5h poëzieanalyse les 3
‘Tjibbe, Sjoerd en Wibbe zaten mooi te klooien / Zijn in een wak gereden / Volledig overleden / Zo heb je ’t over Friezen / Zo heb je ’t over dooien’
Uit Elfstedentocht van Herman Finkers
5h poëzieanalyse les 3
‘Tjibbe, Sjoerd en Wibbe zaten mooi te klooien / Zijn in een wak gereden / Volledig overleden / Zo heb je ’t over Friezen / Zo heb je ’t over dooien’
Uit Elfstedentocht van Herman Finkers
5h poëzieanalyse
Samen oefenen met stijlfiguren (herhaling)
Opdracht B en C nakijken
Nieuwe theorie: rijmschema's
zelf oefenen
Antithese: echte tegenstelling
- Hij is haat en zij is liefde
- Ik blijf bij jou in ziekte en gezondheid
- We steunen elkaar door dik en dun
- De natuur lonkt en de stad wacht
Paradox: een schijnbare tegenstelling
- Ik lieg nooit, sprak de leugenaar
- Geloof niet in alles wat je denkt
- Niets is helemaal waar en zelfs dat niet
Stijlfiguren: antithese en paradox
Welk stijlfiguur herken je?
Kies uit:
hyperbool,
understatement,
eufemisme,
antithese,
paradox,
repetitio en
woordspeling.
Ik noem je
ik noem je: bloemen
ik noem je: merel in de vroegte
ik noem je: mooi
ik noem je: narcissen in de nacht
waaroverheen de wind strijkt
naar mij toe
ik noem je: bloemen in de nacht
(Jan Hanlo)
Welk stijlfiguur herken je?
Kies uit:
hyperbool,
understatement,
eufemisme,
antithese,
paradox,
repetitio en
woordspeling.
Als ik dingen denk te durven
grijpt juist de angst me bij de lurven
En als ik dingen beter laat
dan nooit
(Merel Morre)
Welk stijlfiguur herken je?
Kies uit:
hyperbool,
understatement,
eufemisme,
antithese,
paradox,
repetitio en
woordspeling.
Welk stijlfiguur herken je?
Kies uit:
hyperbool,
understatement,
eufemisme,
antithese,
paradox,
repetitio en
woordspeling.
Als ik dingen denk te durven
grijpt juist de angst me bij de lurven
En als ik dingen beter laat
dan nooit
(Merel Morre)
Herken je hier een enjambement?
Bijna nooit zie je een vogel in de lucht
zich bedenken, zwenken, terug. (Judith Herzberg)
Herken je hier een enjambement?
De achttien doden
Een cel is maar twee meter lang
en nauw twee meter breed,
Wel kleiner nog is het stuk grond,
dat ik nu nog niet weet,
maar waar ik naamloos rusten zal,
mijn makkers bovendien,
wij waren achttien in getal,
geen zal de avond zien.
(Jan Campert, 1941)
Welk stijlfiguur herken je?
Kies uit:
hyperbool,
understatement,
eufemisme,
antithese,
paradox,
repetitio en
woordspeling.
Welk stijlfiguur herken je?
Kies uit:
hyperbool,
understatement,
eufemisme,
antithese,
paradox,
repetitio en
woordspeling.
Misschien
Misschien zijn we
juist nu we van alles vinden
pas echt iets verloren
(Merel Morre)
Welk stijlfiguur herken je?
Kies uit:
hyperbool,
understatement,
eufemisme,
antithese,
paradox,
repetitio en
woordspeling.
Opdracht B - Beeldspraak
Vergelijking met als
Metafoor (een veilige plek)
Personificatie
Vergelijking zonder als
Metafoor (aan lager wal geraakt)
Metafoor (die roestbak)
Metonymia (de ijzers > materiaal)
Opdracht B
8. Metafoor
9. Personificatie
10. Vergelijking met als
11. Metafoor (bergen werk)
12. Metonymia (Adel, maker)
13. Vergelijking zonder als
14. Metafoor (slootwater)
Opdracht C - Stijlfiguren
woordspeling
eufemisme
hyperbool
antithese
paradox
understatement
repetitio
Opdracht C
8. antithese
9. paradox
10. antithese
11. hyperbool
12. eufemisme
13. repetitio
14. understatement
Nieuwe theorie blz. 3
Soorten rijm
Rijmschema's bij eindrijm
Nieuwe theorie blz. 3
Rijmschema's bij eindrijm
Soorten rijm
Rijmschema's bij eindrijm
Eindrijm
1. Slagrijm (a-a-a-a): alles is hetzelfde
2. Gepaard rijm (a-a-b-b): de rijm komt in paartjes van twee
3. Gekruist rijm (a-b-a-b): om de regel rijmt het. Het kruist elkaar.
4. Omarmend rijm (a-b-b-a): in het midden is het hetzelfde, evenals de eerste
en laatste regel.
5. Gebroken rijm (a-b-c-b (of a-b-a-c)): één regelt ‘breekt’ het patroon, vergeleken met gekruist rijm.
6. Verspringend rijm (a-b-c-a-b-c): regel 1 rijmt op 4, regel 2 op 5 en 3 op 6.
Welk soort eindrijm?
1. Slagrijm (a-a-a-a)
2. Gepaard rijm (a-a-b-b)
3. Gekruist rijm (a-b-a-b)
4. Omarmend rijm (a-b-b-a)
5. Gebroken rijm (a-b-c-b)
6. Verspringend rijm (a-b-c-a-b-c)
Welk soort eindrijm?
1. Slagrijm (a-a-a-a)
2. Gepaard rijm (a-a-b-b)
3. Gekruist rijm (a-b-a-b)
4. Omarmend rijm (a-b-b-a)
5. Gebroken rijm (a-b-c-b)
6. Verspringend rijm (a-b-c-a-b-c)
Schrijf het rijmschema van dit gedicht op!
antwoord:
abab, cdcd
Welk soort eindrijm?
1. Slagrijm (aaa)
2. Gepaard rijm (aabb)
3. Gekruist rijm (abab)
4. Omarmend rijm (abba)
5. Gebroken rijm (abcb)
6. Verspringend rijm (abc, abc)
Welk soort eindrijm?
1. Slagrijm (aaa)
2. Gepaard rijm (aabb)
3. Gekruist rijm (abab)
4. Omarmend rijm (abba)
5. Gebroken rijm (abcb)
6. Verspringend rijm (abc, abc)
Welk soort eindrijm?
1. Slagrijm (aaa)
2. Gepaard rijm (aabb)
3. Gekruist rijm (abab)
4. Omarmend rijm (abba)
5. Gebroken rijm (abcb)
6. Verspringend rijm (abc, abc)
Nieuwe theorie blz. 3
Soorten rijm
eindrijm (dit kan je in een rijmschema zetten)
alliteratie / beginrijm (woorden beginnen met dezelfde medeklinker)
> met man en macht, heerlijk helder Heineken
assonantie / klinkerrijm (alleen de klinkers rijmen)
> kaart - gaat, open - gesloten, mand, stad (maar niet: apen - at (lang en kort))
binnenrijm (binnen dezelfde versregel rijmen woorden of lettergrepen)
> de bomen die tot de hemel lijken te komen.
middenrijm (in het midden van de versregel rijmen woorden op elkaar)
> De man was zwaar, maar niet zo erg
Hij speelde gitaar en dat klonk matig
Opdracht:
Lees het gedicht 'De Dapperstraat'
J.C. Bloem 1887-1966
op blz. 2 van de bloemlezing
Schrijf in je schrift het rijmschema uit
EN benoem hoe je deze eindrijm noemt.
Nabespreking De Dapperstraat
1. abba abba cde cde omarmend en verspringend
2. veel – voor – veel – verwacht - verborgen (regel 9) en
Domweg – de Dapperstraat (regel 14)
3. bijvoorbeeld: tevredenen – legen – ertegen - stedelijke – wegen - bewegen; nooit –zo – schoon – door
4. vergelijking: de natuur wordt vergeleken met een stukje bos, ter grootte van een krant; of de natuur wordt vergeleken met een heuvel met wat villaatjes
Nabespreking De Dapperstraat
5. natuur = een stukje bos ter grootte van een krant
6. Hij somt op waar zijn voorkeur naar uitgaat.
7. Het lijkt net een schilderij als hij door het zolderraam naar de wolken kijkt. ‘Omrand’ lijkt dan op de lijst van een schilderij. Hij vindt de wolken op deze manier ook op zijn mooist.
8. Als je verwachtingen niet zo hoog gespannen zijn, kan alles veel zijn. Je wordt dan niet zo snel teleurgesteld.
Nabespreking De Dapperstraat
9. Je kunt in van alles schoonheid zien. Wat jij mooi vindt, is heel persoonlijk. Bloem beschrijft in dit gedicht wat hij zo mooi vindt aan de stad en aan De Dapperstraat.
10. Het is gangbaar om de natuur mooier te vinden, meer te waarderen dan de stad. Hier is dat juist andersom. (Bloem lijkt ook in de eerste regel van het gedicht te zeggen dat de natuur iets is voor mensen die snel tevreden zijn of niet al te slim zijn. Dit is overigens wel een interpretatie waar veel discussie over is.)
Lees het gedicht 'De Dapperstraat'
J.C. Bloem 1887-1966
op blz. 2 van de bloemlezing
Maak hierbij de opdracht op blz. 6
1945
Lees het gedicht 'De Dapperstraat'
op blz. ?
Maak hierbij de opdracht op blz. 6
1945
[Het gedicht is]'niets anders dan het uitspreken van een liefde voor de stad in het algemeen, in welke van haar aspecten ook, tegenover wat er tegenwoordig nog van het platteland is overgebleven.'
J.C. Bloem
Vaste dichtvorm: sonnet
13e eeuw, Italië
14 regels
2 kwatrijnen (strofe van 4)
=octaaf
2 terzinen (strofe van 3)
= sextet
vast rijmschema (abba abba cdc dcd)
wending
(blz. 7 en 8)
SE poëzieanalyse
In de toetsweek, weging 10, 45 minuten
Ik kan…
Rijmschema’s herkennen (eindrijm en beginrijm)
Beeldspraak herkennen (vergelijking, metafoor, personificatie, metonymia)
Stijlfiguren herkennen (hyperbool, antithese, repetitio, paradox, eufemisme, understatement, woordspeling)
Dichtvormen herkennen (limerick, haiku, sonnet, visuele poëzie, 160, naamdicht, pastiche)
Je leert het door te oefenen, literair talent is niet nodig!
SE poëzieanalyse
In de toetsweek, weging 10, 45 minuten
Ik kan…
Rijmschema’s herkennen (eindrijm en beginrijm)
Beeldspraak herkennen (vergelijking, metafoor, personificatie, metonymia)
Stijlfiguren herkennen (hyperbool, antithese, repetitio, paradox, eufemisme, understatement, woordspeling)
Dichtvormen herkennen (limerick, haiku, sonnet, visuele poëzie, 160, naamdicht, pastiche)
Je leert het door te oefenen, literair talent is niet nodig!
Nieuwe theorie
Terugblik