H2.1 Les 1

2.1 Wat is een rechtsstaat?

1 / 33
volgende
Slide 1: Slide
newEditorMaatschappijleerMiddelbare schoolhavoLeerjaar 4

In deze les zitten 33 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 60 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

2.1 Wat is een rechtsstaat?

Programma

  • Nieuwsquiz

  • Introductie Rechtstaat

  • Leerdoelen

  • Uitleg 2.1

  • Rechtstaat onder druk

Nieuwsquiz

Schooljaar 2026-2027

Week 37

DEZE WEEK . . .

Ontploffing kerk
door vuurwerk

Welke maatregel wil Wimbledon nemen om te voorkomen dat influencers op de tribune voor afleiding zorgen?

Vraag 1

A

Influencers mogen alleen nog tijdens de finale aanwezig zijn

B

Influencers mogen tijdens wedstrijden niet meer filmen

C

Influencers krijgen geen speciale pers-toegang meer

D

Influencers moeten voortaan een speciaal ticket kopen

Hoe heet de radicaal-rechtse partij die in de Duitse deelstaat Saksen-Anhalt de grootste werd bij verkiezingen?

Vraag 2

A

AfD

B

CDU

C

Groenen

D

SPD

Een bedrijf uit Noord-Brabant heeft een flinke stap gezet in de ontwikkeling van een nieuwe auto. Wat kan deze auto naast gewoon rijden op de weg?


In 2018 mocht ik er zelf even inzitten ->

Vraag 3

A

Automatisch de kortste route nemen

B

Varen

C

Vliegen

D

Zonder bestuurder rijden

Tijdens een religieus festival raakten veel mensen gewond en vielen er doden door een onverwachte ontploffing van vuurwerk in een kerk. In welk land vond dit ongeluk plaats?

Vraag 4

A

Guatemala

B

Mexico

C

Peru

D

Venezuela

Een kandidaat van de Griekse Expeditie Robinson eist een schadevergoeding van ruim 86 miljoen euro. Hij verloor zijn been tijdens de opname toen hij…

Vraag 5

A

werd gebeten door een zeedier tijdens een opdracht in zee

B

met zijn been onder een rots belande tijdens een zwemproef

C

viel van een berg tijdens een zware klimproef

D

werd overvaren door een toeristenboot tijdens het speervissen

Er wordt wereldwijd stilgestaan bij 25 jaar sinds de aanslagen van 11 september 2001. Welke van de onderstaande gebeurtenissen vond NIET plaats tijdens de aanslagen op deze dag?

Vraag 6

A

Beide torens van het World Trade Center stortten volledig in

B

Een vliegtuig stortte neer in een veld in Pennsylvania na ingrijpen van passagiers

C

Het Pentagon werd getroffen door een vliegtuig

D

Het Witte Huis werd zwaar beschadigd door een rechtstreekse inslag

De week was er een landelijke staking in het openbaar vervoer: in vrijwel heel Nederland reden geen treinen, bussen, trams en metro's.

Waarom werd er gestaakt?


Vraag 7

A

Omdat de dienstregeling in de spits te vol is geworden

B

Omdat de vervoerders te weinig nieuwe treinen willen kopen

C

Omdat reizigers steeds vaker geweld gebruiken tegen personeel

D

Omdat het personeel protesteert tegen kabinetsbezuinigingen op sociale zekerheid

Een 15-jarige sollicitante werd in de Delftse wijk Buitenhof geweigerd vanwege haar hoofddoek. Bij welke bekende supermarktketen speelde dit incident zich af?


Vraag 8

A

Albert Heijn

B

Jumbo

C

Lidl

D

PLUS

Rusland en Noord-Korea hebben samen een nieuwe brug in gebruik genomen.

Wat is er zo bijzonder aan deze brug?


Vraag 9

A

Het is de eerste brug die alleen voor treinen is

B

Het is de eerste brug die door de VN is betaald

C

Het is de eerste wegverbinding tussen de twee landen

D

Het is de langste brug ter wereld

VOLGENDE WEEK . . .

Wat zal er volgende week plaatsvinden?

2.1 Idee en oorsprong van de rechtsstaat

Leerdoelen

  • Je kunt uitleggen wat een rechtsstaat is

  • Je kan uitleggen hoe een rechtstaat ontstaat

Gestrand eiland

"Jullie zijn met heel de klad gestrand op een onbewoond eiland. Er is geen overheid, geen politie, geen rechter en geen wetboek."

Vraag:

Wat moeten we als eerste regelen om samen te kunnen leven?

Regels

  • Rechten

  • Plichten

  • Ongeschreven

  • Geschreven

Gestrand eiland

Welke van deze drie waarden zou jij als eerste in de vastleggen in de regels ?

A. Vrijheid
B. Gelijkwaardigheid
C. Solidariteit

Drie belangrijkste waarden van de Rechtstaat

  • Vrijheid

  • Gelijkwaardigheid

  • Solidariteit

Gestrand eiland

Welke regel moet volgens jou een echte wet worden?

A. Je zegt elkaar goedemorgen.
B. Je mag geen voedsel stelen.
C. Je helpt ouderen.
D. Je ruimt je bord op.

Het recht

Het totaal van alle wettelijk vastgelegde regels.

Voorbeelden:

  • Je moet belasting betalen.

  • Je mag niet stelen.

  • Je moet stoppen voor rood licht.

Gestrand eiland

Stel dat één persoon op het eiland alle macht krijgt. Wat is dan het grootste probleem?

A. Iedereen krijgt dezelfde mening.
B. Die persoon kan willekeurig beslissingen nemen.
C. Er zijn te weinig regels.
D. Er zijn te veel verkiezingen.

2.1.1 Wat is een rechtsstaat?

Rechtsstaat



Een staat waarin je als burger met grondrechten wordt beschermd tegen machtsmisbruik en willekeur van de overheid.

Set regels dat zorgt voor:

  • De overheid beschermt burgers tegen elkaar.

  • burgers worden tegen de overheid beschermd.


Welke van de onderstaande normen is het duidelijkst een rechtsnorm?


A

Je staat op voor ouderen in het openbaar vervoer.

B

Je spreekt de waarheid.

C

Je stopt voor een rood verkeerslicht.

D

Je helpt een medeleerling die gepest wordt.

Gestrand eiland

Wat zou er gebeuren als we geen regels hebben op het eiland

Nut van regels

  • Laten het maatschappelijk leven geordend verlopen.

  • Rechtsnorm: een norm word een wettelijk vastgestelde regel

Gestrand eiland

Stel dat iemand zich niet aan de afspraken houdt. Met wat voor probleem heb je dan te maken?

Rechtsgebieden

Publiekrecht

Rechtsregels over de relatie tussen overheid en burger (en organisaties/bedrijven).

Privaatrecht

Rechtsregels over de relatie tussen burgers (en organisaties/bedrijven) onderling, ook wel rechtspersonen genoemd.

Gestrand eiland

Jullie wonen al 50 jaar op het eiland. Ooit is afgesproken dat alleen mensen uit de oorspronkelijke groep mogen meebeslissen over nieuwe regels.

Er zijn inmiddels veel nieuwe bewoners geboren op het eiland.

Wat moet er gebeuren?

A. De regel blijft bestaan, want afspraken zijn afspraken.
B. De regel wordt aangepast, omdat de samenleving is veranderd.
C. Alleen de oudste bewoners mogen beslissen.
D. Er hoeven geen regels meer te zijn.

Recht in beweging

Regels veranderen; ze worden afgeschaft, en er komen nieuwe regels bij.

Voorbeelden:


  • Slavernij

  • Rassenscheidingswetten

  • Doodstraf

  • Homohuwelijk

Noem een onderwerp waarvan jij denkt dat de wet de komende 20 jaar verandert.


Opdrachten

Wat: opdr. 3, 7 en 8

Op welke manier: eerste 10 minuten alleen in stilte, daarna overleggen

Klaar: aan de slag met andere opdrachten (vraag docent)

Hulp: Na 10 minuten, eerst klasgenoot, dan docent

Uitkomst: Uitleggen waarom we een goede rechtstaat hebben

Tijd: 15 minuten

10

minute

00

second