Les 12- Instanties
KNM thema 6: Instanties
Lesduur is: 120 minOnderdelen in deze les
KNM thema 6: Instanties
Wat gaan we doen?
6.1 Contact met de overheid
6.2 Naar het gemeentehuis
6.3 In Nederland blijven
6.4 Belasting betalen
6.5 Toeslagen
6.6 Naar de politie
6.7 Hulp bij sociale en juridische problemen
6.8 Verzekeren en schade
6.1 Contact met de overheid
De overheid online
Contact met de overheid gaat vaak digitaal:
Informatie over de overheid
Afspraken maken
DigID
Heb je hulp nodig? --> Informatiepunt Digitale Overheid (IDO)
In de bibliotheek of buurthuizen
Jouw gegevens
Instanties mogen jouw gegevens alleen gebruiken als dat echt nodig is.
Instanties mogen niet zomaar alles over jou weten.
Instanties mogen jouw gegeven niet delen zonder toestemming.
Je kiest zelf wie jouw gegevens mogen bekijken.
Jouw gegevens worden opgeslagen in een dossier.
Je mag je dossier altijd opvragen en inzien.
6.2 Naar het gemeentehuis
Paspoort, identiteitskaart en rijbewijs
Iedereen krijgt een BSN (burgerservicenummer) van de gemeente.
Vanaf 14 jaar moet je een identiteitsbewijs bij je hebben --> identificatieplicht.
Een nieuw paspoort, identiteitskaart of rijbewijs kun je aanvragen bij de gemeente. Je maakt online een afspraak.
Dit neem je mee:
Huidig paspoort of identiteitsbewijs
Pasfoto
Verhuizen
Bij een verhuizing moet je je doorgeven bij de gemeente.
Vanaf 1 maand voor tot 5 dagen na de verhuisdatum.
bijvoorbeeld: Je verhuist op 1 maart. Je geeft de verhuizing tussen 1 februari en 6 maart door.
Verhuis je naar een nieuwe gemeente? --> inschrijven bij de nieuwe gemeente.
De nieuwe gemeente schrijft je bij de oude gemeente uit.
Je kunt een verhuizing online regelen met je DigID.
Geboorte en erkennen
Aangifte van de geboorte bij de gemeente:
Binnen drie dagen na de geboorte
Afspraak maken (in Amsterdam kan dat zonder afspraak)
De moeder, vader of iemand die bij de geboorte aanwezig was, doet de aangifte.
Na de aangifte krijg je een geboorteakte
Een kind erkennen: je wordt juridisch ouder van het kind = ouder volgens de wet.
Getrouwd of geregistreerd partnerschap? --> Wanneer uw partner een kind krijg, wordt u automatisch ook ouder.
Een kind erkennen
Een kind erkennen: je wordt juridisch ouder van het kind
Volgens de wet ouder
Erkennen kan tijdens de aangifte of op een later moment.
Vanaf 12 jaar moet het kind zelf toestemming geven.
Getrouwd of geregistreerd partnerschap? --> Wanneer uw partner een kind krijg, wordt u automatisch ook ouder.
Overlijden
Bij overlijden doe je aangifte van overlijden (binnen 6 dagen).
Meestal doet de begrafenisondernemer aangifte, maar familie kan dat ook doen.
De gemeente maakt een overlijdensakte. Dit is nodig om een persoon te begraven of cremeren.
Instanties kunnen de overlijdensakte ook vragen (zorgverzekering, de bank, woningbouwvereniging).
Trouwen, partnerschap en scheiden
Trouwen of geregistreerd partnerschap? --> eerst aangeven bij de gemeente. Maximaal een jaar voor de datum van het huwelijk.
Een huwelijk heeft minimaal 2 getuigen nodig. Zij zetten hun handtekening --> het huwelijk is dan geldig voor de wet.
Scheiden --> via de rechtbank. Je hebt beiden een advocaat nodig.
Partnerschap stoppen --> via de rechtbank, kan soms ook met een advocaat of notaris.
Vergunningen
Voor sommige dingen moet je toestemming aan de gemeente vragen. Je hebt dan een vergunning nodig:
Parkeervergunning
Boom in de tuin weghalen
Grote schuur bouwen
Je kunt een vergunning online aanvragen.
6.3 In Nederland blijven
Een verblijfsvergunning
Documenten om naar Nederland te reizen en er te blijven:
Mvv (type visum), aanvragen vanuit het buitenland
Voor bezoek in Nederland langer dan 90 dagen (familiehereniging, studie)
Werkvergunning, aanvragen in Nederland (dit doet de werkgever)
Verblijfsvergunning, aanvragen in Nederland
Ook nodig voor werk en studie in Nederland.
Vluchtelingen kunnen in Nederland asiel aanvragen. De IND beoordeelt de aanvraag.
De aanvraag is goedgekeurd --> verblijfsvergunning voor bepaalde tijd.
Na het inburgeringsexamen --> verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd.
De regels gelden niet voor burgers uit de Europese Unie.
Naturaliseren
Naturalisatie: officieel Nederlander worden.
Na het inburgeren kun ervoor kiezen om te naturaliseren (je woont minimaal 5 jaar in Nederland)
Stappen:
Lees de voorwaarden op de website van het IND
Doe de aanvraag bij de gemeente (je kunt dit ook doen voor je kinderen onder de 18)
Wacht op de beslissing: de IND beoordeelt de aanvraag.
De beslissing: de aanvraag is goedgekeurd of afgewezen. Bij afwijzing kun je bezwaar maken.
De naturalisatieceremonie: verklaring van verbondenheid
Afstand doen van uw andere nationaliteit (tenzij je een beveiligde status hebt)
Naturalisatie heeft voor- en nadelen. Lees de voorwaarden goed.
6.4 Belasting betalen
Belasting
Belasting betalen aan de overheid
Iedereen in Nederland betaalt belasting. De meeste belasting betaal je aan de overheid.
De belasting wordt gebruikt voor openbare voorzieningen (wegen, scholen en ziekenhuizen)
Belangrijke vormen van belasting:
Loonbelasting: je betaalt geld over je loon. Je kunt dit vinden op je loonstrook.
Motorrijtuigenbelasting: voor het gebruik van wegen en verkeersveiligheid.
Accijns: belasting op sommige producten (tabak, alcohol, benzine).
Belastingaangifte
Als je werkt, moet je belastingaangifte doen (jaarlijks) --> je vertelt de Belastingdienst precies hoeveel je hebt verdient.
Online via MijnBelastingdienst
App van de Belastingdienst
De Belastingdienst bekijkt de aangifte en maakt een definitieve aanslag: je krijgt geld of je moet geld terugbetalen.
Hulp nodig? --> De Belastingtelefoon
Gemeentelijke belasting
Ieder jaar betaal je belasting aan de gemeente, bijvoorbeeld voor:
Afvalstoffenheffing
Rioolheffing
Waterschapbelasting
Je kunt kwijtschelding van de gemeentebelasting aanvragen als je een laag inkomen hebt --> aanvragen via de gemeente
6.5 Toeslagen
Verschillende toeslagen
Een toeslag is geld dat je van de Belastingdienst krijgt. Het is een voorschot.
De hoogte van de toeslag hang van je inkomen af. Soms moet je geld terugbetalen of krijg je geld terug. Dit staat in de definitieve aanslag van de Belastingdienst.
Dienst Toeslagen is een deel van de Belastingdienst en regelt alle toeslagen.
Maandelijks:
Zorgtoeslag
Huurtoeslag
Kindgebonden budget
Kwartaal:
Kinderopvangtoeslag
Werk samen
Ga naar https://uitlegtoeslagen.nl/nl/
Bekijk Toeslag aanvragen. Op welke website kun je een toeslag aanvragen?
Bekijk Wijzigingen doorgeven voor jouw toeslag. Welke wijzigingen moet je doorgeven aan Dienst Toeslagen? Maak een lijst.
Bekijk Huurtoeslag. Wanneer is een woonruimte zelfstandig?
Bekijk Zorgtoeslag. Wat heb je nodig om in te loggen op de website van toeslagen.nl?
Bekijk Kinderopvangtoeslag. Wanneer kun je kinderopvangtoeslag krijgen?
Bekijk Kindgebonden budget. Wanneer hoef je een kindgebonden budget niet zelf aan te vragen?
Bekijk Rekenhulp. Welke gegevens heb je nodig om jouw inkomen uit te rekenen?
6.6 Naar de politie
Agenten besteden de meeste tijd aan…
a) 112- telefoontjes
b) Rondlopen op straat en mensen aanspreken op gedrag
c) Administratie
d) Verkeerscontroles
Taken van de politie
De politie heeft landelijke en regionale taken. Landelijke taken zijn ernstige criminaliteit en terrorisme.
Regionale taken zijn:
Overlast in de buurt. Bijvoorbeeld door geluid. Vaak doen burgers eerst een melding van overlast.
Een misdrijf: diefstal of een inbraak. Je kunt aangifte doen bij de politie. Dit kan vaak online of je maakt een afspraak.
De politie op straat: bij evenementen of op drukke plekken. Burgers moeten de aanwijzingen van de politie volgen.
De wijkagent: bespreekt problemen in de wijk met bewoners.
De verkeerspolitie: helpt bij problemen in het verkeer, bijvoorbeeld bij een ongeluk.
Bij een spoedgeval bel je het 112. Geen spoed, maar wel de politie nodig? Bel dan 0900-8844.
6.7 Hulp bij sociale en juridische problemen
Problemen met een instantie
Ben je het niet eens met een beslissing? --> bezwaar maken (binnen 6 weken). Vaak moet je langskomen en vertellen waarom je bezwaar maakt.
Probleem met een overheidsinstantie? --> klacht indienen bij de instantie zelf. De instantie moet de klacht behandelen. Als de instantie niet (goed) reageert op je klacht, kun je de situatie ook bij De Nationale Ombudsman melden.
De Nationale Ombudsman is gratis en beantwoord vragen van burgers. Ze doen ook onderzoek naar de klacht.
Juridische problemen
Juridische problemen zijn problemen over wetten en regels. Bijvoorbeeld:
Scheiden van je partner
Je bent je werk kwijtgeraakt en het daar niet mee eens
Problemen over de huur van je woning met de huisbaas
Juridisch Loket: Biedt hulp bij juridische zaken en geeft advies. Je kunt bellen of langskomen bij een inloopspreekuur.
Kan het Juridisch Loket niet helpen? --> hulp van een advocaat. Een advocaat is duur, maar bij een laag inkomen kan de overheid helpen in de kosten.
Sommige gemeenten hebben rechtswinkels. Hier kun je ook advies vragen en hulp vragen. Het zijn vaak studenten.
6.8 Verzekeren en schade
Een verzekering
Sommige verzekeringen zijn verplicht, maar sommigen zijn vrijwillig.
Iedereen kiest zelf zijn/haar verzekeringen.
Je betaalt maandelijks of jaarlijks een premie.
Schade? --> schade melden bij de verzekering.
De verzekering bepaalt of je een vergoeding krijgt.
Bij de zorgverzekering stuurt de zorgverlener de rekening van naar de zorgverzekering.
Verzekeringspolis: hier staat welke verzekering je hebt.
Verschillende verzekeringen
Een zorgverzekering: basisverzekering (verplicht) en een aanvullende verzekering (niet verplicht). Je hebt ook een eigen risico.
Een woonhuisverzekering: vergoedt schade aan je huis. (verplicht bij een koophuis)
Een autoverzekering: vergoedt schade aan andere auto’s (verplicht), all-risk (niet verplicht)
Een inboedelverzekering vergoedt schade aan spullen in je huis, bijvoorbeeld door brand of diefstal. (niet verplicht)
Een aansprakelijkheidsverzekering vergoedt schade die jij of je minderjarige kinderen bij iemand anders maken. (niet verplicht)
Een reisverzekering: vergoedt schade of extra kosten in het buitenland. (niet verplicht)
Werk samen: thema 6.8
Voorbeeldvragen
Wat is een gemeentelijke belasting?
Inkomstenbelasting
Afvalstoffenheffing
Toeristenbelasting
Waar kun je kinderopvangtoeslag aanvragen?
Bij de gemeente
Bij de Belastingdienst
Bij de Dienst Uitvoering Onderwijs
Waar kunt u naartoe bij juridische vragen?
De juridische dienst
Het juridisch bureau
Het juridisch loket
Je rijbewijs verloopt binnenkort. Wat moet je doen?
Opnieuw rijexamen doen
Je rijbewijs verlengen bij de gemeente
Niets, je krijgt vanzelf een nieuwe
Wat heb je nodig om in te loggen bij websites van de overheid?
BSN
Referentienummer
DigiD
