
Tijdbalk
Jaartallen: getal dat aangeeft in welk jaar iets was.
Eeuwen: periode van honderd jaar
Voorbeeld: Het jaar 50 ligt in de 1e eeuw n.chr. Het jaar 350 ligt in de 4e eeuw n.chr. Zelfde geldt voor V.chr
Historische vaardigheden
Periodes en de tijdvakken
Er zijn tien tijdvakken, maar vijf periodes.
Prehistorie: Jagers en boeren
Oudheid: Grieken en Romeinen
Middeleeuwen: Monniken en ridders/ steden en staten
Vroegmoderne tijd: Tijdvak 5 & 6
Moderne tijd: Tijdvak 7 t/m 10
Historische vaardigheden
8. Continuïteit en verandering
Continuïteit: Als er géén verandering is, maar iets juist hetzelfde blijft
Discontinuïteit/verandering: Als er verandering is, als iets anders gaat.
Historische vaardigheden
Verandering
Politiek/militair, culturele/mentaal, economische/sociale veranderingen: Veranderingen kunnen op verschillende gebieden gebeuren. Als er een andere regering komt, is dat een politieke verandering. Als een groep heel rijk wordt, is dat een economische verandering. Als de mensen anders geloven of leven is dat een culturele verandering
Historische vaardigheden
Verandering
Vooruitgang: Als iets beter wordt.
Een periode waarin het goed gaat met een land of volk, noem je een periode van bloei.
Crisis: Als iets heel slecht gaat. In het nieuws hoor je vaak mensen praten over een economische/corona crisis
Historische vaardigheden
Verandering
Verandering: Iets dat anders is geworden.
Je hebt kleine en grote, snelle en langzame veranderingen.
Het ligt aan hoe lang en hoe groot de verandering is.
Als er géén verandering is, maar iets juist hetzelfde blijft, dan noem je dat continuïteit.
Historische vaardigheden
Verandering
Politieke, culturele, economische en sociale veranderingen: Veranderingen kunnen op verschillende gebieden gebeuren. Als er een andere regering komt, is dat een politieke verandering. Als een groep heel rijk wordt, is dat een economische verandering. Als de mensen anders geloven of leven is dat een Culture verandering en als het veranderd hoe mensen met elkaar omgaan is dat sociaal.
Historische vaardigheden
S.P.E.C.
Soms moeten wij gebeurtenissen, oorzaken en gevolgen bij geschiedenis onderverdelen in categorieën. Het makkelijkste is een tabel maken. Zo kan je zaken vergelijken.
Sociaal: alles wat met de maatschappij (de mensen) te maken heeft
Politiek: alles wat met besturen en regeren te maken heeft
Economisch: alles wat met geld, handel of de manier waarop mensen aan voedsel komen te maken heeft.
Cultureel: alles wat te maken heeft met de gebruiken van mensen, zoals geloof, tradities en gewoontes.
Historische vaardigheden
9. Oorzaak en gevolg.
Er kunnen meerdere oorzaken en gevolgen zijn.
Oorzaak: Waarom of waardoor iets gebeurt
Gevolg: Datgene wat na de oorzaak komt
Voorbeeld: De appel is rijp en valt uit de boom op de grond. Oorzaak: Rijp. Gevolg: valt op de grond.
Historische vaardigheden
Oorzaak en gevolg.
Een oorzaak kan bedoelde en onbedoelde gevolgen hebben
Bedoeld gevolg: Een gevolg dat de bedoeling was van de oorzaak
Onbedoeld gevolg: Een gevolg dat niet de bedoeling was van de oorzaak. zonder opzet, per ongeluk.
Historische vaardigheden
Oorzaak en gevolg.
Veel gevolgen zijn direct, maar ze kunnen ook indirect zijn.
Direct gevolg (korte termijn): rechtstreeks zonder dat er iets tussen zit. Oorzaak en dan direct een gevolg.
Indirect gevolg (lange termijn): wat langs een omweg gaat. Oorzaak en dan indirect een gevolg.
Historische vaardigheden
Oorzaak en gevolg.
Veel gevolgen zijn direct, maar ze kunnen ook indirect zijn.
Directe oorzaak (korte termijn): Oorzaken die direct tot een historische gebeurtenis leidden. Oorzaak en dan direct een gevolg.
Indirecte oorzaak (lange termijn): Oorzaken die meer op langere termijn tot een historische gebeurtenis leidden. Oorzaak en dan indirect een gevolg.
Historische vaardigheden
11. Standplaatsgebondenheid
Je inleven in een persoon in het verleden is heel ingewikkeld. Standplaatsgebondenheid bepaalt namelijk ook wat jij doet en denkt.
Ga maar na: Als jij was opgegroeid in een andere tijd, in een ander land, in een andere plaats, bij een ander gezin of met andere vrienden, dan had je misschien ook anders over dingen gedacht dan je nu doet.
Historische vaardigheden
Standplaatsgebondenheid: Het denken en doen van iemand wordt bepaald door de tijd, omgeving en omstandigheden waarin hij leeft.
Je moet proberen die persoon te begrijpen, maar je hoeft het niet met die persoon eens te zijn.