Kunstanalyse oefenvragen

• newEditor
• Kunst
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 5

Bekijk Boerendans van Pieter Bruegel.

Op dit schilderij is het een vrolijke bedoeling. Noem drie aspecten van de voorstelling die deze vrolijkheid ondersteunen.

BEELDEND

• De boeren die dansen.

• Er wordt muziek gemaakt.

• Aan tafel wordt flink gedronken.

• Er hangt een vlag uit een van de huizen en er zijn veel mensen afgebeeld, met andere woorden: een gezellige drukte.

Bekijk Boerendans van Pieter Bruegel. Op dit schilderij is het een vrolijke bedoeling.

Noem drie aspecten van de voorstelling die deze vrolijkheid ondersteunen.

Bekijk Boerendans van Pieter Bruegel. Op dit schilderij is het een vrolijke bedoeling.

Noem drie aspecten van de vormgeving die deze vrolijkheid ondersteunen.

BEELDEND

• De compositie is door vele diagonalen richtingen dynamisch/ levendig.

• Er zijn veel felle of onverzadigde vrolijke kleuren gebruikt.

• Er staan veel mensen op het schilderij: dat veroorzaakt een drukke en levendige vlakverdeling.

Bekijk Boerendans van Pieter Bruegel. Op dit schilderij is het een vrolijke bedoeling.

Noem drie aspecten van de vormgeving die deze vrolijkheid ondersteunen.

Het schilderij van Bruegel maakt een ruimtelijke indruk. Noem drie manieren waarop de schilder dit heeft bereikt.

BEELDEND

• Overlapping en groot-klein verschil.

• Kleurperspectief: felle kleuren op de voorgrond en vergrijsde kleuren van de gebouwen op de achtergrond.

• Lijnperspectief is herkenbaar in de huizen links.

• Schaduw maakt de figuren plastisch.

• Links en rechts is er sprake van afsnijding.

Het schilderij van Bruegel maakt een ruimtelijke indruk. Noem drie manieren waarop de schilder dit heeft bereikt.

Bruegel weet op zijn schilderij te bereiken dat wij als kijker bij het tafereel worden betrokken. Noem drie manieren waarop hij dat heeft gedaan.

BEELDEND

• Het schilderij wordt links en rechts afgesneden, waardoor de ruimte doorloopt: er zijn nog meer mensen op het plein, ook naast ons en rondom ons.

• Dit wordt versterkt door het danspaar rechts dat het schilderij binnen lijkt te lopen (diagonaalcompositie).

• Op het grondvlak is een ruimte vrijgelaten in een soort halve cirkelvorm, die verwijst naar de ruimte waar wij als kijker staan.

Bruegel weet op zijn schilderij te bereiken dat wij als kijker bij het tafereel worden betrokken. Noem drie manieren waarop hij dat heeft gedaan.

Leg uit op welke manier het schilderij geïnspireerd lijkt te zijn op een foto. Doe dit aan de hand van twee vormgevingsaspecten van het schilderij.

BEELDEND

−  (compositie/ruimte) Er is sprake van een opvallende afsnijding, waardoor het lijkt alsof mensen bijna de camera inlopen (met name de vrouw op de voorgrond) / het beeld lijkt op een ‘snapshot’.

−  (vorm/ruimte) Vervaging op de voorgrond en/of scherpte in de achtergrond doet denken aan de kenmerkende mogelijkheden van fotografie op het gebied van scherptediepte en/of scherpstelling.

−  (vorm) Vormen op de voorgrond lijken soms vagere contouren te hebben dan vormen op de achtergrond, waardoor de suggestie van beweging wordt gewekt (zoals op een foto).

−  (kleur) Er is weinig kleurgebruik en/of het gebruik van bruin- en aardetinten doet denken aan de sepia / zwart-wit foto’s.

Leg uit op welke manier het schilderij geïnspireerd lijkt te zijn op een foto. Doe dit aan de hand van twee vormgevingsaspecten van het schilderij.

THEATER

In het filmfragment zie je een scene uit de film Les Enfants du Paradis (1945). Deze film toont het theaterleven aan de Boulevard du Temple tussen 1828 en 1850.

De pantomimespeler Baptiste ziet dat er in het publiek een zakkenroller actief is. Wanneer een vrouw vals beschuldigd wordt van diefstal, geeft Baptiste d.m.v. spel een signalement van de dader. Hij maakt bijvoorbeeld snelle bewegingen met zijn handen en vingers, waarmee hij laat zien dat de dader grijpgrage handen heeft.

Beschrijf hoe het volgens Baptiste zou kunnen aflopen met de vrouw en beschrijf daarna zijn spel waaruit deze afloop blijkt.

Filmfragment: Les enfents du temple

Beschrijf hoe het volgens Baptiste zou kunnen aflopen met de vrouw en beschrijf daarna zijn spel waaruit deze afloop blijkt.

THEATER

Afloop en spel:

(afloop) Volgens Baptiste moet de vrouw (mogelijk) naar de gevangenis en/of wordt zij opgehangen/onthoofd.

(spel) Baptiste (doet alsof hij de vrouw is en) kruist zijn (geboeide) armen voor zijn borst / hij draait de sleutel om / maakt een gebaar van keel doorsnijden.

In het filmfragment zie je een scene uit de film Les Enfants du Paradis (1945). Deze film toont het theaterleven aan de Boulevard du Temple tussen 1828 en 1850.

De pantomimespeler Baptiste ziet dat er in het publiek een zakkenroller actief is. Wanneer een vrouw vals beschuldigd wordt van diefstal, geeft Baptiste d.m.v. spel een signalement van de dader. Hij maakt bijvoorbeeld snelle bewegingen met zijn handen en vingers, waarmee hij laat zien dat de dader grijpgrage handen heeft.

- Beschrijf hoe het volgens Baptiste zou kunnen aflopen met de vrouw en beschrijf daarna zijn spel waaruit deze afloop blijkt.

Filmfragment: Les enfents du temple

Geef het belangrijkste kenmerk van Baptiste's speelstijl dat deze scene humoristisch maakt.

THEATER

Baptiste vergroot uit / overdrijft karakteristieke uiterlijkheden (typetjes) / gedragingen / handelingen van een persoon (en maakt ze belachelijk).

Dit maakt de scène humoristisch.

In het fragment zie je de toeschouwers lachen om Baptiste. Zijn speelstijl maakt deze scene humoristisch.

Geef het belangrijkste kenmerk van Baptiste speelstijl dat deze scene humoristisch maakt.

Filmfragment: Les enfents du temple

THEATER

Bekijk een scene uit Pension Hommeles, de eerste dramaserie die Annie M.G. Schmidt schreef voor televisie. De serie werd vanaf 1957 tot 1959 maandelijkse door de VARA uitgezonden.

Het werd gespeeld door bekende acteurs uit het theater die geen ervaring hadden met acteren voor de camera. Op de afbeelding zie je een kijkje achter de camera bij een scene uit Pension Hommeles.

Voor acteurs was het een verschil of ze in het theater acteerden, of voor de camera, voor TV.

Leg dit verschil uit met betrekking tot:

• De speelstijl

• De verhouding van de acteur tot publiek

Voor acteurs was het een verschil of ze in het theater acteerden, of voor TV.

Leg dit verschil uit met betrekking tot:

• De speelstijl

• De verhouding van de acteur tot publiek

THEATER

(speelstijl)

Het acteren voor de camera vraagt om een kleine speelstijl (meer nuances in stemgebruik, kleine gebaren, aandacht voor gezichtsexpressie), terwijl acteren in het theater vraagt om een grotere speelstijl (meer expressie, grote/overdreven gebaren)

(publiek)

Bij het acteren voor de camera heeft de acteur geen direct contact met het publiek (maar via de lens) / kan de acteur niet inspelen op de reacties van het publiek, terwijl de acteur in het theater wel in direct contact staat met het publiek / wel kan inspelen op de reacties van het publiek

Bekijk een scene uit Pension Hommeles, de eerste dramaserie die Annie M.G. Schmidt schreef voor televisie. De serie werd vanaf 1957 tot 1959 maandelijkse door de VARA uitgezonden.

Het werd gespeeld door bekende acteurs uit het theater die geen ervaring hadden met acteren voor de camera. Op de afbeelding zie je een kijkje achter de camera bij een scene uit Pension Hommeles.

Voor acteurs was het een verschil of ze in het theater acteerden, of voor de camera, voor TV.

Leg dit verschil uit met betrekking tot:

• De speelstijl

• De verhouding van de acteur tot het publiek

FILM

Filmpje: fragment De Noorderlingen

Je ziet een deel van de film De Noorderlingen uit 1992 van Alex van Warmerdam. In deze film schetst hij het leven in een nieuwbouwwijk in de jaren zestig van de vorige eeuw. De film speelt zich af in een straat waar de radio, de post en een buslijn de enige communicatie met de buitenwereld vormen.

Er heerst een sfeer van vervreemding. Beschrijf drie elementen van de inhoud van dit fragment die een sfeer van vervreemding veroorzaken.

Er heerst een sfeer van vervreemding. Beschrijf drie elementen van de inhoud van dit fragment die een sfeer van vervreemding veroorzaken.

FILM

• De lege, verlaten slagerij.

• Het draaien van een grote hoeveelheid gehakt in een winkel zonder klanten.

• Het desolate landschap rondom de straat.

• De vele stiltes, er is bijna geen gesproken communicatie.

• Het letterlijk en figuurlijk alleen staan van personages.

• Het onlogische gedrag. Iedereen staat stil, niemand houdt het huilende meisje tegen of spreekt haar aan. Men kijkt haar alleen na.

Je ziet een deel van de film De Noorderlingen uit 1992 van Alex van Warmerdam. In deze film schetst hij het leven in een nieuwbouwwijk in de jaren zestig van de vorige eeuw. De film speelt zich af in een straat waar de radio, de post en een buslijn de enige communicatie met de buitenwereld vormen.

Er heerst een sfeer van vervreemding. Beschrijf drie elementen van de inhoud van dit fragment die een sfeer van vervreemding veroorzaken.

Beschrijf twee elementen van de vormgeving in dit fragment die de sfeer van vervreemding veroorzaken.

FILM

• De aandacht van de camera voor de gehaktmolen

• De bijzondere aandacht voor geluid (zoals het geratel van de gehaktmolen, het soppende geluid van het vallende gehakt, het gerinkel van de sleutels).

• Het trage tempo (geen snelle opeenvolging van verschillende scènes).

• De rustige cameravoeting (weinig wisseling van camera standpunt en weinig gebruik van inzoomen/uitzoomen).

• De aandacht voor strakke rigide lijnen en structuren (tegelvloeren en muren, worsten die in het gelid hangen, lantarenpalen).

• De soberheid in licht en kleur.

Filmpje: fragment De Noorderlingen

Beschrijf twee elementen van de vormgeving in dit fragment die de sfeer van vervreemding veroorzaken.

In het filmfragment zie je een scene uit de musicalfilm Royal Wedding (1951) waarvoor de Amerikaanse danser en choreograaf Fred Astaire een spectaculaire dans op het plafond en de wanden van een hotelkamer choreografeerde.

Astaire was veeleisend als het ging om de manier waarop de camera zijn dansen vastlegde. De dans lijkt dankzij de roterende set in een ononderbroken shot te zijn opgenomen. Hierdoor staat de dans centraal in de opname.

FILM

Noem nog een aspect van de cameravoering en beschrijf hoe de dans daardoor centraal staat in de opname.

Astaire was veeleisend als het ging om de manier waarop de camera zijn dansen vastlegde. De dans lijkt dankzij de roterende set in een ononderbroken shot te zijn opgenomen. Hierdoor staat de dans centraal in de opname.

Noem nog een aspect van de cameravoering en beschrijf hoe de dans daardoor centraal staat in de opname.

FILM

- camera-afstand: De camera houdt de danser steeds ten voeten uit in beeld (long shot), waardoor de dans centraal staat in de opname.

− camerabeweging: De camera volgt de danser, waardoor de dans centraal staat in de opname.

DANS

Filmpje: Rosas danst Rosas 12:00 min en 23:00 min

In Rosas danst Rosas maakt De Keersmaeker met choreografische middelen dans van alledaagse bewegingen.

Geef daarvan drie voorbeelden uit het fragment.

Noem eerst de alledaagse bewegingen, beschrijf vervolgens hoe De Keersmaeker met choreografische middelen dans maakt van deze beweging.

Geef daarvan drie voorbeelden uit het fragment.

Noem eerst de alledaagse bewegingen, beschrijf vervolgens hoe De Keersmaeker met choreografische middelen dans maakt van deze beweging.

DANS

• Lopen/rennen/draaien: wordt dans door afgemeten hoeveelheid passen op muziek te zetten.

• Handen door het haar halen: wordt dans door de herhaling en de ritmische frasering.

• Staan: wordt onderdeel van dans door timing en pose.

• Blouse trekken/schikken: wordt dans door herhaling, timing en ritmische frasering.

In Rosas danst Rosas maakt De Keersmaeker met cheografische middelen dans van alledaagse bewegingen. Geef daarvan drie voorbeelden uit het fragment.

Noem eerst de alledaagse bewegingen, beschrijf vervolgens hoe De Keersmaeker met choreografische middelen dans maakt van deze beweging.

DANS

Filmpje: Witte akte – Het Zwanenmeer

In het videofragment van Het Zwanenmeer zie je het liefdesduet van prins Siegfried en Odette.

Leg aan de hand van de expressie van de dansers en de bewegingsstijl uit hoe dit te zien is.

In het videofragment van Het Zwanenmeer zie je het liefdesduet van prins Siegfried en Odette.

Leg aan de hand van de expressie van de dansers en de bewegingsstijl uit hoe dit te zien is.

DANS

Filmpje: Witte akte – Het Zwanenmeer

• Expressie: De gelaatsuitdrukkingen van beide danserszijn verlangend en een beetje droevig/ Siegfried strekt vaak zijn armen naar Odette uit/ Siegfried ondersteunt Odette liefdevol en beschermend/ Ze kijken naar elkaar/ Ze leggen de wangen tegen elkaar.

• Bewegingsstijl: Het duet wordt in een langzaam tempo uitgevoerd. Er zijn veel langgerekte, langzaam uitgevoerde bewegingen/ De ballerina wordt getild/ In het opvangen van haar valbewegingen komt vertrouwen tot uitdrukking.

In het videofragment van Het Zwanenmeer zie je het liefdesduet van prins Siegfried en Odette.

Leg aan de hand van de expressie van de dansers en de bewegingsstijl uit hoe dit te zien is.

In deze dans vertolkt Odette duidelijk de belangrijkste rol.

Noem drie choreografische middelen waaruit je dit kunt opmaken.

DANS

Filmpje: Witte akte – Het Zwanenmeer

• Ze staat voortdurend in het centrum van het podium.

• Het corps de ballet rangschikt zich steeds zo rond het paar dat het nog meer opvalt dat de ballerina in het centrum staat.

• Ze is bijna altijd zichtbaar, terwijl haar partner vaak achter haar verdwijnt.

• Ze wordt in het duet door haar partner in staat gesteld ingewikkelde passen uit te voeren.

• Ze wordt hoog opgetild.

• Ze maakt de moeilijkste danspassen.

• Ze danst van alle op het podium aanwezige dansers het meest.

In deze dans vertolkt Odette duidelijk de belangrijkste rol. Noem drie choreografische middelen waaruit je dit kunt opmaken.

MUZIEK

In 1924 componeerde de Amerikaan George Antheil zijn Ballet Mècanique, dat oorspronkelijk bedoeld was als muziek bij de gelijknamige film van de Franse kunstenaar Ferdinand Lèger. In het filmfragment hoor je een gedeelte uit het muziekstuk.

In de muziek van Ballet Mècanique wordt op allerlei manieren verwezen naar (bewegende) machines.

Noem aan de hand van het fragment een voorbeeld van:

• Het aspect Toonduur en geef aan op welke manier dit verwijst naar machines.

• Het aspect vorm en geef aan op welke manier dit verwijst naar machines.

Noem aan de hand van het fragment een voorbeeld van:

• Het aspect Toonduur en geef aan op welke manier dit verwijst naar machines.

• Het aspect vorm en geef aan op welke manier dit verwijst naar machines.

MUZIEK

Toonduur:

−  (ritme) De onverwachte accenten in de muziek. Deze verwijzen naar de schokkerige / abrupte geluiden van machines.

−  (ritme) De regelmatige opeenvolging van korte noten in de muziek (het staccato spel). Dit verwijst naar de mechanische werking van machines.

−  (ritme) De complexe ritmische patronen in de muziek. Die verwijzen naar een machine die (een aantal) verschillende bewegingen tegelijk maakt.

vorm:

(motief) De constante herhaling van korte motieven in de muziek. Die verwijst naar de herhalende bewegingen van een machine / naar de verschillende stadia in een mechanisch productieproces.

In de muziek van Ballet Mècanique wordt op allerlei manieren verwezen naar (bewegende) machines.

Noem aan de hand van het fragment een voorbeeld van:

• Het aspect toonduur en geef aan op welke manier dit verwijst naar machines.

• Het aspect vorm en geef aan op welke manier dit verwijst naar machines.

MUZIEK

In 2011 bracht de IJslandse zangeres Björk haar zevende album uit: Biophilia. In het geluidsfragment hoor je een deel van het nummer Crystalline van dit album. De tekst gaat over de eigenschappen van kristallen, die voor Björk een symbool vormen van sluimerende oerkrachten.

In dit nummer worden de kristallen verklankt door de muziek.

Benoem de manier waarop de kristallen worden verklankt in het geluidsfragment.

Filmfragment: Crystalline

Noem aan de hand van het fragment een voorbeeld van:

• Het aspect Toonduur en geef aan op welke manier dit verwijst naar machines.

• Het aspect vorm en geef aan op welke manier dit verwijst naar machines.

MUZIEK

De kristallen worden verklankt door

hoge / bel-achtige klanken (klokkenspel).

In 2011 bracht de IJslandse zangeres Björk haar zevende album uit: Biophilia. In het geluidsfragment hoor je een deel van het nummer Crystalline van dit album. De tekst gaat over de eigenschappen van kristallen, die voor Björk een symbool vormen van sluimerende oerkrachten.

In dit nummer worden de kristallen verklankt door de muziek.

Benoem de manier waarop de kristallen worden verklankt in het geluidsfragment.