Huid

• newEditor
• Verpleging en verzorging
• MBO
• Studiejaar 2

Wonden & huidaandoeningen: herkennen en handelen

Leerdoel

1. Je kunt uitleggen op welke manieren wonden kunnen ontstaan.

2. Je kunt beschrijven hoe je decubituswonden, brandwonden en bevriezingswonden kunt herkennen en classificeren.

3. Je kunt benoemen op welke manieren je de kans op decubituswonden kunt verkleinen.

4. Je kunt verklaren hoe je de primaire en secundaire wondgenezing kunt stimuleren.

5. Je kunt beschrijven wat de oorzaken en symptomen zijn van eczeem, psoriasis en huidkanker.

6. Je kunt verklaren welke zorg zinvol is bij eczeem, psoriasis en huidkanker.

Wat is een wond?

• Verstoring van de natuurlijke weefselstructuur

• Open vs. gesloten wonden

• Uitwendig vs. inwendig

• Mechanisch, fysisch of chemisch ontstaan

Mechanische wonden

Mechanische wonden

• Scherp: snij-, steek-, scheurwonden

• Stomp: kneuzing, drukwond

• Risico op bloedverlies

• Risico op infectie

Schaafwonden

• Ontstaan door schurende kracht

• Pijnlijk, onscherpe randen, puntbloedingen

• Oppervlakkig: snelle genezing

• Diep: risico op infectie/litteken

Snijwonden

• Gladde randen, diepe beschadiging

• Vaak veel bloedverlies

• Mogelijke schade: pezen, spieren, zenuwen

• Arterieel vs. veneus vs. capillair bloedverlies

Scheurwonden

• Rafelige wondranden

• Ontstaan door ruk-, beet- of knelletsels

• Vaak weinig bloedverlies

• Reiniging & verwijderen necrose noodzakelijk

Decubitus

Wat is decubitus?

• Druk + schuifkrachten → weefselsterfte

• Begint in dieper weefsel (ondermijning/tunneling)

• Vaak op botuitsteeksels

• Slechte doorbloeding → slechte genezing

Risicofactoren voor decubitus

• Bedlegerigheid, beperkte mobiliteit

• Vocht: incontinentie, transpiratie

• Slechte conditie, DM, circulatiestoornissen

• Kreukels: lakens/kleding, halfzittende houding

Categorieën decubitus (1–4)

• Cat. 1: Niet-wegdrukbare roodheid

• Cat. 2: Oppervlakkige open wond/blaar

• Cat. 3: Volledige huidlaag weg, vet zichtbaar

• Cat. 4: Spieren/pezen/bot bloot

Preventie van decubitus

• Regelmatige inspectie huid

• Wisselhoudingen & drukreducerende materialen

• Hielen vrijleggen

• Hydratatie & voeding optimaliseren

Brandwonden

Brandwonden

• 1e graads: rood, pijnlijk

• 2e graads: blaren, nat, pijnlijk

• 3e graads: wit/zwart, droog, géén pijn

• Diepte + oppervlakte = ernst

Eerste hulp bij brandwonden

• 10 minuten koelen met lauwwarm water

• Verwijder géén vastzittende kleding

• Bedek met plastic/steriel verband

• Niet smeren, wel warm houden

Bevriezingswonden

• 1e graads: wit, koud, gevoelloos

• 2e graads: blaren

• 3e graads: weefselsterfte

• Langzaam opwarmen, niet wrijven

Bevriezingswond door lachgas cilinder

Wondgenezing

• Reactiefase: bloeding + ontsteking

• Proliferatie: granulatieweefsel + epitheel

• Remodellering: littekenvorming

• Factoren beïnvloeden tempo en kwaliteit

Primaire wondgenezing

• Glad begrensde randen

• Smalle, niet diepe wond

• Geen infectie

• Voorbeeld: operatiewond

Secundaire wondgenezing

• Brede, diepe, rafelige, besmette wonden

• Granulatieweefsel vult wond

• Langzame genezing, grotere littekens

• Voorbeeld: decubitus, scheurwond

Wondbehandeling (reinigen–sluiten–beschermen)

• Reinigen: spoelen, débridement

• Sluiten: hechten of open laten, drains

• Beschermen: passend verband

• Doel: optimale omstandigheden voor genezing

Wondkleuren

• Zwart: necrose → verwijderen

• Geel: pus → reinigen, drain

• Rood: genezend → beschermen

• Kleur bepaalt behandeling

Huid aandoeningen

Constitutioneel eczeem

• Jeuk, roodheid, blaasjes, droge huid

• Vaak vanaf kinderleeftijd

• Erfelijke aanleg: allergie/astma/hooikoorts

• Behandeling: zalven, hormoonzalf, jeukreductie

Psoriasis

• Rode, schilferende plaques

• Versnelde celdeling

• Verergering door stress, medicatie, weerstand

• Behandeling: vette zalven, vit. D, UV-therapie

Huidkanker algemeen

• Basaalcel-, plaveiselcelcarcinoom, melanoom

• Zon = grootste risicofactor

• Vroege herkenning essentieel

• Controle van moedervlekken noodzakelijk

Overzicht types huidkanker

Basaalcelcarcinoom

• Bobbeltje, glanzend, zelden uitzaaiend

Plaveiselcelcarcinoom

• Kan bot/kraakbeen binnendringen, soms metastasen

Melanoom

• Snelgroeiend, agressief, kleur- en vormverandering

• Preventie: Zonnebescherming, controle moedervlekken

Leerdoel

1. Je kunt uitleggen op welke manieren wonden kunnen ontstaan.

2. Je kunt beschrijven hoe je decubituswonden, brandwonden en bevriezingswonden kunt herkennen en classificeren.

3. Je kunt benoemen op welke manieren je de kans op decubituswonden kunt verkleinen.

4. Je kunt verklaren hoe je de primaire en secundaire wondgenezing kunt stimuleren.

5. Je kunt beschrijven wat de oorzaken en symptomen zijn van eczeem, psoriasis en huidkanker.

6. Je kunt verklaren welke zorg zinvol is bij eczeem, psoriasis en huidkanker.