Kun je een depressie weg-eten?
Kun je een depressie wegeten?
Over de relatie tussen je darm-bacteriën en je hersenen
Lesduur is: 50 minIntroductie
Instructies
Onderdelen in deze les
Kun je een depressie wegeten?
Over de relatie tussen je darm-bacteriën en je hersenen
Deze slide heeft geen instructies
Informatie voor de docent
Vooraf
De eindopdracht is bedoeld voor groepjes van 4 leerlingen. Eventueel alvast een indeling maken (max. 8 groepjes).
Benodigdheden
Iconen
Zet het vinkje 'toon bij leerling' aan
Toon notities bij elke dia
Navigeren door de les
Vergroot een afbeelding
Klik hier
Hotspot met meer informatie
laptop voor elke leerling
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoelen
Na deze les...
... kun je verband leggen tussen de darmen en de hersenen.
... weet je meer over wetenschappelijk onderzoek over de invloed van voeding op hersenziektes zoals depressie.
... kun je aangeven wat een gezond hersendieet is.
Deze slide heeft geen instructies
Jongeren en depressie
Deze 'reclamespot' werd een jaar of 8 geleden in bioscopen getoond.
Bekijk dit filmpje
Deze slide heeft geen instructies
De cijfers
Depressieve gevoelens komen onder jongeren best veel voor.
Eén op de vijf jongeren heeft last van psychische klachten.
Eén op de vijftien tot twintig jongeren heeft last van een depressie.
Dat gaan we in deze les niet oplossen.
Maar misschien is het mogelijk om via voeding iets aan depressieve klachten te doen.
Daar gaat deze les over.
Bron: Ramaker(2024)
Deze slide heeft geen instructies
Poll
Vraag
Denk je bij een depressie vooral aan een psychische ziekte of een lichamelijke ziekte? Geef op de schaal hieronder aan waar jij de oorzaak van een depressie zou plaatsen.
Toelichting
De les gaat over de invloed van onze darmen, meer specifiek over het darmmicrobioom, op hersenziektes zoals depressies. Daarbij worden hersenen als een 'lichamelijk' orgaan gezien, net als de darmen. Is het onderscheid tussen psychische en lichamelijke ziektes kunstmatig?
Deze vraag is als meningspeiling wellicht aardig als start van een (korte) discussie.
Communicatie tussen brein en darm
Ooit vlinders in je buik gevoeld?
Geen hap door je keel kunnen krijgen door zenuwen?
Angst die je misselijk maakt?
Hoe dat komt? Onze darmen hebben een eigen zenuwstelsel!
Signalen uit dit zenuwstelsel worden doorgegeven aan onze hersenen via een speciale verbinding. Zo communiceren onze darmen met ons brein. Waarschijnlijk wordt er ook informatie naar onze hersenen gestuurd over alle bacteriën die in onze darm gehuisvest zijn, ons microbioom.
Wat heeft voeding daarmee te maken? Bekijk de opname van Focus (2024).
Bron: Verrot Lekker (2025)
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Vraag
Wat bedoelt de presentatrice hier met haar vraag:
'Is het een woestijn?'
Gebruik in je antwoord het woord biodiversiteit.
Typ hier je antwoord:
Deze slide heeft geen instructies
Welke voedingsadviezen heb je net langs horen komen?
Antwoorden
- groente en fruit
- volkorenproducten
- gezonde olie (olijfolie)
- peulvruchten
- geen fastfood
Biodiversiteit
Je darmen zitten tjokvol bacteriën. Als het goed is, zitten daar veel verschillende soorten tussen (tussen de 100 en 200 verschillende). Dan is de biodiversiteit in je darm groot. Voordeel: als er één soort wegvalt, is er vaak een andere soort die de taak kan overnemen ('reservespeler').
Net als in de natuur is het in je darmen belangrijk dat de biodiversiteit groot is.
Hoe doe je dat? Door de bacteriën in je darm
van het juiste voedsel te voorzien.
Hoe? Door veel gevarieerder te eten met extra
aandacht voor vezels.
Deze slide heeft geen instructies
Opdracht
Je krijgt 3 minuten de tijd om een presentatie voor te bereiden over wat je tot nu toe geleerd hebt over voeding en het brein.
Die presentatie moet 5 minuten duren.
Je mag geen aantekeningen gebruiken bij je presentatie.
Na je presentatie krijg je gedurende 5 minuten rekenvragen voorgeschoteld. Die rekenvragen moet je - uit je hoofd - allemaal goed hebben.
3
m
00
s
Toelichting
Let op: deze opdracht hoeven de leerlingen dus niet uit te voeren; het is een stresstestje. Vergeet niet op de hotspot te klikken.
Even stressen
Bij mensen die zo'n stress-test moesten doen (zie vorige dia) werd vooraf de darmflora onderzocht.
Sommige mensen die minder gevoelig waren voor de stress, bleken een bepaalde darmflora te hebben. Darmen hebben dus bij mensen invloed op het stressniveau.
Het is nog niet helemaal duidelijk welke bacteriën hiervoor verantwoordelijk zijn; daar wordt onderzoek naar gedaan.
Maar: verbetering van je darmflora maakt je weerbaarder tegen stress.
Bron: Sommer (2023)
Deze slide heeft geen instructies
Onderzoek
Er wordt veel onderzoek gedaan naar het verband tussen voeding, darmen en hersenziekten.
Bekijk dit filmpje
Deze slide heeft geen instructies
Opdracht
Of je een depressie weg kunt eten, dat is nog even de vraag. Misschien kun je door de juiste voeding wel voorkomen dat je last van depressieve gevoelens krijgt.
Ontwerp nu een maaltijd die goed is voor je brein. Denk aan:
voldoende vezels (groente, fruit, noten, volkorenproducten)
peulvruchten
gefermenteerde voeding (yoghurt, zuurkool, miso, augurken, ...)
zo min mogelijk kant-en-klaar-producten.
Je doet dit zonder computer (!) en in groepjes van 4. Elk groepje krijgt een nummer (max. 8 groepjes per klas). Vul jullie antwoord in de volgende dia in (1 antwoord per groep).
4
m
30
s
Toelichting
De leerlingen gaan nu in groepjes een recept/maaltijd bedenken. Deze recepten zijn prima online te vinden, vandaar dat nu de handen even van de computers af moeten; spoor leerlingen aan om zelf creatief iets te bedenken.
De opdracht wordt concreet door uit te gaan van wat ze gisteren gegeten hebben.
Kies met de klas (volgende dia) het beste recept en beloon dat met 4 mandarijntjes, of een zakje snoepworteltjes o.i.d.!
Opdracht
Vul hier per groep in welke maaltijd jullie bedacht hebben. Hoeveelheden hoeven er niet bij, ook geen bereidingswijze. Noteer je groepsnummer erbij!
Typ hier je antwoord:
Toelichting
Loop kort de maaltijden langs en laat de leerlingen dan ieder voor zichzelf de beste maaltijd kiezen (waarbij ze niet op hun eigen maaltijd mogen stemmen). Dat stemmen doen ze in de volgende dia., maar daar staan alleen de groepsnummers. Ze moeten dus nu alvast hun keuze bepalen.
Poll
Stemming
Welke maaltijd is volgens jou het
beste voor je brein? Stem op het juiste nummer.
Let op: niet op je eigen maaltijd stemmen!
Toelichting
Via de stemming komt er een winnend groepje uit de bus. Controleer voor de zekerheid even of de groepsleden niet op zichzelf hebben gestemd.
Beloon dit groepje met mandarijntjes of worteltjes of iets anders toepasselijks.
Wel goed om de winnende maaltijd even langs de 'meetlat' te houden: voldoet deze maaltijd aan de gestelde 'eisen' (veel groente/fruit/vezels, peulvruchten, gefermenteerde voedingsmiddelen, geen kant-en-klaar-producten).
Gefeliciteerd!
Je kunt nu...
... een verband leggen tussen de darmen en de hersenen.
... meer vertellen over wetenschappelijk onderzoek over de invloed van voeding op hersenziektes zoals depressie.
... aangeven wat een gezond hersendieet is.
Deze slide heeft geen instructies
Geïnspireerd?
Vond je dit een leuke les? Dan is één van de volgende vervolgopleidingen misschien iets voor jou.
Vraag: Welk profiel heb je nodig voor deze opleidingen?
Deze slide heeft geen instructies
De makers van deze les willen graag weten wat je van de les vond. Ga daarvoor naar de (korte) vragenlijst. Heel veel dank!
Feedback gevraagd
Link naar vragenlijst voor leerlingen:
ut.onl/leerling4tu
De makers van deze les willen graag weten wat je van de les vond. Ga daarvoor naar de (korte) vragenlijst. Heel veel dank!
Feedback gevraagd
Vragenlijst voor docenten
Link naar vragenlijst voor docenten:
ut.onl/docent4tu
Deze slide heeft geen instructies
Ramaker, V. (2024, 7 oktober). Depressiepreventie bij jongeren. Trimbos-instituut. https://www.trimbos.nl/kennis/mentale-gezondheid-preventie/depressiepreventie/meerjarenprogramma/depressiepreventie-bij-jongeren/
Sommer, I. (2023). De bacterie en het brein: De inlvoed van je darmflora op de gezondheid van je hersenen. Atlascontact.
Lekker (?!) Verrot (?!); een goede balans van micro-organismen (2025). Lesmodule nlt voor 3e klas onderbouw, testversie 0.9.
Bronnen
Deze slide heeft geen instructies