Thema 1
Inleiding in de biologie
Thema 1
Inleiding in de biologie
Basisstof 1
- Je kunt beschrijven wat biologie is en uitleggen op welke gebieden biologie een rol speelt
- Je kunt de levenscyclus van dieren beschrijven
- Je kunt de organisatieniveaus van de biologie benoemen en uitleggen dat op elk hoger organisatieniveau emergente eigenschappen ontstaan
Hoe het het overlappende gebied tussen biologie en geologie?
Biofysica
Biochemie
Paleontologie
Een bioloog volgt een vlinder van geboorte tot dood. Deze bioloog onderzoekt de...
Levensloop
Levenscyclus
Op welk organisatieniveau ontstaat de emergente eigenschap 'gedrag'
Orgaan
Organisme
Populatie
Basisstof 2
- Je kunt orgaanstelsels, organen, weefsels en cellen bij een mens herkennen en de kenmerken en functies ervan beschrijven
- Je kunt beschrijven dat groepen cellen in een weefsel, orgaan of orgaanstelsel een gezamenlijke functie uitoefenen
- Je kunt bij (delen van) organismen het verband aangeven tussen vorm en functie
Orgaanstelsel
Organen die samen een bepaalde functie uitoefenen
Weefsel
Groep cellen met dezelfde vorm en functie
Dekweefsel (epitheel) beschermt lichaamsoppervlakken
Bindweefsel tussen organen
Tussencelstof
Verschillende soorten, afhankelijk van functie weefsel
Tot welk orgaanstelsel hoort het hart?
Verteringsstelsel
Ademhalingsstelsel
Bloedvatenstelsel
Hoe noem je een groep cellen met dezelfde vorm en functie?
Weefsel
Orgaan
Orgaanstelsel
Welke poot is van een roofvogel?
1
2
3
Basisstof 3
- Je kunt delen van dierlijke cellen en van plantaardige cellen herkennen en de functies ervan benoemen
- Je kunt een microscoop gebruiken en daarmee (delen van) organismen bestuderen
Plantaardige en dierlijke cellen
Microscoop
Tekeningen biologie
Basisstof 4
- Je kunt een cel beschrijven als een zelfstandig functionerende biologische eenheid
- Je kunt de bouw en functie van het cytoskelet van cellen beschrijven
Celorganellen
Celkern
Ribosomen
Endoplasmatisch reticulum
Golgisysteem
Lysosoom
Functie bij eiwitsynthese
Chloroplast en mitochondrium
Chloroplast fotosynthese
Mitochondrium verbranding
Planten hebben beide in de cel!
Cytoskelet
Celmembraan
Basisstof 5
- Je kunt de concentratie van een oplossing berekenen
- Je kunt uitleggen wat diffusie en osmose is en toelichten welke rol osmose speelt bij de stevigheid van planten
- Je kunt beschrijven hoe transport van stoffen via (cel)membranen plaatsvindt
Diffusie
Osmose
OW buiten cel lager - OW buiten cel hoger
water stroomt cel in - water stroomt cel uit
Turgor - plasmolyse
hypertoon - isotoon - hypotoon
Diffusie en osmose
Diffusie: verplaatsing van een stof van een plaats met en hoge concentratie naar een plaats met een lage concentratie
Osmose: waterverplaatsing door een selectief-permeabel membraan van een lage naar hoge osmotische waarde
Osmotische waarde: aantal opgeloste deeltjes in het water
Lees basisstof 5 en benoem welke letter voor welke soort transport staat.
A. Passief transport
B. Actief transport
C. Diffusie
D. Membraaneiwit (links aquaporine, rechts porie-eiwit)
Endocytose
Fagocytose
Leerdoelen deze week
- Je kunt verschillende typen en methoden van natuurwetenschappelijk onderzoek beschrijven
- Je kunt een werkplan maken voor het uitvoeren van een natuurwetenschappelijk onderzoek
- Basisstof 6 lezen en maken
- Video op YouTube bekijken
- Doornemen LessonUp
- Eigen onderzoek
Basisstof 6
- Je kunt verschillende typen en methoden van natuurwetenschappelijk onderzoek beschrijven
- Je kunt een werkplan maken voor het uitvoeren van een natuurwetenschappelijk onderzoek
Beschrijvend onderzoek: uit observaties een algemene regel vormen
Ontwerpend onderzoek: materialen, instrumenten, modellen of systemen ontwerpen
Hypothesetoetsend onderzoek / natuurwetenschappelijk onderzoek
Onderzoeksvraag
Doel van je onderzoek, waarom ga je onderzoeken
Welke informatie heb je nodig
Maak de vraag zo specifiek mogelijk
- Maak deelvragen
- Bepaal de focus van je onderzoek
- Beter geen waarom/hoe vraag
Gaat over twee of meer onderdelen waartussen een verband wordt verondersteld
Hypothese
Stel je variabelen vast, in je hypothese leg je hier een verband tussen
Formuleer een algemene hypothese
Geef het richting (welk verband verwacht je)
Wees specifiek
Zorg dat het te testen is
De hypothese geeft richting aan je onderzoek en bepaalt welke experimenten je gaat uitvoeren
Hypothese opstellen
Als (procedure) …. dan (verwachtte resultaten) …. omdat (verklaring resultaten)
Procedure: wat er gedaan gaat worden tijdens het onderzoek
Verwachtte resultaten: zoek wat informatie op en doe aan de hand daarvan een voorspelling over de resultaten
Verklaring resultaten: gebruik de gevonden resultaten om uit te leggen waarom je deze resultaten verwacht
Hou het kort en bondig en stop niet te veel informatie in je hypothese
Methode
Identificeer je onafhankelijke en afhankelijke variabele
Onafhankelijke variabale: variabele die je expres gaat veranderen (oorzaak)
Afhankelijke variabele: variabele die verandert door de veranderende onafhankelijke variabele (gevolg)
Er is altijd een controle groep waarin niks wordt veranderd ter vergelijking
Formuleer de stappen die je gaat nemen in je onderzoek, inclusief de momenten waarop je metingen gaat verrichten
Maak een lijst van benodigde materialen, voor goed onderzoek doe je altijd alles meer dan 1 keer om toeval uit te sluiten
Resultaten
Alleen resultaten beschrijven, nog geen conclusies aan verbinden
Kies de juiste grafiek om je resultaten te laten zien
Onafhankelijke variabele op X-as, afhankelijke variabele op Y-as
Genummerde onderschriften bij grafiek en foto's, verwijs hiernaar in de tekst
Conclusie
Antwoord op je onderzoeksvraag
Onderbouwen met beschreven resultaten
Als het niet in je resultaten staat, mag je het niet bespreken
Discussie
Was je hypothese juist? Waarom wel of niet
Wat ging er mis in de proefopzet?
Heb je ideeën voor je vervolgonderzoek?
Theorieën
Generatio spontanea
Evolutie
De kroonbasilisk of Jezus Christus-hagedis uit Costa Rica kan over het water lopen. Hij doet dat om voedsel te verzamelen of aan roofdieren te ontsnappen. Volgens de Groningse hoogleraar Videler liep ook de Archaeopteryx, een reptielachtige oervogel die 140 miljoen jaar geleden leefde, over het water. Hoe noemt men de bewering van Videler?
Conclusie
Hypothese
Probleemstelling
Verklaring
De lijfarts van Napoleon, baron Larrey, meldde dat soldaten die op het slagveld waren achtergebleven met wonden die vol maden zaten, vaak een beter wondherstel hadden dan hun collega’s die meteen naar het veldhospitaal waren afgevoerd om door chirurgen te worden behandeld. Wat kun je over de melding van baron Larrey zeggen?
Hij beschreef een proefresultaat
Hij beschreef een waarneming
Hij formuleerde een hypothese
Hij trok een conclusie
Levensloop en levenscyclus, organisatieniveaus, emergente eigenschappen
Orgaanstelsel, weefsels, tussencelstof
Plantaardige en dierlijke cellen
Celorganellen functie en werking
Diffusie, osmose, turgor en plasmolyse, passief en actief transport, endocytose en fagocytose
Onderzoek doen