§1.1 China: bevolking en ruimte

H O O F D S T U K 1 · G L O B A L I S E R I N G I N C H I N A

1.1

China: bevolking en ruimte

Waarom wonen bijna alle Chinezen in het oosten, en wat deed de eenkindpolitiek met het land?

Gemaakt bij De Geo 2 havo, 10e editie

1 / 20
volgende
Slide 1: Slide
newEditorAardrijkskundeMiddelbare schoolhavo

In deze les zitten 20 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Introductie

Waarom wonen de meeste Chinezen in het oosten? Leerlingen verklaren de ongelijke bevolkingsspreiding met de drie trappen van het reliëf en leggen uit wat de eenkindpolitiek en migratie met de bevolking deden. Instructie van ongeveer 20 minuten met kaart, foto's en controlevragen.

Onderdelen in deze les

H O O F D S T U K 1 · G L O B A L I S E R I N G I N C H I N A

1.1

China: bevolking en ruimte

Waarom wonen bijna alle Chinezen in het oosten, en wat deed de eenkindpolitiek met het land?

Gemaakt bij De Geo 2 havo, 10e editie

Open met de vraag: weet iemand hoeveel mensen er in China wonen? (Ruim 1,4 miljard.) De foto toont Shanghai, in het oosten. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash Image credit: Yiran Ding / Unsplash

1.1

China: bevolking en ruimte

Dit leer je

Je kunt de ongelijke bevolkingsspreiding van China verklaren met de drie trappen van het reliëf.

Je kunt uitleggen wat de eenkindpolitiek was en wat de gevolgen ervan waren voor de bevolking.

Lees de twee doelen voor. Aan het eind van de les controleren we ze. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

1.1

China: bevolking en ruimte

A C T I V E R E N

Wat weet je al over China?

Laat de klas woorden intikken: steden, bergen, rivieren, aantal inwoners, eenkindpolitiek. Wat al klopt, bouw je straks op. Wat niet klopt, bespreek je kort. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

1.1

China: bevolking en ruimte

Waar wonen de meeste Chinezen?

China · bevolkingsdichtheid per gebied, volkstelling 2022

L E G E N D A

Donker: veel mensen per km²

Licht: weinig mensen per km²

VAARDIGHEID KAARTLEZEN Zoek eerst de donkere en de lichte gebieden. Ligt het donker in het westen of in het oosten?

Laat de klas het patroon zelf beschrijven: de bevolking van China is zeer ongelijk verdeeld. Het oosten is donker (veel mensen per km²), het westen en noorden zijn licht. Begrippen uit klas 1: bevolkingsspreiding en bevolkingsconcentratie. De stippen zijn de grootste steden. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash Image credit: Janwillemvanaalst, CC BY 4.0, via Wikimedia Commons

1.1

China: bevolking en ruimte

De drie trappen van het reliëf

Het reliëf van China daalt als een trap van west naar oost.

Eerste trap

De hoogvlakte van Tibet, gemiddeld meer dan 4000 m hoog. Barre omstandigheden, ruw klimaat.

Tweede trap

Plateaus en berggebieden in het westen en midden, 1000 tot 2000 m hoog.

Derde trap

Laagvlakten en delta's in het oosten, zoals de Grote Chinese Vlakte.

Foto's: eerste trap is Qinghai op de hoogvlakte van Tibet, tweede trap is een berghelling met rijstterrassen in Zuidwest-China, derde trap is de skyline van Shanghai. Noem de Yunnan-Guizhou Plateau als voorbeeld van de tweede trap. Een delta is het gebied waar een rivier in zee uitmondt en zich verdeelt in meerdere armen; het land is laag, vlak en vruchtbaar. Voorbeeld: de delta van de Yangtze bij Shanghai. De reliëfwoorden uit klas 1 kennen ze al. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash Image credit: Chris Stenger / Unsplash Image credit: Wietse Jongsma / Unsplash Image credit: Riku Lu / Unsplash

1.1

China: bevolking en ruimte

Dichtbevolkt of dunbevolkt

Het reliëf bepaalt waar mensen kunnen wonen.

Oosten: dichtbevolkt

In het oosten wonen veel mensen op een kleine ruimte: het is dichtbevolkt. De grond is vruchtbaar en het klimaat mild. Beijing, Shanghai en Guangzhou liggen hier.

Westen: dunbevolkt

In het westen en noorden wonen weinig mensen: het is dunbevolkt. Op de hoogvlakte van Tibet en in de Gobi-woestijn zijn de leefomstandigheden barre en het terrein ruw.

Verbind met de trappen: derde trap is dichtbevolkt (vruchtbare grond, mild klimaat, goed voor landbouw en economie), eerste trap is dunbevolkt. Dichtbevolkt = veel inwoners per km², dunbevolkt = weinig. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

1.1

China: bevolking en ruimte

V R A A G 1

Welk gebied in China heeft het grootste aantal inwoners per km²?

A

De hoogvlakte van Tibet

B

De Gobi-woestijn

C

De Grote Chinese Vlakte

D

Het Yunnan-Guizhou Plateau

Goed is C: een laagvlakte op de derde trap, met vruchtbare grond. A en B zijn dunbevolkt door barre omstandigheden; D ligt op de tweede trap, hoger en minder dicht bevolkt. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

Op welke trap ligt het gebied?

1.1

China: bevolking en ruimte

V R A A G 2

Eerste trap

Tweede trap

Derde trap

Delta van de Yangtze

Tibetaanse hoogvlakte

Yunnan-Guizhou

Grote Chinese Vlakte

Eerste trap: Tibetaanse hoogvlakte (meer dan 4000 m). Tweede trap: Yunnan-Guizhou Plateau (1000 tot 2000 m). Derde trap: delta van de Yangtze en Grote Chinese Vlakte. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

1.1

China: bevolking en ruimte

V R A A G 3

Een stad ligt in een delta aan de kust van China. Is het daar druk of rustig? Leg uit.

Model: druk (dichtbevolkt). Een delta ligt op de derde trap: laag en vlak, met vruchtbare grond en een mild klimaat. Dat is gunstig voor landbouw en economie, dus er wonen veel mensen. Let op dat leerlingen een reden geven, niet alleen "druk". ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

1.1

China: bevolking en ruimte

Bevolkingspolitiek

Een overheid kan sturen hoeveel mensen er worden geboren. Dat heet bevolkingspolitiek.

Bevolkingsgroei is het aantal inwoners dat erbij komt. Chinese leiders wilden die groei beperken. Daarom voerden zij de eenkindpolitiek in: een gezin mocht in principe maar één kind krijgen.

Vraag: waarom zou een regering de bevolkingsgroei willen beperken? (Minder druk op voedsel, werk, huizen.) Bevolkingspolitiek is een breed begrip: het kan ook geboorten juist aanmoedigen. De eenkindpolitiek was een vorm ervan. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

1.1

China: bevolking en ruimte

Het einde van de eenkindpolitiek

1980

De eenkindpolitiek geldt in heel China.

2016

Stellen mogen twee kinderen krijgen.

2021

Stellen mogen drie kinderen krijgen.

2022

Het aantal inwoners van China krimpt.

De eenkindpolitiek is dus voorbij. Lees de tijdbalk en vraag waarom de regering het beleid versoepelde (te weinig geboorten, te veel ouderen). Het aantal inwoners van China is sinds 2022 aan het dalen. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

1.1

China: bevolking en ruimte

Van weinig geboorten naar vergrijzing

1

Het geboortecijfer daalt.

2

De levensverwachting stijgt: mensen worden ouder.

3

Vergrijzing: er zijn steeds meer ouderen en minder jongeren.

4

Minder werkenden, hogere zorgkosten.

China · ouderen spelen samen kaart in de openlucht

Pas op voor de omgekeerde fout: vergrijzing zorgt niet voor een hogere levensverwachting. Het is andersom: weinig geboorten én een hogere levensverwachting zorgen samen voor vergrijzing. De leeftijdsopbouw verandert, en daarmee de bevolkingssamenstelling (hoeveel jongeren, volwassenen en ouderen). Noem ook dat door de voorkeur voor jongens de verhouding tussen jongens en meisjes scheef werd. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash Image credit: Fenghua / Unsplash

1.1

China: bevolking en ruimte

O N T H O U D

Minder geboorten en langer leven samen betekenen vergrijzing: de bevolkingssamenstelling verschuift naar ouderen.

De bevolkingssamenstelling is de verdeling van de bevolking naar bijvoorbeeld leeftijd en geslacht. Laat een leerling de zin in eigen woorden herhalen. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

1.1

China: bevolking en ruimte

V R A A G 4

Welke stellingen zijn juist?

1 De eenkindpolitiek heeft bijgedragen aan vergrijzing.

2 Door de eenkindpolitiek kwamen er evenveel jongens als meisjes.

A

Alleen stelling 1

B

Alleen stelling 2

C

Beide stellingen

D

Geen van beide

Goed is A. Minder geboorten zorgen voor meer ouderen. Stelling 2 is onjuist: veel gezinnen verkozen een jongen, dus de verhouding werd scheef. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

1

Het geboortecijfer daalt

2

Er komen meer ouderen dan jongeren

3

Er zijn minder werkenden

4

De zorgkosten stijgen

1.1

China: bevolking en ruimte

V R A A G 5

Zet de gevolgen in de goede volgorde.

De volgorde is: geboortecijfer daalt, meer ouderen dan jongeren (vergrijzing), minder werkenden, hogere zorgkosten. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

1.1

China: bevolking en ruimte

Van platteland naar stad

Migratie is verhuizen naar een andere plaats of streek. In China trekken veel mensen van het platteland naar de steden in het oosten, voor werk en inkomen.

Alle veranderingen in een bevolking samen heten bevolkingsdynamiek: geboorten, sterfte en migratie.

Shanghai, China · de Bund, een drukke promenade in de stad

Migratie versterkt de bevolkingsconcentratie in de steden en leidt tot ontvolking van het platteland: er blijven vooral ouderen achter. Platteland ken je uit klas 1. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash Image credit: Hanny Naibaho / Unsplash

Voor de stad

Voor het platteland

V R A A G 6

Wat zijn gevolgen van migratie naar de stad?

Verwacht: stad: economische groei, drukte, druk op woningen en wegen, overbevolking. Platteland: leegloop, minder jongeren, ouderen blijven achter. Sleep de antwoorden naar de goede categorie en bespreek ze. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

1.1

China: bevolking en ruimte

V R A A G 7

Wat werd met de eenkindpolitiek bereikt?

A

Een snellere economische groei

B

Een lagere bevolkingsgroei

C

Een hogere levensverwachting

D

Een gelijkere bevolkingsspreiding

Goed is B: de eenkindpolitiek wilde de bevolkingsgroei verminderen. De andere opties zijn geen doel van het beleid. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

1.1

China: bevolking en ruimte

V R A A G 8

Leg uit waarom het oosten van China dichtbevolkt is en het westen dunbevolkt.

Model: het oosten ligt op de derde trap (laagvlakten en delta's): vruchtbare grond, mild klimaat, goed voor landbouw en economie. Het westen ligt op de eerste en tweede trap: hoog, ruw klimaat, moeilijk terrein. Bonus: migratie naar de steden versterkt dit. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

1.1

China: bevolking en ruimte

Begrippen

Drie trappen

Het reliëf van China daalt in drie stappen van west (hoog) naar oost (laag).

Delta

Laag, vlak en vruchtbaar gebied waar een rivier in zee uitmondt.

Dichtbevolkt

Veel inwoners per km².

Dunbevolkt

Weinig inwoners per km².

Bevolkingspolitiek

Beleid van de overheid om de bevolking te sturen.

Eenkindpolitiek

Chinees beleid dat een gezin één kind toestond (tot 2016).

Bevolkingsgroei

Het aantal inwoners dat erbij komt.

Bevolkingssamenstelling

De verdeling van de bevolking naar leeftijd en geslacht.

Vergrijzing

Het aandeel ouderen in de bevolking neemt toe.

Migratie

Verhuizen naar een andere plaats of streek.

Bevolkingsdynamiek

Alle veranderingen in een bevolking: geboorten, sterfte en migratie.

Loop de begrippen samen langs. Laat leerlingen er twee kiezen en uitleggen in eigen woorden. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash