Examentraining
Gedrag bij mens en dier
Examentraining
Gedrag bij mens en dier
Gedrag:
Alle waarneembare activiteiten van een dier of een mens.
Ethologie: studie van gedrag van dieren.
Gedrag
Onder gedrag valt een heleboel, niet alleen bewegingen.
Denk ook aan: geluid maken, geurstoffen afscheiden, van kleur veranderen, staan, slapen etc.
Gedrag is vaak gericht op overleven.
Gedrag is vaak een reactie op een prikkel. ->inwendig of uitwendig
Hoe wordt gedrag veroorzaakt?
gedrag beschrijven
Objectief!
*ethogram
lijst van alle soorten gedrag die bij een dier voorkomen.
*protocol
lijst van waargenomen gedragingen bij een dier.
ethogram
protocol
gedragsketen
vaste gedragingen die elkaar opvolgen
sleutelprikkel
is een prikkel die steeds tot dezelfde vaste respons leidt.
een dier wordt door zijn erfelijke aanleg ''gedwongen'' om op de sleutelprikkel te reageren.
supranormale prikkels
Een koekoek heeft een felgekleurdere snavel en zal dus meer te eten krijgen van zijn pleegouders.
=een prikkel waar sterker op gereageerd wordt.
aangeboren
alles wat je meteen al kan is aangeboren gedrag.
Bij dieren noem je dit ook wel instinct
Bijvoorbeeld:
gapen
dieren die meteen na geboorte kunnen opstaan en lopen
aangeleerd gedrag
Al het gedrag wat je nog niet direct vanaf de geboorte kan is aangeleerd.
leren door nadoen
leren door inprenten
leren door trial and error
leren door conditionering
leren door na te denken -> inzicht
Inprenten
In de eerste weken leren jonge dieren en baby's wie hun ouders zijn.
Baby's herkennen binnen 2 dagen de geur van hun moeder.
Een jonge eend dat uit zijn ei komt, leert direct de vorm en geluiden van zijn moeder herkennen.
Gewennen
Mensen en dieren leren om niet op alle prikkels te reageren.
Vogels leren bijvoorbeeld dat vogelverschrikkers geen gevaar vormen. Ze zullen er dan niet meer op reageren.
Trial and error
Leren met 'vallen en opstaan'.
Door uitproberen leren dieren bijvoorbeeld wat wel en niet eetbaar is.
Trial and error heet ook wel proefondervindelijk leren.
In het plaatje hiernaast zie je ook een voorbeeld van trial and error.
Inzichtelijk leren
Leren door nadenken.
Dieren en mensen bedenken in hun hoofd hoe ze een probleem moeten oplossen.
De kraai hiernaast vult de vaas met stenen, zodat het water omhoog komt. Als het water hoog genoeg komt kan hij drinken.
Conditioneren
Leren door een verband te leggen tussen het gedrag en het gevolg daarvan.
De hond hiernaast heeft geleerd dat hij een beloning krijgt wanneer hij een trucje laat zien (op zijn achterpoten zitten), wanneer de baas dit vraagt.
Gedrag: op zijn achterpoten zitten.
Gevolg: Beloning (snoepje en vriendelijke woorden).
Imiteren
Leren door nadoen.
Hiernaast zie je dat welpen leren drinken door hun moeder na te doen.
Zo leren kinderen bijvoorbeeld met bestek eten. En leren vogels vliegen.
sociaal gedrag
Gedrag van soortgenoten ten opzichte van elkaar
Communicatie via: houdingen, geluiden, kleuren, geuren, gebaren
Een partner vinden
Dieren vinden een partner door baltsgedrag te vertonen.
Dieren maken bij de balts gebruik van (overdreven) signalen.
Functies van de balts
Te laten zien dat je wilt paren
Te laten zien hoe sterk of zorgzaam je bent
De angst voor elkaar te verminderen
Gelijktijdig klaar te zijn voor de paring
territoriumgedrag
Dieren kunnen een eigen gebied hebben waar ze in leven. Dit noem je een territorium. De grenzen van dit gebied markeren ze door urine of geurstoffen.
dreig / imponeergedrag
Gedrag waarbij een dier zich zo groot en indrukwekkend mogelijk maakt.
rangorde in groepen bv. pikorde
De baas in de groep
Het dominante dier is de baas over de onderdanige dieren in de groep.
Rangorde: een groep met dominante en onderdanige dieren, waar iedereen zijn plek kent.
Een rangorde brengt rust in de groep, de regels zijn duidelijk.
Bij hennen heet de rangorde: pikorde.