De axenroos van Cuvelier

De axenroos van Cuvelier

1 / 45
volgende
Slide 1: Slide
newEditorSeminarieBuitengewoon secundair onderwijsLeeftijd 12-15

In deze les zitten 45 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 200 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

De axenroos van Cuvelier

Deze slide heeft geen instructies

Deel 1

Inleiding

Online vragenlijst

Deze slide heeft geen instructies

Online vragenlijst

We starten deze lessen met een online vragenlijst.

Na het invullen van deze vragenlijst krijg je een overzicht van enkele dieren die we kunnen terugvinden op de axenroos.

Je komt te weten met welke dieren jij de meeste gedragingen deelt.


Je markeert in de resultaten bij de eerste 4 dieren de positieve en overdreven gedragingen waarin jij je kan herkennen.


https://metavoor.nl/test/de-axenroos/

Deze slide heeft geen instructies

Op welke 4 dieren scoor jij het best in de vragenlijst?

Deze slide heeft geen instructies

Positief

Overdreven

Geef van je vorige 4 dieren telkens 1 positief en 1 overdreven gedrag waarin je je herkent.

Deze slide heeft geen instructies

Deel 2

Theorie axenroos

We bekijken samen wat de axenroos is en welke verschillende onderdelen de axenroos heeft.

Deze slide heeft geen instructies

  • Een model van Ferdinand Cuvelier

  • Gedragingen van mensen ordenen

  • De plaats van de dieren belangrijk

  • Onderlinge relaties en wisselwerking tussen de dieren ook belangrijk

  • Sociaalvaardig = alle dieren kunnen gebruiken

  • Kunnen aanpassen aan ‘de andere’

  • Afhankelijk van de situatie

  • 1 of meerdere dieren

  • Positief en overdreven gedrag

  • Valkuilen

Wat is de axenroos?

Deze slide heeft geen instructies

Sleep het positieve gedrag naar het bijhorende dier.











Weerstaan

Lossen

Volgen

Genieten

Opkijken

Zich tonen

Aanvechten

Houden

Leiden

Zorgen

Deze slide heeft geen instructies

Welk dier ben jij op school?

De bel is gegaan. Iedereen stormt naar buiten, maar jij ziet dat de leraar nog veel materiaal moet opruimen. Je blijft even staan om de banken recht te zetten.

A

Schildpad

B

Bever

C

Poes

D

Havik

Deze slide heeft geen instructies

Welk dier ben jij op school?

Je zit in de les Engels en je snapt er helemaal niets van.

Je staart uit het raam en hoopt dat de leraar je niet aanspreekt.

A

Schildpad

B

Kameel

C

Poes

D

Havik

Deze slide heeft geen instructies

Welk dier ben jij op school?

Tijdens de praktijkles zegt een klasgenoot dat je een fout maakt. Jij roept direct: "Bemoei je met je eigen zaken, je bakt er zelf ook niks van!"

A

Kameel

B

Wasbeer

C

Poes

D

Havik

Deze slide heeft geen instructies

Welk dier ben jij op school?

In de sportles mag jij de teams verdelen voor

het voetbaltoernooi. Je deelt de hesjes uit en vertelt iedereen waar ze moeten staan.

A

Leeuw

B

Bever

C

Poes

D

Steenbok

Deze slide heeft geen instructies

Valkuilen: overdreven gedrag

Arrogant = dikke nek

Fanatiek = slijmerig doen

Hebzuchtig = veel willen hebben

Ontmoedigd = geen zin om iets te doen

Wantrouwig = niemand vertrouwen

Welk dier stelt overdreven gedrag in dit voorbeeld?

Bij een groepsopdracht in het praktieklokaal deelt een leerling bevelen uit. "Jij pakt de borstels, jij ruimt dat op en jij gaat nu die emmer vullen!" Als iemand een suggestie doet, snauwt hij: "Ik beslis hier wat er gebeurt, zwijg gewoon."

A

Pauw

B

Bever

C

Leeuw

D

Steenbok

Deze slide heeft geen instructies

Welk dier stelt overdreven gedrag in dit voorbeeld?

De leerling krijgt te horen dat hij een taak opnieuw moet doen. In plaats van te vragen wat er mis is, kruipt hij in zijn schulp. Hij zet zijn capuchon op, zegt de rest van de dag geen woord meer en weigert nog naar de leraar te kijken.

A

Pauw

B

Poes

C

Leeuw

D

Schildpad

Deze slide heeft geen instructies

Welk dier stelt overdreven gedrag in dit voorbeeld?

Een leerling heeft zijn huiswerk niet gemaakt. Hij probeert de leraar te paaien: "Goh meneer, wat heeft u die leerstof gisteren toch fantastisch uitgelegd! U bent echt de beste leraar van de school." Hij hoopt zo onder zijn straf uit te komen.

A

Kameel

B

Poes

C

Wasbeer

D

Schildpad

Deze slide heeft geen instructies

Welk dier stelt overdreven gedrag in dit voorbeeld?

De klas spreekt af om gezamenlijk een toets te boycotten en niets op te schrijven. Een leerling die de leerstof eigenlijk goed kent en wil slagen, durft niet tegen de groep in te gaan. Hij geeft ook een leeg blad af, puur omdat de rest dat doet.

A

Kameel

B

Poes

C

Wasbeer

D

Schildpad

Deze slide heeft geen instructies

Welk dier stelt overdreven gedrag in dit voorbeeld?

Twee klasgenoten staan in de gang zachtjes te praten. Een leerling loopt voorbij en denkt direct: "Die lachen mij uit. Ik weet zeker dat ze een plannetje tegen mij smeden." Hij blijft hen boos en achterdochtig aanstaren.

A

Kameel

B

Poes

C

Wasbeer

D

Havik

Deze slide heeft geen instructies

De 10 dieren op de axenroos

Positief gedrag met klasvoorbeelden

Deze slide heeft geen instructies

De havik

  • kan goed aangeven wat er fout loopt of niet goed loopt.

  • zal met zijn kritische blik altijd aankaarten wat onrechtvaardig is.

  • is daarin vrij rechtuit en durft confrontatie aan te gaan.



Voorbeeld


"Echt waar, jouw deel van de opdracht trekt op niets, we gaan een slecht cijfer krijgen!"

Deze slide heeft geen instructies

De uil

  • is iemand die zich niet bemoeit met zaken.

  • kijkt toe, maar houdt zijn mond.

  • is weleens graag alleen

  • vertelt niet zoveel over zichzelf.

  • stelt zich eerder terughoudend op in groep

  • zal niet altijd hulp vragen. 


Voorbeeld


Je luistert aandachtig naar de uitleg over een nieuw onderwerp zonder te praten.


Deze slide heeft geen instructies

De leeuw

  • is een geboren leider.

  • weet steeds raad en wijst de weg.

  • neemt het heft in eigen handen

  • is goed in richtlijnen geven, voorstellen doen en dingen uitleggen.


Voorbeeld


"Ik neem de leiding bij dit groepswerk, jij doet de tekst en jij de foto's."

Deze slide heeft geen instructies

De bever

  • is een echte werker en helper.

  • hecht veel waarde aan vriendschap en leeft met als leuze ‘sharing is caring’.

  • doet anderen maar al te graag een plezier. 


Voorbeeld


Je ziet dat een klasgenoot zijn tekengerief vergeten is en leent jouw set uit.

Deze slide heeft geen instructies

De pauw

  • laat zich graag zien.

  • stapt makkelijk naar anderen toe

  • kan goed aangeven waar hij goed en minder goed in is.

  • heeft geen probleem met gevoelens of meningen delen met anderen.


Voorbeeld


Je hebt een 9/10 gehaald en loopt trots met je toets rond om het aan iedereen te laten zien.

Deze slide heeft geen instructies

De wasbeer

  • kan goed luisteren

  • toont veel waardering.

  • aanschouwt situaties vaak heel aandachtig

  • kan zijn aandacht goed verdelen.


Voorbeeld


"Amai, heb jij die presentatie zelf gemaakt? Dat ziet er echt super professioneel uit!"

Deze slide heeft geen instructies

De poes

  • is een echte genieter.

  • durft zowel hulp vragen als hulp aannemen wanneer die aangeboden wordt.

  • is een dankbaar dier.


Voorbeeld


De leraar geeft je een compliment over je project en je zegt stralend: "Dankjewel!"

Deze slide heeft geen instructies

De kameel

  • is een volgzaam dier.

  • gehoorzaamt en voert al zijn taakjes uit zonder te zeuren.

  • voert altijd een gegeven opdracht uit, maar durft ook uitleg, raad of informatie vragen.


Voorbeeld


De instructie is: "Sla je boek open op pag. 40," en je doet dit meteen.

Deze slide heeft geen instructies

De schildpad

  • is een onzeker dier dat twijfelt

  • trekt zich soms kwetsbaar terug in zijn schild.

  • durft wel altijd aan te geven wanneer hij zich bang voelt of er iets niet lukt.


Voorbeeld


Het is veel te druk in de refter, dus je zet je even apart met je oortjes in.

Deze slide heeft geen instructies

De steenbok

  • laat geen mensen dicht bij hem toe.

  • weerstaat aan de eisen van anderen

  • zal hulp geven weigeren voor taken waarvan hij denkt dat anderen het wel zelf zullen kunnen.

  • laat zich niets opdringen.


Voorbeeld


De leraar vraagt je iets te doen wat je onrechtvaardig vindt en je zegt kordaat: "Nee."

Deze slide heeft geen instructies

Kwartetspel dieren

Deze slide heeft geen instructies

De relatiewijzen


  • Conflictzone (tegen) = als er iets aangevochten of weerstaan wordt.

  • Afzonderingszone (uiteen) = als iemand zich in het houden, lossen of ondergaan bevindt. Interactie tegengaan waardoor afstand vergroot.

  • Harmoniezone (samen) = als de één iets aanbiedt en de ander het aanneemt of als de één iets vraagt en de ander het geeft.

Deze slide heeft geen instructies

De relatiewijzen

  • Een havik en steenbok zijn uit op conflict in interactie met anderen.

  • De schildpad en uil zullen zich meer onthouden of afzijdig houden wanneer ze in interactie treden met anderen. 

  • Tussen de leeuw, bever, pauw, wasbeer, poes en kameel zou er een harmonische uitwisseling moeten zijn.

Deze slide heeft geen instructies

Deel 3

Praktische oefeningen

Casus

De gouden mix

Rollenspelen

Deze slide heeft geen instructies

Casus: herken de dieren

Op de volgende slide zie je een situatie met verschillende leerlingen.

Je leest de situatie en zoekt voor elke leerling het juiste dier.

Je schrijft de verschillende leerlingen op met daarachter hun dier.


Bijvoorbeeld

Erika: uil

Rik: ...

Greta: ...

Willeke: ...

Pieter: ...


Deze slide heeft geen instructies

Erika komt naar school met een zak snoep. Tijdens de pauze biedt ze die aan aan haar klasgenootjes. Ze zou hem natuurlijk ook voor zichzelf kunnen houden. Rik neemt het aangeboden snoep aan en bedankt ervoor, maar Greta neemt het niet aan, ze weigert omdat ze het snoep niet lust. Willeke twijfelt of zij het al dan niet zal aannemen. Pieter reageert nog anders. Zijn kritiek luidt: "snoepen is ongezond".

Deze slide heeft geen instructies

De 'gouden mix' op school

Geen enkel dier is 'slecht', maar je moet kunnen wisselen.


Bijvoorbeeld: een goede leerling is soms een kameel (instructies volgen), soms een leeuw (initiatief nemen) en soms een bever (medeleerlingen helpen).



Op de volgende slide is het de bedoeling dat je nadenkt over welke 3 dieren je het meest nodig hebt binnen je studierichting.



Deze slide heeft geen instructies

"Welke 3 dieren heb je het meest nodig in jouw specifieke studierichting (zowe of orlo)? Vertel ook waarom je deze dieren kiest”.

Deze slide heeft geen instructies

Rollenspelen: actie - reactie

In de Axenroos roept gedrag vaak een tegenreactie op.


Bijvoorbeeld:

  • Leeuw (leiden) roept vaak kameel (volgen) op.

  • Havik (aanvallen) roept vaak steenbok (verzet) of schildpad (terugtrekken) op.


Deze slide heeft geen instructies

Rollenspelen: verloop


  1. Vorm duo's.

  2. Je krijgt een situatie van de LK.

  3. Spreek af wie welke rol speelt. Je zegt nog niet welk dier je bent.

  4. Let op je houding! Bv: een leeuw staat rechtop, een schildpad maakt zich klein.

  5. Speel variant A (negatief): voel wat deze situatie met jou doet.

  6. Speel variant B (positief): voel wat deze situatie met jou doet.

  7. Korte nabespreking na elke situatie:

-       Welke dieren werden er gespeeld?

-       In welke zones bevinden we ons?

-       Welke kenmerken van deze dieren herken je in de situatie? 

-       Zijn er valkuilen?

-       …

  1. Bookwidget invullen

Deze slide heeft geen instructies

Rollenspelen: situaties

Er zijn 3 situaties:


  • Situatie 1: de rommelige werkbank

Tijdens de praktijkles moet er opgeruimd worden. Persoon A (de controleur) ziet dat persoon B (de sloddervos) zijn materiaal niet heeft weggelegd.

  • Situatie 2: de lastige groepsopdracht

Een groepje van twee moet een presentatie maken. Persoon A heeft alles al beslist zonder te overleggen.

  • Situatie 3: hulp nodig?

Persoon B zit te sukkelen met een opdracht. Persoon A komt erbij staan.


Geen enkel dier is verboden. Leg uit dat een Havik soms nodig is (bijvoorbeeld als iemand gepest wordt en je moet ingrijpen), maar dat je niet altijd een Havik moet zijn.

Rollenspelen: nabespreking


  • Wie vond het moeilijk om zijn/haar dier te spelen? Waarom?

  • In welk dier uit de situaties herken je jezelf het meest?

  • Leg uit hoe de situaties veranderen als we het dier bij variant B aanpassen.

  • Ben jij soms ook verschillende dieren in een situatie? Leg uit.

  • Denk je dat je soms een dier bent, terwijl je liever een ander dier had willen zijn? Leg uit.

Deze slide heeft geen instructies

Deel 4

Creatieve opdracht

Mijn persoonlijke axen-totem

Deze slide heeft geen instructies

Mijn persoonlijke axen-totem

Jullie maken een visueel werkstuk met klei waarin je 2 axen dieren gaat afbeelden.


De inhoud van de opdracht


  1. De kern: welk dier ben jij meestal op school? Waarom?

  2. De uitdaging: welk dier vind je erg moeilijk om te zijn op school? (Bijv. de Pauw: "ik durf niet goed te tonen wat ik kan"). Waarom?

  3. Presentatie: aan het einde van de opdracht stelt iedereen zijn 'totem' kort voor aan de klas. De focus ligt hierbij op zelfreflectie: "Ik ben een echte kameel (volger), maar ik wil dit jaar leren om vaker de leeuw (trekker) te zijn bij groepswerken." Je schrijft deze reflectie kort op.


Je krijgt punten op deze opdracht via een bookwidget.

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Bronnen

Deze slide heeft geen instructies