Serieschakeling:
Itot = I1 = I2 = I3
Utot = U1 + U2 + U3
Parallel schakeling:
Itot = I1 + I2 + I3
Itot = U1 = U2 = U3
Formule:
Stroomkring
Spanningsbron: Laat de stroom rondlopen
Ampèremeter: meet de stroom in (A)
Altijd in serie aansluiten
Voltmeter: meet de spanning (V)
Altijd in parallel aansluiten!!!
Serieschakeling:
Itot = I1 = I2 = I3
Utot = U1 + U2 + U3
Parallel schakeling:
Itot = I1 + I2 + I3
Itot = U1 = U2 = U3
Formule:
Stroomkring
Spanningsbron: Laat de stroom rondlopen
Ampèremeter: meet de stroom in (A)
Altijd in serie aansluiten
Voltmeter: meet de spanning (V)
Altijd in parallel aansluiten!!!
Formules H.12
P = U x I
U = I x R
E = P x t = U x I x t
C = I x t
Je kunt de opwekking en opslag van energie in een auto beschrijven.
Accu en Dynamo van de auto
Je kunt de onderdelen van een dynamo benoemen.
permanente magneet en een Spoel
Je kunt de werking van de dynamo uitleggen.
Door magnetisch veld langs de spoel te draaien wordt er wisselstroom opgewekt
Accu
Accu bestaat uit 6 cellen die serie geschakeld zijn
Elke cel heeft een spanning van 2V
Onderdelen verbonden met metaal van auto: de massa
massa auto verbonden met -pool
Accu Auto:
Laat motor starten
levert energie als auto stil staat
Dynamo
Doel: Wisselspanning opwekken
Magneet maakt weekijzer tijdelijk magnetisch
draaien van magneet zorgt voor wisselend magneetveld in spoel
wisselspanning wordt opgewekt tussen uiteindenspoel
Dynamo auto
levert tijdens rijden elektrische energie
Laadt de accu op tijdens rijden
H4.4 Elektrische energie vervoeren
Elektriciteitscentrale
Elektriciteitscentrale => generator (dynamo) => verschillende transformatoren =>
van hoge naar lager spanning
Waarvoor gebruiken we een transformator?
Een transformator verandert (transformeert) een hoge spanning naar een lage spanning of andersom.
Een transformator is een primaire spoel (1e deel) en een secundaire spoel (2e deel) om een weekijzeren kern.
Ideale transformator: Pp = Ps
Hoge spanning => weinig energieverlies
Lage spanning => Veiligheid
H12.4 Elektrische energie gebruiken
Verschil kortsluiting en overbelasting
Groepszekering: max > 16 ampere
kWh-meter: houdt verbruik bij
Aardlekschakelaar: controleert lekstroom
Randaarde: voert lekstroom af
Dubbele isolatie: zie symbool binas!
Eel = P x t (E in J of in kWh)
Pel = U x I
1 kWh = 3,6 MJ = 3,6 x 106 J
Rekenvoorbeeld: Weerstand berekenen
Mayke leest op de spanningsmeter een spanning af van 0,45 V en op de stroommeter een stroomsterkte van 0,13 A.
Bereken met deze gegevens de weerstand van de ijzerdraad.
Gevraagd: R = ? Ω
Gegevens: U = 0,45 V ; I = 0,13 A
Formule: U = I x R => R = U : I
Uitwerking: R = 0,45 : 0,13 = 3,5 Ω
Antwoord: De weerstand is 3,5 Ω
Rekenvoorbeeld: Elektrische energie
Het (opgenomen) vermogen kun je berekenen met:
Voorbeeld:
Een CV ketel (24 kW) brandt 10 minuten op vol
vermogen. Hoeveel energie wordt er geleverd?
Antwoord:
E = P x t = 24 000 W x (10 x 60) s = 14 400 000 J = 14,4 MJ)
of
E = P x t = 24 kW x (10 : 60) h = 4 kWh
Rekenvoorbeeld: Spanning transformator
Een deurbel sluit je aan op netspanning (230V), dit is de opgenomen spanning in de primaire stroomkring. Echter is de opgenomen spanning veel te hoog voor een deurbel om goed op te kunnen werken. Er wordt gebruik gemaakt van een transformator om de spanning omlaag te transformeren. de transformator heeft een primaire spoel met 350 wikkelingen. de secundaire spoel heeft 15 wikkelingen. Bereken de spanning waarop de deurbel werkt.
Us = ? V
Up = 230 V ; Np = 350 ; Ns = 15
Us x Np = Up x Ns
Us x 350 = 230 x 15 = 3450
Us = 3450 : 350 = 9,9 V
Rekenvoorbeeld: transformator (2)
Een lasapparaat wordt aangesloten op een stopcontact (230V). De transformator in de adapter van het lasapparaat heeft een primaire spoel met 240 wikkelingen. De secundaire spoel heeft 50 wikkelingen. De stroomsterkte in de secundaire stroomkring is 1,7A
Up = 230 V ; Np = 240 ; Ns = 50 ; Is = 1,7 A
A.) Bereken de secundaire spanning
Us x Np = Up x Ns =>
Us x 240 = 230 x 50 => Us = 11500 : 240 = 47,9 V
B.) Bereken de primaire stroomsterkte.
Pp = Ps => Up x Ip = Us x Is
230 x Ip = 47,9 x 1,7 => Ip = 81,458 : 230 = 0,35 A
Actie
"test jezelf" H12 maken
evt extra opgaven
Vergeet serie en parallel schakelingen niet!
Zie tabel in je schrift!