15/10 taal 2 eufemisme, ironie, sarcasme, understatement
Taal, paragraaf 2, stijl
Lesduur is: 50 minOnderdelen in deze les
Taal, paragraaf 2, stijl
Planning
Lesdoel
Uitleg nieuwe theorie
Instructie -
Werken in stilte
Verlengde instructie - iedereen aan het werk
Exitticket
Afsluiten (reflectie en feedback)
Lesdoel:
Aan het einde van deze les:
kun je benoemen wat de stijlfiguren eufemisme, ironie, sarcasme en understatement zijn;
kun je de stijlfiguren eufemisme, ironie, sarcasme en understatement herkennen en benoemen;
heb je geoefend met de stijlfiguren eufemisme, ironie, sarcasme en understatement .
Nieuwe lesstof
eufemisme, ironie, sarcasme, understatement
Stijlfiguren
Stijlfiguren worden veel gebruikt door schrijvers en sprekers om de tekst levendig te houden. De tekst wordt net iets anders geformuleerd dan de lezer of luisteraar verwacht, waardoor deze bijvoorbeeld wordt verrast of meer geïnteresseerd raakt.
Maken een tekst of verhaal aantrekkelijker
Gebruik je om iets te benadrukken
Lichter
Zwaarder
Extra
Wat betekent de volgende zin? Die dichter is al vroeg heengegaan.
Eufemisme
Een eufemisme is een verzachtende, verbloemende of verhullende uitdrukking die gebruikt wordt in de plaats van iets wat als ruw of kwetsend gevoeld wordt, voor iets wat als een taboe gezien wordt of voor iets wat met een negatieve gevoelswaarde verbonden is.
de liefde bedrijven met, het doen met, naar bed gaan met, slapen met, vrijen met, het bed delen met (voor: ‘paren’ of ‘coïteren’).
Eufemisme
- Een eufemisme is een manier om iets verzacht uit te drukken. - Door een eufemisme te gebruiken kan je iets wat op een directe manier onprettig klinkt, toch
zeggen of schrijven zonder dat het bijvoorbeeld onaardig, gruwelijk of vies klinkt.
Eufemisme
De meeste eufemismen hebben betrekking op onderwerpen waarover men liever niet spreekt (de dood, ziekten, ouder worden, werkloosheid of ontslag) of waarbij men een bepaalde gêne voelt (seks, alles wat te maken heeft met het naar de wc gaan).
Voorbeelden eufemisme
Heengaan, naar een betere wereld gaan, verscheiden, inslapen, ontslapen, de ogen sluiten, de weg van alle vlees gaan, de grote reis aanvaarden, het moede hoofd neerleggen (voor: ‘doodgaan’ of ‘sterven’);
Baanloos, inactief, werkzoekend, niet betrokken bij het arbeidsgebeuren (voor: ‘werkloos’);
De liefde bedrijven met, het doen met, naar bed gaan met, slapen met, het bed delen met (voor: ‘paren’ of ‘coïteren’). 'In sommige culturen en/of geloven slaap je niet met elkaar voordat je getrouwd bent'
Wat is een eufemisme?
verbloemende uitdrukking
grappige uitdrukking
vermakelijke uitdrukking
vergrotende uitdrukking
Hoe zou je het verzachtend kunnen uitdrukken? "Onze buurman ziet er ineens oud uit"
Eufemisme? Het ongeluk was veroorzaakt door een dame van gevorderde leeftijd.
ja
nee
Wat bedoelt de schrijver?
Ironie
De schrijver zegt het tegenovergestelde van wat hij bedoelt = ironie
Spot
Verschillende gradaties:
Ironie --> sarcasme --> cynisme
Ironie
Ironie is eigenlijk milde spot. Je wilt mensen er niet met opzet mee kwetsen.
Typisch voor ironie is, dat het tegengestelde gezegd wordt van dat wat men bedoelt.
--> Een ander woord voor ironie is een milde vorm van sarcasme
Lees je in deze zin ironie: 'Jippie! Vandaag les over ironie.'
ja
nee
Wat betekent de volgende zin? Jij bent zeker de leukste in de klas?
Sarcasme
- Sarcasme is agressiever dan ironie, het is vaak grof.
- Het effect van sarcasme is intenser en directer dan dat van ironie. Het is kwetsender.
Sarcasme
Een ouder tegen een kind met een slecht rapport:
Je bent weer eens de beste leerling van de klas!
Een leerkracht tegen een derdeklasser die niks doet in de lessen:
Ik wens jou veel succes in de derde volgend jaar.
Over iemand die heel vals zingt:
Je zus is helemaal klaar voor het Eurovisiesongfestival.
Een voorbeeld van sarcasme is..
Wie niet waagt wie niet wint
Dat gaat je nooit lukken!
Ga jij maar vast je spullen inpakken dan ben je voor het einde van de laatste les wel klaar.
Bij welk van deze vragen is sprake van de stijlfiguur sarcasme?
Duncan Laurence is de meest recente Nederlandse winnaar van het songfestival.
Ik kan bijna niet meer wachten tot het songfestival.
Het songfestival staat bol van de slechte artiesten.
Jouw liedje is absoluut 12 punten op het songfestival waard hoor! [als het ontzettend vals gezongen is]
Sarcasme of ironie?
Sarcasme - hoewel ironie en sarcasme heel dicht bij elkaar liggen, is het niet hetzelfde. = bijtende spot
Bij sarcasme is het doel om te kwetsen, dat is met ironie niet het geval, het is meer plagend bedoelt. = milde spot
Sarcasme of ironie? "Nou, jij hebt weer hard gewerkt, zie ik..." tegen een leerling die zijn huiswerk niet gedaan heeft
Ironie en sarcasme
'Je kletst me de oren van het hoofd', zei de leraar tegen het verlegen meisje.
Ironie
Sarcasme
Wel ja, ga vooral door met niets doen, da ga je het zéker halen!
sarcasme
ironie
Wat betekent de volgende zin? De hoofdprijs in de loterij winnen, dat zou ik niet erg vinden.
Understatement
Als je iets afzwakt, gebruik je een understatement.
Iets minder erg laten lijken dan het is.
Vaak is dit grappig bedoeld.
Voorbeelden understatement
Hij woont in grote luxe. --> Hij woont daar leuk!
Messi kan wel een aardig balletje trappen.
Met de hoofdprijs heeft hij een aardig centje gewonnen.
We waren niet zo blij met onze docent.
Wat is een understatement?
Een beeldspraak waarbij je beeld gebruikt
Een stijlfiguur waarmee je bewust iets extra sterk uitdrukt
Een stijlfiguur waarmee je iets bewust minder sterk uitdrukt
Een stijlfiguur waarmee je meerdere dingen opsomt achter elkaar
Een schrijver gebruikt een understatement om ....
iets extra op te laten vallen.
iets minder groot of belangrijk te maken
een grapje te maken.
iets te verzachten
Werk voor deze les + huiswerk: Alvast aan het werk?
je begrijpt de lesstof/theorie voldoende (je kunt het groene theorieblok uit je boek gebruiken als ondersteuning)
je werkt in STILTE en je mag NIET PRATEN of OVERLEGGEN en geen vragen stellen
je bent echt aan het werk!
Klaar = in STILTE werken voor een ander vak
Cursus 4 Taal, blz. 94, paragraaf 2, stijl, opdracht 1, 2
Wat niet af is = huiswerk
Stel de volgende les vragen over dingen die je niet begreep!
Lesdoel:
Aan het einde van deze les:
kun je benoemen wat de stijlfiguren eufemisme, ironie, sarcasme en understatement zijn;
kun je de stijlfiguren eufemisme, ironie, sarcasme en understatement herkennen en benoemen;
heb je geoefend met de stijlfiguren eufemisme, ironie, sarcasme en understatement.
Blauw = kennen = kennis = leren
Oranje = kunnen = met de kennis de vaardigheid oefenen
In welke zin staat een eufemisme?
Peter wordt gek van de jeuk.
Peter moet een grote boodschap doen.
Toen Peter klaar was met het overschrijven van de Bijbel, zei hij: "Ach, een kleine moeite."
Peter sterft van de honger.
Wat is ironie?
milde (zelf)spot
beeld vergelijken met object
object vergelijken met beeld
bijtende zelfspot
Jij stond zeker achteraan toen de intelligentie werd uitgedeeld?
Ironie
Sarcasme
In welke zin staat een understatement?
Peter wordt gek van de jeuk.
Peter moet een kleine boodschap.
Toen Peter klaar was met het overschrijven van de Bijbel, zei hij: "Ach, een kleine moeite."
Peter sterft van de honger.
Ik kan benoemen wat de stijlfiguren eufemisme, ironie, sarcasme en understatement zijn en ik kan deze herkennen en benoemen.
Huiswerk
Oefenen met begrijpend lezen: maak opdracht 1 en 3 van paragraaf 7 'Meer Lezen'
Leer de theorie van - inleiding en slot
- standpunt, argumenten, tegenargumenten en weerleggingen
Lees de theorie van Meer dan lezen - paragraaf 2,3 en 4
Vrijdag bespreken we die opdrachten
Reflectie: Wat ging bij jou goed tijdens deze les? Wat kan nog iets beter? Wat ga je daarvoor doen?
Feedback: Wat vond je fijn/goed aan deze les? Wat zou je liever anders willen zien?