Het interbellum: OV3 - Hoe gingen de VS en de USSR om met de socio-economische uitdagingen 1928 - 1936? (2026-2027) (OK)
Lesduur is: 100 minOnderdelen in deze les
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Inmenging
Waarom kan stemmen moeilijker worden voor sommige vrouwen?
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Actieve rol van overheid vs. Kleine rol van de overheid
Deze slide heeft geen instructies
Republikeinen: rechts/conservatief, behoud wapenbezit, christelijk, gericht op economie, tegen immigratie, kleine overheid
Democraten: links/liberaal, problemen aanpakken, meer gelijkheid, aandacht voor milieu, tolerant(er) tegenover LHBTQ+
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
OV 3: Op welke manier gingen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie om met de socio-economische uitdagingen tijdens de periode 1928 - 1936?
START 9/10/2026
In 1929 vond in de Verenigde Staten de beurscrash plaats. De gevolgen daarvan zouden nog
jaren voelbaar blijven. De roaring twenties eindigden met een ijskoude douche die de wereld
in een Grote Depressie bracht. De getroffen landen moesten daar een antwoord op zien te
bieden.
In deze onderzoeksvraag onderzoek je hoe de VS de crisis aanpakte. De Sovjet-Unie was
afgesneden van de wereldeconomie en ontsnapte daar dus grotendeels aan, maar stond
evengoed voor ongeziene uitdagingen. Aan de hand van bronnen vergelijk je de
economische ontwikkelingen van beide landen.
Bronnenonderzoek 3
cursus p. 14-18
Deze slide heeft geen instructies
Noteer welke (sociale) gevolgen de economische crisis voor de Amerikaanse bevolking had.
Beschrijf de maatregelen die Roosevelt in 1933 trof om de sociale (en economische) gevolgen van de crisis te bestrijden.
Bestudeer bron 3 en 4. Omschrijf aan de hand van bron 3 de kenmerken van het economische beleid van Stalin.
Deze slide heeft geen instructies
Leid uit bron 4 af welke gevolgen het economische beleid van Stalin had voor de bevolking van de Sovjet-Unie.
Vergelijk het economische beleid van de VS (bron 2) met dat van de Sovjet-Unie (bron 3) in de jaren 1930.
Deze slide heeft geen instructies
Welke bronnen (1 tot en met 4) zijn bruikbaar om de historische vraag te beantwoorden? Welke niet? Leg kort uit waarom.
Deze slide heeft geen instructies
Op welke manier gingen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie om met de socio-economische uitdagingen tijdens de periode 1928 - 1936?
De VS en de Sovjet-Unie reageerden verschillend op de crisis. Met zijn New Deal zette president Roosevelt een grootschalig programma op om de Amerikaanse economie en de werkgelegenheid opnieuw op gang te trekken.
In het kapitalistische systeem van de VS nam voor het eerst de overheid een hele reeks maatregelen waardoor ze een meer controlerende rol kreeg.
In de communistische Sovjet-Unie van Stalin werd de rol van de overheid heel erg versterkt door onder meer een strikte planeconomie volgens vijfjarenplannen, een collectivisering van de landbouw door het stichten van collectieve staatsboerderijen en een snelle uitbouw van de zware industrie naar westers voorbeeld.
Het verhaal
3.1 Aanloop naar de Grote Depressie
Roaring twenties: Amerikaanse banken groot vertrouwen in de economie
Mensen met weinig of geen spaargeld speculeerden op de beurs met geleend geld.
Najaar van 1929: markt raakte verzadigd --> overproductie --> aanbod groter dan de vraag ==> paniek op Wall Street
Gevolg: Aandeelhouders dumpen massaal hun aandelen --> beurskoersen implodeerden.
Oktober 1929: beurskrach --> Banken gingen failliet + spaargeld ging in rook op -> koopkracht daalde fors --> ondernemingen gingen failliet --> arbeiders kwam op straat te staan + Dust Bowl
Amerikaanse banken vroegen aan de Europese banken de sommen geld die ze in oorlogstijd hadden geleend terug.
==> De fragiele heropbouw in Europa (oiv Dawesplan) – ook in Duitsland – kwam daardoor in de problemen.
==> In Europa begon zo eveneens de Grote Depressie van de jaren dertig.
3.2 De Verenigde Staten: de New Deal (vanaf 1933)
3.3 Sovjet-Unie: planeconomie (vanaf 1928)
3.4 En Duitsland?
Deze slide heeft geen instructies
3.1 Aanloop naar de Grote Depressie
3.2 De Verenigde Staten: de New Deal (vanaf 1933)
De Amerikaanse president Franklin Roosevelt (1933 - 1945) --> pakket steunmaatregelen: de New Deal.
Overheidsmaatregelen bedoeld om de overproductie van voedsel en producten tegen te gaan + koopkracht te herstellen + de economie te stimuleren.
==> vrije markt door de overheid beperkt aan banden gelegd.
3.3 Sovjet-Unie: planeconomie (vanaf 1928)
1928: Stalin aan de macht. Doel: communisme in de Sovjet-Unie versterken: Banken en bedrijven onder staatscontrole + privébezit afgeschaft.
Boeren ondergebracht in grote collectieve staatsboerderijen. Doel: landbouwopbrengsten verhogen en exporteren ==>zodat geld binnenkwam voor de opbouw van de zware industrie.
via vijfjarenplannen - doel: kapitalistische landen voorbijsteken.
Result: #Fail => rond 1932: holodomor Oekraïne en Kazachstan.
3.4 En Duitsland?
Het verhaal
“Zorg voor strengere arbeidsdiscipline op de collectieve boerderijen!”
Deze slide heeft geen instructies
Personen of groepen ondernemen acties met een bepaald doel voor ogen.
Een actie kan echter onbedoelde gevolgen hebben.
Tariff Act / Smoot-Hawley Act (1930)
Doel: Amerikaanse landbouwers ondersteunen.
Veel boeren leden onder:
de gevolgen van de beurscrash van 1929;
slechte oogsten door aanhoudende droogte.
De Amerikaanse overheid verhoogde de importtarieven op 900 goederen met gemiddeld 40 tot 50%.
Via protectionisme wilde men:
buitenlandse producten duurder maken;
Amerikaanse producten in verhouding goedkoper maken;
Amerikaanse consumenten stimuleren om eigen landbouwproducten te kopen.
Reactie van andere landen
Veel landen namen zelf protectionistische maatregelen.
Ze verhoogden hun invoerheffingen op Amerikaanse landbouwproducten.
Gevolg: de Amerikaanse export daalde.
Onbedoeld gevolg
Amerikaanse boeren bleven achter met een overschot aan landbouwproducten.
Door het overaanbod daalden de prijzen op de binnenlandse markt sterk.
Het inkomen van de boeren daalde drastisch.
De boeren kregen het economisch nog moeilijker.
Dit was het tegenovergestelde van wat de Amerikaanse overheid had bedoeld.
3.1 Aanloop naar de Grote Depressie
3.2 De Verenigde Staten: de New Deal (vanaf 1933)
3.3 Sovjet-Unie: planeconomie (vanaf 1928)
3.4 En Duitsland?
Veel Duitsers = ontevreden na de Eerste Wereldoorlog.
Heimwee naar het keizerrijk.
Hyperinflatie + bezetting van het Rijnland ==> economische onzekerheid (zie onderzoeksvraag 1).
midden van de jaren twintig beter met Duitsland. Dat eindigde in 1930.
Wereldwijde economische crisis -> moeilijker om de oorlogsschuld af te betalen. + miljoenen Duitsers werkloos.
==>Tijd van crises: voortdurend nieuwe verkiezingen: onmogelijk een stabiele meerderheidsregering te vormen.
Meer in extra hoofdstuk: aanloop naar Wereldoorlog 2
Het verhaal
(van meer dan een miljoen in 1928 naar zo’n zes miljoen in 1933)
economische wereldcrisis (n.a.v. beurskrach 1929)
--> Problematisch voor (verzwakte)Duitse economie
Amerikaanse bedrijven stoppen noodgedwongen met steun aan Duitsland!
--> banken en bedrijven failliet
oude frustraties steken kop weer op
--> Populariteit nazi's (+) & communisten (+)
==> Duitsland = 'stuurloos schip'
Massale bestorming van de Spaarbank van de Sparkasse der Stadt Berlin, Mühlendamm, 13 Juli 1931.
Fotocollectie: Bundesarchiv Bildarchiv
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
