Jij in de groep
Jij in de groep
Open met de centrale gedachte van de les: studenten bewegen elke dag tussen meerdere groepen en gedragen zich niet altijd overal hetzelfde. Houd de toon veilig en normaal: aanpassen is niet per definitie goed of fout.
Lesdoel
Ik kan uitleggen wie ik ben binnen een groep, welke rollen ik inneem en hoe groepsdruk, rechten en plichten mijn gedrag beïnvloeden.
Deze slide heeft geen instructies
Iedereen hoort bij groepen
Je beweegt elke dag tussen verschillende groepen
Bijvoorbeeld: klas, stage, werk, vrienden, familie
In elke groep gelden verwachtingen en gewoonten
Daardoor gedraag je je niet altijd precies hetzelfde
Deze slide heeft geen instructies
Wie ben jij in een groep?
Je identiteit gaat over hoe jij jezelf ziet. In groepen laat je vaak verschillende kanten van jezelf zien. Dat kan vanzelf gaan, maar soms voel je druk om je aan te passen.
Leg uit dat identiteit niet maar één ding is. Studenten kunnen tegelijk rustig, zorgzaam, direct of onzeker zijn, afhankelijk van de situatie.
Je bent niet overal hetzelfde
Thuis
Op school
Op stage of werk
Met vrienden
Bij sport of hobby
Hoeveel je zegt
Hoeveel initiatief je neemt
Hoe vrij je je voelt
Of je jezelf aanpast
Welke kant van jezelf zichtbaar is
Voorbeelden van groepen
Wat kan verschillen?
Deze slide heeft geen instructies
Aanpassen hoort erbij
Aanpassen is soms handig en sociaal
Je houdt rekening met anderen
Het wordt lastig als je over je eigen grens gaat
Maak hier het onderscheid tussen flexibel zijn en jezelf verliezen. Dit helpt straks bij het onderwerp groepsdruk.
Groepen hebben invloed
In een groep wil je vaak erbij horen
Daarom neem je gewoonten, taal of gedrag over
Die invloed kan positief zijn, maar ook spanning geven
Vooral als jouw waarden botsen met wat de groep verwacht
Deze slide heeft geen instructies
Wanneer wordt aanpassen lastig?
Bij veel initiatief
Bij sport of hobby
Bij een nieuwe groep
Bij over je grens gaan
Sluit aan op slides 2 t/m 6: aanpassen kan sociaal en handig zijn, maar wordt problematisch als je eigen grens wordt overschreden.
Wat is groepsdruk?
Groepsdruk is de invloed van een groep waardoor je iets doet, zegt of laat, terwijl je dat zelf misschien niet echt wilt.
Benadruk dat groepsdruk direct kan zijn, bijvoorbeeld iemand die aandringt, maar ook indirect, doordat je erbij wilt horen.
Groepsdruk: negatief en positief
Iets doen tegen je zin
Meedoen om niet buiten de groep te vallen
Zwijgen terwijl je iets niet oké vindt
Elkaar helpen
Afspraken nakomen
Gestimuleerd worden om verantwoordelijkheid te nemen
Negatieve invloed
Positieve invloed
Deze slide heeft geen instructies
Wanneer ontstaat spanning?
Spanning ontstaat vaak wanneer drie dingen botsen:
jij wilt iets anders → de groep verwacht iets → jij wilt erbij blijven horen
Gebruik herkenbare voorbeelden uit school, stage of vriendenkring. Houd het algemeen en veilig; vraag niet direct om persoonlijke ervaringen als de sfeer daar niet geschikt voor is.
Keuzes binnen een groep
Meedoen
Twijfelen maar niets zeggen
Grenzen aangeven
Een andere keuze maken
Maak duidelijk dat verschillende keuzes mogelijk zijn. Het doel is herkennen wat invloed doet, niet één perfect antwoord geven.
Groepsdruk is volgens mij meestal...
negatief
positief
beide
weet ik niet
Deze slide heeft geen instructies
Wat hoort bij negatieve groepsdruk?
Afspraken nakomen
Verantwoordelijkheid nemen
Elkaar helpen
Meedoen tegen je zin
Gebaseerd op slides 7 t/m 10. De andere opties komen juist uit positieve invloed of bewuste keuzes.
Wanneer kan groepsdruk spanning geven?
Bespreek dat spanning vaak ontstaat als drie elementen botsen: eigen wens, verwachting van de groep en erbij willen horen. Voorbeelden mogen uit school, stage of vriendenkring komen en hoeven niet persoonlijk te zijn.
Rollen in een groep
In groepen nemen mensen vaak verschillende rollen aan. Die rollen bepalen mee wat er gebeurt, wie invloed heeft en wie juist stil blijft.
Deze slide heeft geen instructies
Veelvoorkomende rollen
Leider: neemt initiatief
Meeloper: volgt de groep
Gangmaker: brengt energie en sfeer
Rollen met minder zichtbare invloed
Stille kracht: zegt weinig, maar let goed op
Buitenstaander: voelt afstand tot de groep
Tegenstem: durft iets anders te zeggen
Rollen met zichtbare invloed
Benadruk dat rollen kunnen wisselen per situatie. Een student kan in de klas meeloper zijn en op stage juist initiatief nemen.
Casus: de klas
Er wordt gelachen om een student die iets fout doet. Niemand zegt iets.
Mogelijke rollen:
degene die uitlacht
meelopers die meelachen
zwijgende omstanders
iemand die opkomt voor de ander
Leg uit dat ook zwijgen invloed heeft op een groep. Niet reageren kan ervoor zorgen dat gedrag doorgaat.
Casus: stage
Een collega op stage neemt pauzes die eigenlijk te lang zijn. Jij ziet het gebeuren.
Mogelijke rollen:
degene die de grens opzoekt
collega’s die het normaal vinden
iemand die niets zegt
iemand die verantwoordelijkheid neemt
Koppel dit aan normen, verantwoordelijkheid en professionele houding. Niet elke groepsnorm past bij regels van school of werk.
Casus: vriendengroep
De groep wil uitgaan, maar jij hebt geen zin.
Hier kan spanning ontstaan tussen:
erbij willen horen
je eigen gevoel volgen
eerlijk zijn over wat jij wilt
Deze slide heeft geen instructies
Rollen sturen gedrag
Rollen beïnvloeden keuzes
De groep beïnvloedt wat normaal lijkt
Toch houd je altijd een eigen verantwoordelijkheid
Dit is de brug naar burgerschap: groepsinvloed verklaart gedrag, maar neemt persoonlijke verantwoordelijkheid niet weg.
Wat kun jij doen als niemand iets zegt?
Goede antwoorden noemen bijvoorbeeld: zwijgende omstander, meeloper, tegenstem, verantwoordelijkheid nemen, grenzen aangeven. Laat ruimte voor meerdere verdedigbare keuzes.
Rechten en plichten in groepen
Bij burgerschap gaat het niet alleen om vrijheid, maar ook om verantwoordelijkheid. In elke groep heb je rechten én plichten.
Deze slide heeft geen instructies
Voorbeelden van rechten en plichten
Respect tonen
Rekening houden met anderen
Afspraken nakomen
Grenzen van anderen accepteren
Jezelf mogen zijn
Met respect behandeld worden
Je mening kunnen geven
Veiligheid ervaren
Plichten
Rechten
Deze slide heeft geen instructies
Verschillende contexten
In de klas gelden schoolregels
Op stage gelden ook werkafspraken
Thuis zijn de regels weer anders
Benadruk dat rechten en plichten per situatie anders kunnen uitpakken, maar respect en verantwoordelijkheid blijven steeds belangrijk.
Balans vinden
De kern is niet kiezen tussen 'alleen jezelf' of 'alleen de groep'. Burgerschap vraagt dat je jezelf kent, anderen respecteert en bewust omgaat met invloed van de groep.
Gebruik dit als inhoudelijke afronding van de les vóór de opdrachten. Hiermee wordt de centrale vraag beantwoord.
Wat is een plicht in een groep?
Veiligheid ervaren
Je mening geven
Respect tonen
Jezelf zijn
Gebaseerd op slides 17 t/m 20 over rechten en plichten. De andere opties zijn rechten.
Opdracht: Identiteit in cirkels
Je denkt na over wie jij bent en hoe jij je gedraagt in verschillende groepen.
Deze opdracht komt aan het eind van de slides, zodat studenten deze later apart in Canvas kunnen inleveren.
Debatonderwerpen over groepsdruk
Debatonderwerpen
Groepsdruk heeft meer negatieve dan positieve effecten op jongeren.
De invloed van leeftijdsgenoten is belangrijker dan die van ouders in de ontwikkeling van jongeren.
Sociale media versterken de groepsdruk onder jongeren.
Individuele keuzes zijn belangrijker dan groepsbeslissingen.
Groepsdruk kan leiden tot betere prestaties in teamomgevingen.
Deze slide heeft geen instructies
Teken jouw cirkels
Teken op een leeg vel papier 3 cirkels in elkaar, zoals een target of dartbord.
Deze slide heeft geen instructies
Binnenste en middelste cirkel
Middelste cirkel – Bij welke groepen hoor ik?
Binnenste cirkel – Wie ben ik?
Schrijf groepen op waar jij bij hoort:
klas
stage of werk
vrienden
familie
sport of hobby
Minimaal 4 groepen
Schrijf woorden die jou beschrijven:
eigenschappen
wat jij belangrijk vindt
waar jij goed in bent
Minimaal 5 woorden
Deze slide heeft geen instructies
Buitenste cirkel
Hoe gedraag ik mij daar?
Schrijf per groep op:
ben je anders of hetzelfde?
neem je veel initiatief of volg je juist?
ben je jezelf of pas je je aan?
Probeer eerlijk te zijn.
Deze slide heeft geen instructies
Begrippen
identiteit - hoe jij jezelf ziet en wat jou kenmerkt
groep - mensen die op een bepaalde manier bij elkaar horen
rol - de plek of het gedrag dat iemand in een groep inneemt
groepsdruk - invloed van een groep waardoor je je aanpast
waarden - dingen die jij belangrijk vindt
rechten - dingen waar jij aanspraak op mag maken
plichten - verantwoordelijkheden en afspraken waar jij je aan hoort te houden
Deze slide heeft geen instructies