Onbekende woorden begrijpen
Onbekende woorden begrijpen
De centrale lijn van de les is: hoe kun je de betekenis van een onbekend woord vinden zonder meteen hulp te vragen of een woordenboek te pakken? De vier strategieën vormen samen het antwoord.
Lesdoel
Ik kan de betekenis van onbekende woorden in een tekst ontdekken met vier woordraadstrategieën.
Deze slide heeft geen instructies
Welke aanwijzingen in een zin kunnen helpen bij een onbekend woord?
Gebruik de reacties als voorkennis: woorden als voorbeeld, uitleg, ander woord, tegenstelling, context, signaalwoord passen goed.
Wat doe je bij een onbekend woord?
Lees niet meteen verder zonder na te denken
Kijk naar de zin en de woorden eromheen
Zoek naar een aanwijzing in de tekst
Die aanwijzing helpt je de betekenis raden
Benadruk dat leerlingen hier niet gokken zonder reden. Ze gebruiken informatie uit de tekst zelf.
Vier woordraadstrategieën
Synoniem: een ander woord met dezelfde betekenis
Omschrijving: uitleg van de betekenis in meer woorden
Voorbeeld: een voorbeeld dat laat zien wat het woord betekent
Tegenstelling: een woord of zin die het tegenovergestelde laat zien
Gebruik steeds dezelfde vier namen in de hele les. Dat helpt bij herkenning.
Strategie 1: synoniem
Je ziet een woord met bijna dezelfde betekenis
Dat tweede woord helpt je raden
Vaak staan de woorden dicht bij elkaar in de zin
Deze slide heeft geen instructies
Synoniem herkennen
Voorbeeld:
De tocht was gevaarlijk, echt heel riskant.
Het woord riskant helpt bij de betekenis van gevaarlijk.
Beide woorden betekenen ongeveer hetzelfde.
Laat zien dat leerlingen één bekend woord kunnen gebruiken om een onbekend woord te begrijpen.
Synoniem: signaal
Zoek naar een tweede woord dat hetzelfde zegt
Vraag jezelf af: welk woord ken ik al?
Gebruik dat bekende woord om het onbekende woord te begrijpen
Deze slide heeft geen instructies
Bedenk zelf voorbeelden
1. Synoniem
Bedenk zelf twee zinnen waarin een onbekend woord wordt uitgelegd met een synoniem.
Deze slide bereidt de latere opdracht voor die de gebruiker wilde. Houd het nog inhoudelijk: leerlingen moeten weten wat voor soort voorbeeld erbij hoort.
Welke strategie gebruik je bij: gevaarlijk, echt heel riskant?
omschrijving
voorbeeld
synoniem
tegenstelling
De woorden gevaarlijk en riskant betekenen ongeveer hetzelfde. Leerlingen die 'omschrijving' kiezen, letten vaak wel op uitleg maar niet op het ene vervangende woord.
Bedenk 2 zinnen met een synoniem.
Goede antwoorden bevatten twee eigen zinnen met telkens een onbekend woord en een bekend synoniem dat de betekenis duidelijk maakt.
Strategie 2: omschrijving
De tekst legt het woord uit in meer woorden
Je leest dus geen tweede los woord, maar een uitleg
Die uitleg vertelt wat het woord betekent
Deze slide heeft geen instructies
Omschrijving herkennen
Voorbeeld:
Een bibliotheek is een plek waar je boeken kunt lenen en lezen.
De woorden na is omschrijven wat een bibliotheek is.
Wijs erop dat een omschrijving vaak een volledige uitleg geeft, niet maar één vervangend woord.
Omschrijving: signaal
Let op een uitleg in de zin
Vaak staat er informatie na woorden als is of dat betekent
De betekenis staat dan in een korte beschrijving
Deze slide heeft geen instructies
Bedenk zelf voorbeelden
2. Omschrijving
Bedenk zelf twee zinnen waarin een onbekend woord wordt uitgelegd met een omschrijving.
Deze slide heeft geen instructies
Welke strategie past bij een uitleg in meer woorden?
tegenstelling
omschrijving
voorbeeld
synoniem
Deze slide heeft geen instructies
Bedenk 2 zinnen met een omschrijving.
Goede antwoorden bevatten twee zinnen waarin een woord wordt uitgelegd met meerdere woorden, zoals: 'Een ... is een ...'.
Strategie 3: voorbeeld
De tekst noemt een of meer voorbeelden
Door die voorbeelden snap je het woord beter
Signaalwoorden zijn vaak als, bijvoorbeeld en zoals
Deze slide heeft geen instructies
Voorbeeld herkennen
Voorbeeld:
Zuidvruchten, zoals rozijnen en dadels, zijn vaak zoet.
De woorden rozijnen en dadels zijn voorbeelden.
Zo begrijp je beter wat zuidvruchten zijn.
Deze slide heeft geen instructies
Voorbeeld: signaalwoorden
als
bijvoorbeeld
zoals
Na deze woorden volgt vaak een voorbeeld dat helpt bij de betekenis.
Noem dat signaalwoorden helpen, maar dat leerlingen altijd de hele zin moeten lezen.
Bedenk zelf voorbeelden
3. Voorbeeld
Bedenk zelf twee zinnen waarin een onbekend woord wordt uitgelegd met een voorbeeld.
Deze slide heeft geen instructies
Welk signaalwoord past vaak bij een voorbeeld?
echter
zoals
maar
toch
'Zoals' hoort bij voorbeeld. De andere drie woorden worden in deze les gekoppeld aan tegenstelling.
Kies de goede woorden
Zuidvruchten, zoals rozijnen en dadels, zijn vaak zoet. Rozijnen en dadels zijn een voorbeeld en helpen je het woord zuidvruchten te begrijpen.
Deze slide heeft geen instructies
Bedenk 2 zinnen met een voorbeeld.
Goede antwoorden bevatten twee zinnen met een onbekend woord en daarna één of meer voorbeelden, liefst met signaalwoorden als 'zoals' of 'bijvoorbeeld'.
Strategie 4: tegenstelling
De tekst laat het tegenovergestelde zien
Daardoor kun je de betekenis afleiden
Signaalwoorden zijn vaak maar, echter, toch, daarentegen
Deze slide heeft geen instructies
Tegenstelling herkennen
Voorbeeld:
Sam is heel slordig, maar zijn zus is netjes.
Door netjes begrijp je beter wat slordig betekent.
Maak duidelijk dat de betekenis niet letterlijk wordt uitgelegd, maar zichtbaar wordt door het contrast.
Tegenstelling: signaalwoorden
maar
echter
toch
daarentegen
Na deze woorden staat vaak een tegenstelling.
Deze slide heeft geen instructies
Bedenk zelf voorbeelden
4. Tegenstelling
Bedenk zelf twee zinnen waarin een onbekend woord wordt uitgelegd met een tegenstelling.
Deze slide heeft geen instructies
Woord en uitleg
A een ander woord met dezelfde betekenis
B legt in meer dan één woord de betekenis van een woord uit
Woorden
Synoniem
Omschrijving
Uitleg
De gebruiker vroeg om een sleepvraag. In deze contentpass mag ik geen interactie ontwerpen, dus deze slide levert de inhoud voor die latere sleepopdracht: woord koppelen aan omschrijving.
Woord en uitleg
Uitleg
Voorbeeld
Tegenstelling
Woorden
C vind je vaak na woorden zoals: als, bijvoorbeeld, zoals
D vind je vaak na woorden zoals: maar, echter, toch, daarentegen
Deze slide heeft geen instructies
Zo kies je de juiste strategie
Zie je een woord met dezelfde betekenis? → synoniem
Zie je een uitleg in meer woorden? → omschrijving
Zie je voorbeelden na een signaalwoord? → voorbeeld
Zie je een tegenovergestelde betekenis? → tegenstelling
Deze samenvattende beslisslide helpt leerlingen de vier strategieën uit elkaar houden.
Welke strategie zie je vaak na maar of echter?
omschrijving
synoniem
tegenstelling
voorbeeld
Deze slide heeft geen instructies
Vul de strategieën in
Zie je een woord met dezelfde betekenis? Dan gebruik je synoniem. Zie je uitleg in meer woorden? Dan kies je omschrijving. Zie je woorden als zoals of bijvoorbeeld? Dan past voorbeeld. Zie je een tegenovergestelde betekenis? Dan gebruik je tegenstelling.
Deze vraag vervangt de gevraagde sleepkoppeling zo goed mogelijk binnen de beschikbare interactietypes.
Bedenk 2 zinnen met een tegenstelling.
Goede antwoorden bevatten twee zinnen met een onbekend woord dat duidelijk wordt door een contrast, liefst met woorden als 'maar', 'echter' of 'daarentegen'.
Wat heb je vandaag geleerd?
Laat leerlingen kort terugkijken op wat ze geleerd hebben. Mogelijke elementen: de vier strategieën, signaalwoorden, verschil tussen synoniem en omschrijving.
Wat hielp jou het meest vandaag?
Mogelijke antwoorden: voorbeelden in de zinnen, signaalwoorden, het schema met de vier strategieën, zelf zinnen bedenken.
Begrippen
onbekend woord - een woord waarvan je de betekenis nog niet weet
woordraadstrategie - een manier om de betekenis van een woord te vinden
synoniem - een ander woord met dezelfde betekenis
omschrijving - uitleg van een woord in meer woorden
voorbeeld - iets dat laat zien wat een woord betekent
tegenstelling - het tegenovergestelde dat helpt bij de betekenis
signaalwoord - een woord dat een aanwijzing geeft in de zin
Deze slide heeft geen instructies