3.5 Nieuwe autoriteit

• Gedragswetenschappen
• Secundair onderwijs

Nieuwe autoriteit

7VJHO - Gedragswetenschappen

Mevrouw van Loon

2025-2026

Planning

Herhaling afspraken

Nieuwe autoriteit

Vooruitzicht resterende lessen

Nieuwe autoriteit van Omer

Haim Omer

• Israëlische psycholoog 
• Gespecialiseerd in hulpverlening aan kinderen en jongeren met problemen en hun gezinnen

Aanleiding voor model = de confrontatie met ouders die zich compleet machteloos voelden bij het (zelf)destructieve gedrag van hun kinderen. Opvoeders stelden vast dat de vroegere autoriteit niet meer werkte.

Opdracht cursus p.1

Geef enkele voorbeelden van de vroegere autoriteit.

Basisidee

• Autoriteit 
• Grenzen stellen en structuur bieden blijven belangrijk
• Voegde vertrouwen geven en zorg tonen aan toe
• Opvoeder wil de gezagsrelatie herstellen, maar ook de verbinding tussen hem en het kind versterken
• Doel = opvoeders concrete handvatten aanreiken om hen te versterken in hun autoriteit, om de opvoeder-kindrelatie te verbeteren en om tot wederzijds respect te komen

Basisidee

Gebaseerd op methodes en ideeën van geweldloze actieve weerstand van Mahatma Gandhi, Martin Luther King en Nelson Mandela

Geweldloos verzet = aanpak bij ernstige opvoedingsproblemen

Waakzame zorg = aanpak bij normale opvoedingssituaties

Twee componenten

Opvoeder-kindrelatie bestaat uit twee componenten

Warme relatie + duidelijke verwachtingen en grenzen 

Voorstellen als handgebaren

1. Verzet

2. Steun

Voorbeeld

Bijvoorbeeld: ‘Ik ben jouw leerkracht en ik ben verantwoordelijk. Het is mijn plicht om jouw gewenst gedrag te stimuleren en ongewenst gedrag in te perken, ook als je dat niet leuk vindt.’

Bijvoorbeeld: ‘Ik begrijp dat je boos bent, maar ik kan het niet toestaan dat je je broer pijn doet. Ik moet ervoor zorgen dat iedereen veilig is in ons gezin. Ik wil samen met jou bekijken hoe je op een andere manier kunt reageren als je voelt dat je boos wordt.’

Geweldloos verzet

Opvoeders verzetten zich op een geweldloze manier tegen het ongewenste gedrag van het kind

Pas wanneer alle andere hulpmiddelen om in dialoog te gaan zijn gebruikt (grote onmacht)

Medewerking van het kind is niet noodzakelijk

Voorbeeld: sit-in

Metafoor van vuurtoren

• Brede basis 
• Symbool voor het sociale netwerk dat opvoeders nodig hebben om vol te houden
• Zelfcontrole (gaat niet mee met de deining van het water en blijft overeind bij stormweer) 
• Waakzaam en staat er altijd (veiligheid en geborgenheid)

Zes pijlers als basishouding

1. Aanwezigheid

2. Zelfcontrole

3. Steunnetwerk

4. Transparantie

5. Relatie

6. Verzet

Interventies

• Verhoogde aanwezigheid
• Niet-escalerende dialoog
• Rieten mand
• Aankondiging
• Telefoonronde

Effectiviteit

• Interventies helpen bij de aanpak van moeilijk gedrag en bij het overwinnen van hun gevoel van machteloosheid
• De focus verschuift van de gedragsproblemen van het kind naar wat opvoeders kunnen doen om die te verminderen en het gezins- of klasklimaat te verbeteren

www.sorrybox.be

Waakzame zorg

- Basishouding die alle opvoeders kunnen aannemen (ook gewone opvoedingssituaties)

- Drie niveaus 

- Hoe hoger het niveau, hoe sterker de opvoeder de zes pijlers inzet

Drie niveaus

Niveau 1. Open opmerkzaamheid

- Contact maken met het kind

- Weten wat het kind bezighoudt

- Preventief niveau

Drie niveaus

Niveau 2. Verhoogde opmerkzaamheid

- Maakt zich zorgen over het gedrag

- Gerichte vragen over welke hulp het kind nodig heeft en hoe die geboden kan worden

- Maakt afspraken en zorgt voor opvolging

- Bij positief effect afbouwen

Drie niveaus

Niveau 3. Eenzijdige acties van geweldloos verzet

- Probleemgedrag

- Niveau 2 werkt niet

- Eenzijdige actie nodig

- Interactievormen zoals korte, duidelijke boodschappen, geen oordelende taal en discussie vermijden 

- Escalatie voorkomen en zelfcontrole