Verhaalanalyse
Verhaalanalyse
Waar let je op bij een verhaalanalyse?
titelverklaring
personages
perspectief
tijd
plaats en ruimteperspectief
motieven
thema
verhaalopbouw
eigen mening
Titelverklaring
Wat betekent de titel?
Heeft hij een letterlijke betekenis (het komt echt in het verhaal voor)?
Of juist een symbolische (het verwijst naar het thema of de boodschap)?
Personages
Naar hun rol of functie in de handeling onderscheiden we hoofd- en bijfiguren. Als de lezer een personage grondig leert kennen in zijn karakterontwikkeling, spreken we van round character (rond karakter). Daarnaast kennen we flat characters (vlakke karakters) en typen.
Soorten personages:
Hoofdpersoon (protagonist): degene om wie het verhaal draait.
Bijfiguren: helpen of werken de hoofdpersoon tegen.
Antagonist: de tegenstander van de hoofdpersoon.
Wat vertel je erbij:
Hoe ontwikkelt de hoofdpersoon zich? (blijft hij hetzelfde of verandert hij?)
Wat zijn belangrijke eigenschappen, gevoelens en doelen?
Zijn de personages rond of vlak?
Vertelperspectief
Wie vertelt het verhaal?
Ik-perspectief: de ik-figuur vertelt het verhaal (je ziet alles door zijn ogen).
Hij/zij-perspectief: de verteller staat buiten het verhaal maar volgt één personage.
Alwetende verteller: weet alles over iedereen, ook wat personages denken of voelen.
Vraag jezelf af:
Beïnvloedt het perspectief hoe jij over de gebeurtenissen denkt?
Tijd
Verteltijd: hoe lang duurt het om het verhaal te lezen (in pagina’s/luistertijd en hoofdstukken).
Vertelde tijd: hoeveel tijd speelt het verhaal zelf (een dag, een jaar, een leven?). Meer uitleg op volgende slide)
Chronologisch of niet?
Chronologisch = alles op volgorde van tijd.
Niet-chronologisch = met terugblikken (flashbacks) of vooruitwijzingen (flashforwards).
Historische tijd: In welke tijdsperiode speelt het verhaal zich af? Tijdens de Tweede Wereldoorlog, in de Gouden Eeuw of in 1980. En waar merk je dat aan?
Vertelde tijd
Elk verhaal duurt een zekere hoeveelheid tijd. Uren, dagen, maanden, jaren. Soms makkelijk te bepalen, maar soms ook met hiaten.
Bij grote sprongen in de tijd spreken we van: Versnellingen
Als een gebeurtenis uitgebreider verteld wordt dan de gebeurtenissen ervoor en erna spreken we van: Vertraging
Plaats en ruimteperspectief
Waar en wanneer speelt het verhaal zich af?
Plaats: stad, dorp, land, gebouw, natuur, enz.
Tijd: in welk jaar of tijdperk speelt het verhaal zich af?
Heeft de omgeving en tijd invloed op de sfeer of de personages?
Motieven
Een motief is iets dat in een verhaal steeds terugkomt.
Dat kan een situatie, voorwerp, gevoel, kleur of handeling zijn. Herhaling is het belangrijkste.
Voorbeelden:
• steeds ruzie tussen ouders en kind = generatieconflict
• steeds een horloge dat terugkomt = voorwerp als motief
• steeds het gevoel van eenzaamheid = gevoel als motief
Thema
Een thema is de grote boodschap van een verhaal: waar het verhaal eigenlijk over gaat, als je het in 1–2 zinnen heel algemeen zegt. Het is vaak iets dat veel mensen herkennen (een soort “algemene waarheid”).
Het thema wordt ook wel hoofdmotief genoemd.
Makkelijk voorbeeld
• Onderwerp: een jongen wordt gepest op school.
• Thema: jezelf durven zijn / omgaan met buitensluiting.
Nog een:
• Onderwerp: iemand verhuist naar een nieuw land en mist thuis.
• Thema: zoeken naar identiteit / heimwee en erbij willen horen.
Mening
Inleiding: korte herinnering aan het boek
Noem kort de titel en schrijver. En in één zin waar het boek over gaat
Kern: jouw mening (met uitleg!)
Vertel wat jij van het boek vond, en leg uit waarom.
Gebruik voorbeelden uit het verhaal om je mening te onderbouwen.
Je kunt iets zeggen over:
De verhaallijn: Was het spannend, duidelijk, geloofwaardig?
De personages: Herkenbaar, irritant, interessant?
De schrijfstijl: Makkelijk te lezen, beeldend, te langdradig?
Het einde: Vond je het verrassend of juist voorspelbaar?
Het thema: Spreekt het onderwerp je aan?
Slot: samenvatting van je mening/aanbeveling. Zou je het boek aanraden? Voor wie is het geschikt? Wat is je het meest bijgebleven.