Soorten gedrag
Soorten gedrag
Leerdoelen
Aan het eind van de les:
Kun je sociaal gedrag herkennen
Kan je verschillende soorten sociaal gedrag benoemen
Sociaal gedrag
Paringsgedrag / Voortplantingsgedrag
Territoriumgedrag (dreiggedrag en Imponeergedrag)
verzorgingsgedrag
broedzorg
voedingsgedrag
Leergedrag
imiteren
gewenning
trial and error
inprenting
conditionering
(inzicht)
Sociaal gedrag
Dieren geven signalen naar elkaar af om te kunnen communiceren
Gedrag van soortgenoten onder elkaar = sociaal gedrag
Functie: overleven van de soort
Vormen van sociaal gedrag
Voortplantingsgedrag
Territoriumgedrag (Imponeer- en dreiggedrag)
broedzorg (verzorgingsgedrag en voedingsgedrag)
Bij ... bedenkt een dier nieuw gedrag, door eerder opgedane ervaringen te combineren.
Overspronggedrag
Imiteren
Aangeboren
Inzicht
Leven in groepen
Groepsdieren werken samen.
Samenwerken gaat volgens een taakverdeling:
"wie doet wat".
Voortplantingsgedrag
Gedrag: om voort te planten
* Wordt veroorzaakt door hormonen
Balts => voortplantingsgedrag bij vogels en vissen
Bronst => voortplantingsgedrag bij herten
Voortplantingsgedrag
Vaak probeert het mannetje indruk te maken op het vrouwtje
Territoriumsgedrag
Het territorium is het gebied waarin het dier leeft.
Het territorium wordt verdedigd
tegen soortgenoten
Klik op de oogjes!
Overspronggedrag
Niet logisch gedrag dat een dier laat zien als hij twee soorten gedrag tegelijk wil laten zien.
Voorbeeld: een hond weet niet of hij moet vechten of vluchten.
Daarom gaat hij gapen.
Gapen is in dit geval overspronggedrag
Een kat die wordt aangevallen, zet zijn haren overeind. Wat voor gedrag vertoont de kat?
Baltsgedrag.
Imponeergedrag.
Onderdanigheidsgedrag.
Overspronggedrag.
Rangorde
Rangorde komt voor bij sociale organismen.
Dominant dier = de baas van die groep
Onderdanig dier = niet de baas in die groep
Er is een verdeling over alle dieren, waarbij er 1 het allerdominanst is, en 1 het aller onderdanigst.
Groepsgedrag
Rangorde
Rolpatronen
De baas in de groep
Het dominante dier is de baas over de onderdanige dieren in de groep.
Rangorde: een groep met dominante en onderdanige dieren, waar iedereen zijn plek kent.
Een rangorde brengt rust in de groep, de regels zijn duidelijk.
Bij hennen heet de rangorde: pikorde.
In een dierentuin leven vijf witte neushoorns samen in een groep, één mannetje en vier vrouwtjes. Een onderzoeker noteert regelmatig hoe vaak de dieren dreiggedrag vertonen tegen elkaar, zoals brullen, duwen en stoten met de hoorn. Uit de resultaten trekt hij conclusies over een rangorde binnen de groep. In een schema geeft hij die rangorde weer (zie de afbeelding). Geef de naam van de neushoorn die het laagst in de rangorde staat
Rita
Klara
Dora
Arnold
Ruzie zonder vechten = imponeergedrag
Dreigen is het gedrag dat dieren vertonen als ze agressief en bang tegelijk zijn.
Bij dreigen bepaal je wie de sterkste is, zonder te vechten.
Dreigen kan leiden tot overspronggedrag.
Een dier vertoont dan gedrag dat op dat moment niet past.
Dit is een voorbeeld van
dreiggedrag
overspronggedrag
baltsgedrag
sociaal gedrag
Mannetjeshonden plassen veel vaker dan vrouwtjeshonden. Bij welk type gedrag hoort dit gedrag van de hond?
Imponeergedrag
Baltsgedrag
Overspronggedrag
Territoriumgedrag
Groepsgedrag
Groepsgedrag
Gedrag dat typisch is voor binnen de groep
Zij vinden dit normaal
Niet alle andere groepen vinden dit normaal
Door groepsgedrag kan groepsdruk ontstaan:
De druk om iets te doen wat je eigenlijk niet wilt
(zoals bijvoorbeeld gaan roken of stelen)
Rolpatronen
Gedrag wat van je wordt verwacht in een bepaalde rol. Deze kunnen in elke cultuur anders zijn.
Man-vrouw
Leider van de kudde (bij dieren)
minister
Deze veranderen vaak per tijd.
Ze zijn ook anders in andere culturen.
Rolpatronen en media
Media maken gebruik van bestaande beeldvorming, ook wel rolpatronen genoemd. = het gedrag laten zien dat van je wordt verwacht.
Jongens zijn stoer, meisjes zijn lief.
mannen zorgen voor geld, vrouwen zorgen voor het huishouden.
Deze rolpatronen zijn natuurlijk een beetje 'oud', zo werkt het niet meer tegenwoordig. Toch houdt de media deze rolpatronen vaak in stand.
Normen en waarden
Normen => Regels over hoe iets moet.
Bijvoorbeeld: je moet stoppen voor een stoplicht (anders kan je een boete krijgen)
Waarden => Hoe jij en je omgeving vinden dat iets moet.
Bijvoorbeeld: je staat op in de bus voor een persoon die slecht ter been is.
Sleep naar het bijbehorende vakje
groeps druk
Normen
waarden
over
sprong
gedrag
Rol patroon
Bij ... is sprake van het gedrag dat van soortgenoten wordt gekopieerd.
Inzicht
Overspronggedrag
Imiteren
Aangeboren
Overspronggedrag is:
over iemand springen
ineens ander gedrag vertonen
sprongetje maken
aanvallen
Dit is een voorbeeld van
dreiggedrag
overspronggedrag
baltsgedrag
sociaal gedrag
Een kat die wordt aangevallen, zet zijn haren overeind. Wat voor gedrag vertoont de kat?
Baltsgedrag.
Imponeergedrag.
Onderdanigheidsgedrag.
Overspronggedrag.
Bij ... bedenkt een dier nieuw gedrag, door eerder opgedane ervaringen te combineren.
Overspronggedrag
Imiteren
Aangeboren
Inzicht
Twee katers die hevig naar elkaar dreigen, gaan plotseling beide hun vacht schoonlikken. Hoe heet het gedrag dat de katten dan vertonen?
imponeergedrag
overspronggedrag
verzoeningsgedrag
sociaal gedrag
Een pad die een vijand ziet, maakt zich dik en gaat omhoog op de poten staan. Hoe noemen we dit gedrag?
baltsgedrag
imponeergedrag
overspronggedrag
territoriumgedrag
Schrijf de juiste rangorde op in de volgorde van meest dominant naar minst dominant. Lukt het je niet zelf, klik dan op het vraagteken voor tips
Om ruzie en verwondingen te voorkomen is er binnen groepen vaak sprake van een ... .
Rangorde
Pikorde
Intimideren
Inzicht
Twee soorten gedrag zijn: baltsgedrag en territoriumgedrag. Tot welk soort gedrag behoort het kwaken van de kikkers zoals in de tekst beschreven wordt?
alleen tot baltsgedrag
alleen tot territoriumgedrag
zowel tot baltsgedrag als tot imponeergedrag
Hoe heet zo'n lijst met afkortingen zoals je hiernaast ziet?
ethogram
protocol
In een dierentuin leven vijf witte neushoorns samen in een groep, één mannetje en vier vrouwtjes. Een onderzoeker noteert regelmatig hoe vaak de dieren dreiggedrag vertonen tegen elkaar, zoals brullen, duwen en stoten met de hoorn. Uit de resultaten trekt hij conclusies over een rangorde binnen de groep. In een schema geeft hij die rangorde weer (zie de afbeelding). Geef de naam van de neushoorn die het laagst in de rangorde staat
Rita
Klara
Dora
Arnold