Jij in de groep

Jij in de groep

1 / 33
volgende
Slide 1: Slide
newEditorBurgerschapMBOStudiejaar 1

In deze les zitten 33 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 60 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Jij in de groep

Open met de centrale gedachte van de les: studenten bewegen elke dag tussen meerdere groepen en gedragen zich niet altijd overal hetzelfde. Houd de toon veilig en normaal: aanpassen is niet per definitie goed of fout.

Lesdoel

Ik kan uitleggen wie ik ben binnen een groep, welke rollen ik inneem en hoe groepsdruk, rechten en plichten mijn gedrag beïnvloeden.

Deze slide heeft geen instructies

Iedereen hoort bij groepen

  • Je beweegt elke dag tussen verschillende groepen

  • Bijvoorbeeld: klas, stage, werk, vrienden, familie

  • In elke groep gelden verwachtingen en gewoonten

  • Daardoor gedraag je je niet altijd precies hetzelfde

Deze slide heeft geen instructies

Wie ben jij in een groep?

Je identiteit gaat over hoe jij jezelf ziet. In groepen laat je vaak verschillende kanten van jezelf zien. Dat kan vanzelf gaan, maar soms voel je druk om je aan te passen.

Leg uit dat identiteit niet maar één ding is. Studenten kunnen tegelijk rustig, zorgzaam, direct of onzeker zijn, afhankelijk van de situatie.

Je bent niet overal hetzelfde

  • Thuis

  • Op school

  • Op stage of werk

  • Met vrienden

  • Bij sport of hobby

  • Hoeveel je zegt

  • Hoeveel initiatief je neemt

  • Hoe vrij je je voelt

  • Of je jezelf aanpast

  • Welke kant van jezelf zichtbaar is

Voorbeelden van groepen

Wat kan verschillen?

Deze slide heeft geen instructies

Aanpassen hoort erbij

  • Aanpassen is soms handig en sociaal

  • Je houdt rekening met anderen

  • Het wordt lastig als je over je eigen grens gaat

Maak hier het onderscheid tussen flexibel zijn en jezelf verliezen. Dit helpt straks bij het onderwerp groepsdruk.

Groepen hebben invloed

  • In een groep wil je vaak erbij horen

  • Daarom neem je gewoonten, taal of gedrag over

  • Die invloed kan positief zijn, maar ook spanning geven

  • Vooral als jouw waarden botsen met wat de groep verwacht

Deze slide heeft geen instructies

Wanneer wordt aanpassen lastig?

A

Bij veel initiatief

B

Bij sport of hobby

C

Bij een nieuwe groep

D

Bij over je grens gaan

Sluit aan op slides 2 t/m 6: aanpassen kan sociaal en handig zijn, maar wordt problematisch als je eigen grens wordt overschreden.

Wat is groepsdruk?

Groepsdruk is de invloed van een groep waardoor je iets doet, zegt of laat, terwijl je dat zelf misschien niet echt wilt.

Benadruk dat groepsdruk direct kan zijn, bijvoorbeeld iemand die aandringt, maar ook indirect, doordat je erbij wilt horen.

Groepsdruk: negatief en positief

  • Iets doen tegen je zin

  • Meedoen om niet buiten de groep te vallen

  • Zwijgen terwijl je iets niet oké vindt

  • Elkaar helpen

  • Afspraken nakomen

  • Gestimuleerd worden om verantwoordelijkheid te nemen

Negatieve invloed

Positieve invloed

Deze slide heeft geen instructies

Wanneer ontstaat spanning?

Spanning ontstaat vaak wanneer drie dingen botsen:


jij wilt iets anders → de groep verwacht iets → jij wilt erbij blijven horen

Gebruik herkenbare voorbeelden uit school, stage of vriendenkring. Houd het algemeen en veilig; vraag niet direct om persoonlijke ervaringen als de sfeer daar niet geschikt voor is.

Keuzes binnen een groep

  • Meedoen

  • Twijfelen maar niets zeggen

  • Grenzen aangeven

  • Een andere keuze maken

Maak duidelijk dat verschillende keuzes mogelijk zijn. Het doel is herkennen wat invloed doet, niet één perfect antwoord geven.

Groepsdruk is volgens mij meestal...

1

negatief

2

positief

3

beide

4

weet ik niet

Deze slide heeft geen instructies

Wat hoort bij negatieve groepsdruk?

A

Afspraken nakomen

B

Verantwoordelijkheid nemen

C

Elkaar helpen

D

Meedoen tegen je zin

Gebaseerd op slides 7 t/m 10. De andere opties komen juist uit positieve invloed of bewuste keuzes.

Wanneer kan groepsdruk spanning geven?

Bespreek dat spanning vaak ontstaat als drie elementen botsen: eigen wens, verwachting van de groep en erbij willen horen. Voorbeelden mogen uit school, stage of vriendenkring komen en hoeven niet persoonlijk te zijn.

Rollen in een groep

In groepen nemen mensen vaak verschillende rollen aan. Die rollen bepalen mee wat er gebeurt, wie invloed heeft en wie juist stil blijft.

Deze slide heeft geen instructies

Veelvoorkomende rollen

  • Leider: neemt initiatief

  • Meeloper: volgt de groep

  • Gangmaker: brengt energie en sfeer

Rollen met minder zichtbare invloed

  • Stille kracht: zegt weinig, maar let goed op

  • Buitenstaander: voelt afstand tot de groep

  • Tegenstem: durft iets anders te zeggen

Rollen met zichtbare invloed

Benadruk dat rollen kunnen wisselen per situatie. Een student kan in de klas meeloper zijn en op stage juist initiatief nemen.

Casus: de klas

Er wordt gelachen om een student die iets fout doet. Niemand zegt iets.


Mogelijke rollen:

  • degene die uitlacht

  • meelopers die meelachen

  • zwijgende omstanders

  • iemand die opkomt voor de ander

Leg uit dat ook zwijgen invloed heeft op een groep. Niet reageren kan ervoor zorgen dat gedrag doorgaat.

Casus: stage

Een collega op stage neemt pauzes die eigenlijk te lang zijn. Jij ziet het gebeuren.


Mogelijke rollen:

  • degene die de grens opzoekt

  • collega’s die het normaal vinden

  • iemand die niets zegt

  • iemand die verantwoordelijkheid neemt

Koppel dit aan normen, verantwoordelijkheid en professionele houding. Niet elke groepsnorm past bij regels van school of werk.

Casus: vriendengroep

De groep wil uitgaan, maar jij hebt geen zin.


Hier kan spanning ontstaan tussen:

  • erbij willen horen

  • je eigen gevoel volgen

  • eerlijk zijn over wat jij wilt

Deze slide heeft geen instructies

Rollen sturen gedrag

  • Rollen beïnvloeden keuzes

  • De groep beïnvloedt wat normaal lijkt

  • Toch houd je altijd een eigen verantwoordelijkheid

Dit is de brug naar burgerschap: groepsinvloed verklaart gedrag, maar neemt persoonlijke verantwoordelijkheid niet weg.

Wat kun jij doen als niemand iets zegt?

Goede antwoorden noemen bijvoorbeeld: zwijgende omstander, meeloper, tegenstem, verantwoordelijkheid nemen, grenzen aangeven. Laat ruimte voor meerdere verdedigbare keuzes.

Rechten en plichten in groepen

Bij burgerschap gaat het niet alleen om vrijheid, maar ook om verantwoordelijkheid. In elke groep heb je rechten én plichten.

Deze slide heeft geen instructies

Voorbeelden van rechten en plichten

  • Respect tonen

  • Rekening houden met anderen

  • Afspraken nakomen

  • Grenzen van anderen accepteren

  • Jezelf mogen zijn

  • Met respect behandeld worden

  • Je mening kunnen geven

  • Veiligheid ervaren

Plichten

Rechten

Deze slide heeft geen instructies

Verschillende contexten

  • In de klas gelden schoolregels

  • Op stage gelden ook werkafspraken

  • Thuis zijn de regels weer anders

Benadruk dat rechten en plichten per situatie anders kunnen uitpakken, maar respect en verantwoordelijkheid blijven steeds belangrijk.

Balans vinden

De kern is niet kiezen tussen 'alleen jezelf' of 'alleen de groep'. Burgerschap vraagt dat je jezelf kent, anderen respecteert en bewust omgaat met invloed van de groep.

Gebruik dit als inhoudelijke afronding van de les vóór de opdrachten. Hiermee wordt de centrale vraag beantwoord.

Wat is een plicht in een groep?

A

Veiligheid ervaren

B

Je mening geven

C

Respect tonen

D

Jezelf zijn

Gebaseerd op slides 17 t/m 20 over rechten en plichten. De andere opties zijn rechten.

Opdracht: Identiteit in cirkels

Je denkt na over wie jij bent en hoe jij je gedraagt in verschillende groepen.

Deze opdracht komt aan het eind van de slides, zodat studenten deze later apart in Canvas kunnen inleveren.

Debatonderwerpen over groepsdruk

Debatonderwerpen

  1. Groepsdruk heeft meer negatieve dan positieve effecten op jongeren.

  2. De invloed van leeftijdsgenoten is belangrijker dan die van ouders in de ontwikkeling van jongeren.

  3. Sociale media versterken de groepsdruk onder jongeren.

  4. Individuele keuzes zijn belangrijker dan groepsbeslissingen.

  5. Groepsdruk kan leiden tot betere prestaties in teamomgevingen.

Deze slide heeft geen instructies

Teken jouw cirkels

Teken op een leeg vel papier 3 cirkels in elkaar, zoals een target of dartbord.

Deze slide heeft geen instructies

Binnenste en middelste cirkel

Middelste cirkel – Bij welke groepen hoor ik?

Binnenste cirkel – Wie ben ik?

Schrijf groepen op waar jij bij hoort:

  • klas

  • stage of werk

  • vrienden

  • familie

  • sport of hobby


Minimaal 4 groepen

Schrijf woorden die jou beschrijven:

  • eigenschappen

  • wat jij belangrijk vindt

  • waar jij goed in bent


Minimaal 5 woorden

Deze slide heeft geen instructies

Buitenste cirkel

Hoe gedraag ik mij daar?


Schrijf per groep op:

  • ben je anders of hetzelfde?

  • neem je veel initiatief of volg je juist?

  • ben je jezelf of pas je je aan?


Probeer eerlijk te zijn.

Deze slide heeft geen instructies

Begrippen

identiteit - hoe jij jezelf ziet en wat jou kenmerkt

groep - mensen die op een bepaalde manier bij elkaar horen

rol - de plek of het gedrag dat iemand in een groep inneemt

groepsdruk - invloed van een groep waardoor je je aanpast

waarden - dingen die jij belangrijk vindt

rechten - dingen waar jij aanspraak op mag maken

plichten - verantwoordelijkheden en afspraken waar jij je aan hoort te houden

Deze slide heeft geen instructies