H1 P1 b Onbekende woorden begrijpen

Onbekende woorden begrijpen

1 / 37
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 37 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Onbekende woorden begrijpen

De centrale lijn van de les is: hoe kun je de betekenis van een onbekend woord vinden zonder meteen hulp te vragen of een woordenboek te pakken? De vier strategieën vormen samen het antwoord.

Lesdoel

Ik kan de betekenis van onbekende woorden in een tekst ontdekken met vier woordraadstrategieën.

Deze slide heeft geen instructies

Welke aanwijzingen in een zin kunnen helpen bij een onbekend woord?

Gebruik de reacties als voorkennis: woorden als voorbeeld, uitleg, ander woord, tegenstelling, context, signaalwoord passen goed.

Wat doe je bij een onbekend woord?

  • Lees niet meteen verder zonder na te denken

  • Kijk naar de zin en de woorden eromheen

  • Zoek naar een aanwijzing in de tekst

  • Die aanwijzing helpt je de betekenis raden

Benadruk dat leerlingen hier niet gokken zonder reden. Ze gebruiken informatie uit de tekst zelf.

Vier woordraadstrategieën

  • Synoniem: een ander woord met dezelfde betekenis

  • Omschrijving: uitleg van de betekenis in meer woorden

  • Voorbeeld: een voorbeeld dat laat zien wat het woord betekent

  • Tegenstelling: een woord of zin die het tegenovergestelde laat zien

Gebruik steeds dezelfde vier namen in de hele les. Dat helpt bij herkenning.

Strategie 1: synoniem

  • Je ziet een woord met bijna dezelfde betekenis

  • Dat tweede woord helpt je raden

  • Vaak staan de woorden dicht bij elkaar in de zin

Deze slide heeft geen instructies

Synoniem herkennen

Voorbeeld:

De tocht was gevaarlijk, echt heel riskant.


Het woord riskant helpt bij de betekenis van gevaarlijk.

Beide woorden betekenen ongeveer hetzelfde.

Laat zien dat leerlingen één bekend woord kunnen gebruiken om een onbekend woord te begrijpen.

Synoniem: signaal

  • Zoek naar een tweede woord dat hetzelfde zegt

  • Vraag jezelf af: welk woord ken ik al?

  • Gebruik dat bekende woord om het onbekende woord te begrijpen

Deze slide heeft geen instructies

Bedenk zelf voorbeelden

1. Synoniem


Bedenk zelf twee zinnen waarin een onbekend woord wordt uitgelegd met een synoniem.

Deze slide bereidt de latere opdracht voor die de gebruiker wilde. Houd het nog inhoudelijk: leerlingen moeten weten wat voor soort voorbeeld erbij hoort.

Welke strategie gebruik je bij: gevaarlijk, echt heel riskant?

A

omschrijving

B

voorbeeld

C

synoniem

D

tegenstelling

De woorden gevaarlijk en riskant betekenen ongeveer hetzelfde. Leerlingen die 'omschrijving' kiezen, letten vaak wel op uitleg maar niet op het ene vervangende woord.

Bedenk 2 zinnen met een synoniem.

Goede antwoorden bevatten twee eigen zinnen met telkens een onbekend woord en een bekend synoniem dat de betekenis duidelijk maakt.

Strategie 2: omschrijving

  • De tekst legt het woord uit in meer woorden

  • Je leest dus geen tweede los woord, maar een uitleg

  • Die uitleg vertelt wat het woord betekent

Deze slide heeft geen instructies

Omschrijving herkennen

Voorbeeld:

Een bibliotheek is een plek waar je boeken kunt lenen en lezen.


De woorden na is omschrijven wat een bibliotheek is.

Wijs erop dat een omschrijving vaak een volledige uitleg geeft, niet maar één vervangend woord.

Omschrijving: signaal

  • Let op een uitleg in de zin

  • Vaak staat er informatie na woorden als is of dat betekent

  • De betekenis staat dan in een korte beschrijving

Deze slide heeft geen instructies

Bedenk zelf voorbeelden

2. Omschrijving


Bedenk zelf twee zinnen waarin een onbekend woord wordt uitgelegd met een omschrijving.

Deze slide heeft geen instructies

Welke strategie past bij een uitleg in meer woorden?

A

tegenstelling

B

omschrijving

C

voorbeeld

D

synoniem

Deze slide heeft geen instructies

Bedenk 2 zinnen met een omschrijving.

Goede antwoorden bevatten twee zinnen waarin een woord wordt uitgelegd met meerdere woorden, zoals: 'Een ... is een ...'.

Strategie 3: voorbeeld

  • De tekst noemt een of meer voorbeelden

  • Door die voorbeelden snap je het woord beter

  • Signaalwoorden zijn vaak als, bijvoorbeeld en zoals

Deze slide heeft geen instructies

Voorbeeld herkennen

Voorbeeld:

Zuidvruchten, zoals rozijnen en dadels, zijn vaak zoet.


De woorden rozijnen en dadels zijn voorbeelden.

Zo begrijp je beter wat zuidvruchten zijn.

Deze slide heeft geen instructies

Voorbeeld: signaalwoorden

  • als

  • bijvoorbeeld

  • zoals


Na deze woorden volgt vaak een voorbeeld dat helpt bij de betekenis.

Noem dat signaalwoorden helpen, maar dat leerlingen altijd de hele zin moeten lezen.

Bedenk zelf voorbeelden

3. Voorbeeld


Bedenk zelf twee zinnen waarin een onbekend woord wordt uitgelegd met een voorbeeld.

Deze slide heeft geen instructies

Welk signaalwoord past vaak bij een voorbeeld?

A

echter

B

zoals

C

maar

D

toch

'Zoals' hoort bij voorbeeld. De andere drie woorden worden in deze les gekoppeld aan tegenstelling.

Kies de goede woorden

Zuidvruchten, zoals rozijnen en dadels, zijn vaak zoet. Rozijnen en dadels zijn een voorbeeld en helpen je het woord zuidvruchten te begrijpen.

zoals
voorbeeld
maar
synoniem
echter
omschrijving

Deze slide heeft geen instructies

Bedenk 2 zinnen met een voorbeeld.

Goede antwoorden bevatten twee zinnen met een onbekend woord en daarna één of meer voorbeelden, liefst met signaalwoorden als 'zoals' of 'bijvoorbeeld'.

Strategie 4: tegenstelling

  • De tekst laat het tegenovergestelde zien

  • Daardoor kun je de betekenis afleiden

  • Signaalwoorden zijn vaak maar, echter, toch, daarentegen

Deze slide heeft geen instructies

Tegenstelling herkennen

Voorbeeld:

Sam is heel slordig, maar zijn zus is netjes.


Door netjes begrijp je beter wat slordig betekent.

Maak duidelijk dat de betekenis niet letterlijk wordt uitgelegd, maar zichtbaar wordt door het contrast.

Tegenstelling: signaalwoorden

  • maar

  • echter

  • toch

  • daarentegen


Na deze woorden staat vaak een tegenstelling.

Deze slide heeft geen instructies

Bedenk zelf voorbeelden

4. Tegenstelling


Bedenk zelf twee zinnen waarin een onbekend woord wordt uitgelegd met een tegenstelling.

Deze slide heeft geen instructies

Woord en uitleg

A een ander woord met dezelfde betekenis

B legt in meer dan één woord de betekenis van een woord uit

Woorden

Synoniem

Omschrijving

Uitleg

De gebruiker vroeg om een sleepvraag. In deze contentpass mag ik geen interactie ontwerpen, dus deze slide levert de inhoud voor die latere sleepopdracht: woord koppelen aan omschrijving.

Woord en uitleg

Uitleg

Voorbeeld

Tegenstelling

Woorden

C vind je vaak na woorden zoals: als, bijvoorbeeld, zoals

D vind je vaak na woorden zoals: maar, echter, toch, daarentegen

Deze slide heeft geen instructies

Zo kies je de juiste strategie

  • Zie je een woord met dezelfde betekenis? → synoniem

  • Zie je een uitleg in meer woorden? → omschrijving

  • Zie je voorbeelden na een signaalwoord? → voorbeeld

  • Zie je een tegenovergestelde betekenis? → tegenstelling

Deze samenvattende beslisslide helpt leerlingen de vier strategieën uit elkaar houden.

Welke strategie zie je vaak na maar of echter?

A

omschrijving

B

synoniem

C

tegenstelling

D

voorbeeld

Deze slide heeft geen instructies

Vul de strategieën in

Zie je een woord met dezelfde betekenis? Dan gebruik je synoniem. Zie je uitleg in meer woorden? Dan kies je omschrijving. Zie je woorden als zoals of bijvoorbeeld? Dan past voorbeeld. Zie je een tegenovergestelde betekenis? Dan gebruik je tegenstelling.

synoniem
omschrijving
voorbeeld
tegenstelling
signaalwoord
uitleg
tekst
zin

Deze vraag vervangt de gevraagde sleepkoppeling zo goed mogelijk binnen de beschikbare interactietypes.

Bedenk 2 zinnen met een tegenstelling.

Goede antwoorden bevatten twee zinnen met een onbekend woord dat duidelijk wordt door een contrast, liefst met woorden als 'maar', 'echter' of 'daarentegen'.

Wat heb je vandaag geleerd?

Laat leerlingen kort terugkijken op wat ze geleerd hebben. Mogelijke elementen: de vier strategieën, signaalwoorden, verschil tussen synoniem en omschrijving.

Wat hielp jou het meest vandaag?

Mogelijke antwoorden: voorbeelden in de zinnen, signaalwoorden, het schema met de vier strategieën, zelf zinnen bedenken.

Begrippen

onbekend woord - een woord waarvan je de betekenis nog niet weet

woordraadstrategie - een manier om de betekenis van een woord te vinden

synoniem - een ander woord met dezelfde betekenis

omschrijving - uitleg van een woord in meer woorden

voorbeeld - iets dat laat zien wat een woord betekent

tegenstelling - het tegenovergestelde dat helpt bij de betekenis

signaalwoord - een woord dat een aanwijzing geeft in de zin

Deze slide heeft geen instructies