Literatuurgeschiedenis 5H 'Nieuwe tijd'
Literatuurgeschiedenis 5H 'Nieuwe tijd'
De nieuwe tijd: 1900-1945
In een notendop:
Snel veranderende samenleving
Wereldoorlogen
Expressionisme, Nieuwe zakelijkheid, Neoromantici
Minder regels binnen de literatuur
De eerste wereldoorlog
1914-1918
Nieuwe manier van oorlogvoeren: loopgraven, moderne artillerie, chemische wapens
35 miljoen slachtoffers -> maakte veel indruk. Kun je vertrouwen op waardes als democratie, vrede en mensenrechten?
Nederland neutraal
Politieke ontwikkelingen
In Rusland werd de Tsaar afgezet en kwam het communisme aan de macht.
Communisme werd ook populair in Nederlands, maar botste met het opkomende nationaal-socialisme uit Duitsland vanwege het geloof in een autoritair bestuur.
Antidemocratisch, -liberaal en -intellectueel = fascistische ideologie
Hoogtepunt in jaren '30 en '40
In NL -> NSB
Verder had je ook nog het socialisme dat stond voor sociale rechtvaardigheid.
Technologische ontwikkelingen
Titanic vertrok 10 april 1912
Veel emigranten aan boord
Zonk door aanvaring met ijsberg -> grote schok
De crisis van de jaren '30
1929 crashte de beurs in New York (Wallstreet)
Werkloosheid en armoede
Ook in Nederland crisis in jaren '30
Zeer lage uitkering -> Stempels halen om zwartwerken tegen te gaan
Mede oorzaak van populariteit Nationaal-socialisme
Suriname
1667- 1954 kolonie Nederland
Veel plantages -> slaven (West-Indische compagnie haalden mensen uit Afrika om te verhandelen op de Surinaamse slavenmarkt)
1863: Einde slavernij, MAAR de 16 miljoen compensatie ging naar de eigenaren
Sinds 1975 onafhankelijke republiek
Tweede wereldoorlog
In Nederland van 1940-1945
10 mei 1940 vielen de Duitsers Nederlands binnen
Nederlands leger kon hier niet tegenop (denk aan neutraliteit WO I)
Bombardement Rotterdam 14 mei -> capitulatie
Arbeidskampen, vernietigingskampen, jodenvervolging
Nederlands-Indië werd bezet door Japanners (Jappen). Veel Nederlanders in interneringskampen. Na de oorlog riep president Soekarna de onafhankelijkheid uit in Indonesië in 1946.
Literatuur 1900-1945
-Veranderende samenleving
-Vernieuwende, diverse literatuur
-Stromingen als reactie op de tijd
-Verschillende stromingen om op verschillende manieren te reageren
-Minder regels voor de schrijver
Neoromantiek
Neoromantiek
-Reactie op realisme en naturalisme
-Verlangen naar een betere wereld
-Vluchten uit het hier en nu:
Verleden, verbeelding, utopie, bovennatuurlijke gebeurtenissen
Het expressionisme
-Schrijver/kunstenaar drukt eigen ervaringen en gevoelens uit
-Er zijn geen regels/wetten
-Elke kunstenaar moest zijn eigen vorm vinden
-Binnen de literatuur vooral poëzie
De nieuwe zakelijkheid
Nieuwe zakelijkheid
-Bauhaus -> nieuwe zakelijkheid binnen de literatuur
-Kenmerken: Strak, zakelijk, sober, nuchter op zowel inhoud als stijl
-Korte zinnen zonder veel poespas als bijv.nw
-Voorbeeld: F. Bordewijk
-Gevoelens ondergeschikt, objectieve weergave werkelijkheid
-Onderwerp uit de actualiteit
Vorm of vent
Menno ter Braak: oprichter literair tijdschrift Forum
Forum was een medium om zijn opvattingen over literatuur te delen
Vorm is ondergeschikt, niet kiezen voor een vorm en proberen om mooi te schrijven.
Je moest je als 'vent' laten zien! Een echte persoonlijkheid.
Een schrijver schrijft niet omdat het gewoon leuk is, maar omdat het voelt als noodzakelijkheid.
Als het nodig is, dient de schrijver een standpunt in te nemen.
Schrijvers als Slauerhoff en Couperus nam hij als voorbeeld, want zij hadden hun leven in dienst gesteld van het schrijverschap.
Modernisme
Modernisme
Stream of consciousness
Psychologie
Voorbeeld: Eva van Carry van Bruggen
1945-nu
Zie andere link.
https://www.lessonup.com/nl/lesson/xKHYpmnfgbytqYnc3?utm_source=app&utm_campaign=shared-lesson-app&utm_content=1732787035884&utm_medium=shared-link
Welk begrip hoort niet bij de verlichting?
Welschmerz
Rede
Briefromans
Liberalisme
Deze stroming staat recht tegenover het rationalisme van de verlichting.
Modernisme
Romantiek
Realisme
Nieuwe zakelijkheid
Waarom voelde de romantische kunstenaar zich niet thuis in de wereld?
De romantische kunstenaar vlucht uit het hier en nu, naar ...
Weltschmerz en Sehnsucht zorgden voor...
depressieve kunstenaars
inspiratie voor de kunstenaar
reizen naar verre oorden
veel Duitse literatuur
Welk genre hoort niet bij de romantiek thuis?
Gothic novel
Detective
Science fiction
Psychologische roman
Sehnsucht is...
verlangen naar onbereikbaar geluk
droefgeestigheid
gevoel van jaloezie
onstilbare heimwee
Welke psycholoog had met zijn theorieën over het onderbewuste veel invloed op de literatuur?
In het gedicht 'De zelfmoordenaar' van Piet Paaltjens (Haverschmidt) zie je het volgende romantische begrip duidelijk terug:
zwarte humor
femme fatale
Fernweh
Welke stromingen kun je in de periode 1900-1945 plaatsen?
Expressionisme, neoromantiek, modernisme, realisme
Expressionisme, modernisme, nieuwe zakelijkheid, neoromantiek
Expressionisme, modernisme, nieuwe zakelijkheid, vorm/vent
Expressionisme, neoromantiek, realisme, modernisme
Leg uit waarin het expressionisme vernieuwend was.
In hoeverre is de neoromantiek vernieuwend t.o.v. de 19e-eeuwse romantiek?
Het gedicht 'Bezette stad' van Paul van Ostaijen is een voorbeeld van:
Expressionisme
Neoromantiek
Modernisme
Nieuwe zakelijkheid
Menno ter Braak richtte het literaire tijdschrift Forum op. Welke opvatting had hij? Leg uit.
Hoe kun je voorgaande opvatting koppelen aan de politieke ontwikkelingen van die tijd?
Geef vier begrippen die de stijl en inhoud van de nieuwe zakelijkheid typeren.
Welke literaire stroming wordt gekenmerkt door het gebruik van de 'stream of consciousness'?
Expressionisme
Nieuwe zakelijkheid
Modernisme
Neoromantiek
Waarom was het boek 'Wij slaven van Suriname' vernieuwend te noemen?
De roman 'Oeroeg' van Hella Haasse is..
een postkoloniale roman
migrantenliteratuur
een oorlogsroman
een feministische roman
Welke aspecten van de Tweede Wereldoorlog kwamen na 1945 in romans aan bod? Noem er drie.
Is de roman 'De aanslag' een typisch voorbeeld van een oorlogsroman? Leg uit.