NLT Module
IJs en Klimaat
Hoofdstuk 1 - IJs: soorten en eigenschappen
NLT Module
IJs en Klimaat
Hoofdstuk 1 - IJs: soorten en eigenschappen
Deze slide heeft geen instructies
Hoofdstuk 1 - IJs: soorten en eigenschappen
Na deze les weet je:
- Welke fysische en chemische eigenschappen ijs heeft.
- Welke soorten ijs er op aarde zijn + hoe deze ontstaan.
Deze slide heeft geen instructies
Ijs is dus:
bevroren water
de vaste vorm van water.
gestold water
Deze slide heeft geen instructies
Waar komt iets op aarde voor --> verschillende sferen ?
In welke sfeer/sferen zit ijs?
Deze slide heeft geen instructies
Cryosfeer
Naast atmosfeer, lithosfeer, biosfeer, hydrosfeer….
Al het ijs op de wereld = cryosfeer
Zeeijs
IJskappen op land (landijs)
IJs in de bodem (permafrost)
IJs in de atmosfeer
Deze slide heeft geen instructies
Zee-ijs
Zee-ijs = Bevroren zeewater
Omstandigheden: Zeewater lange tijd onder de -1,8°C.
Waar?: In polaire gebieden (noordpool, Antartica)
Deze slide heeft geen instructies
Pancake icebegin stadium van zee-ijs
kan op twee manieren gevormd worden:
1. ofwel op water dat bedekt is met een zekere mate aan vergruisd ijs; dan wel,
2. door het breken van pakijs in bewegende omstandigheden.
Pakijs = Aan elkaar gevroren ijsschotsen
Drijfijs = los drijvende stukken ijs (door wind, golven losgeslagen pakijs)
Vormen van zee-ijs
Deze slide heeft geen instructies
Landijs
Deze slide heeft geen instructies
Landijs en zee-ijs
LANDIJS, ontstaat:
Sneeuw/ijs die in de winter is gevallen en de zomer overleeft
Laag eeuwige sneeuw op land--> die tot ijs is samen-geperst.
ZEE-IJS
Bevroren zeewater.
Deze slide heeft geen instructies
Ontstaan landijs
Sneeuw bestaat voor 90% uit lucht!, Dat heeft een isolerende werking
Als sneeuw niet wegsmelt --> Inklinking
--> wegdrukken lucht
Bij meerjarig sneeuw die is ingedrukt ontstaat: Firn
Verdere druk --> luchtbellen worden afgesloten (en ingesloten in het ijs) --> gletsjerijs
door INKLINKING
Deze slide heeft geen instructies
Landijs en drijfijs
Deze slide heeft geen instructies
Landijs
Zee-ijs (specifiek:drijfijs)
Drijfijs (is een vorm van zee-ijs)
Welke soorten ijs zie je hier?
Kies uit: zee-ijs, landijs, drijfijs
Deze slide heeft geen instructies
Landijs en zeeijs
LANDIJS
ZEE-IJS
Deze slide heeft geen instructies
Gletsjers - IJs"rivieren"
Deze slide heeft geen instructies
Gletsjers - IJs"rivieren"
Deze slide heeft geen instructies
Buer glacier in Noorwegen
Deze slide heeft geen instructies
Ijs op Antartica
Ijsstroomsnelheid op Antartica
Deze slide heeft geen instructies
Vroeger ...
... en nu!
Zoek de verschillen!
Deze slide heeft geen instructies
landijs zee-ijs
Deze slide heeft geen instructies
Zee-ijs
Landijs
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Smelten van ijs:
Verschil effect zeespiegelstijging tussen landijs en zee-ijs
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
We maken bij het smelten van ijs onderscheid tussen smeltend zee-ijs en landijs. Waarom maken we dit onderscheid?
Deze slide heeft geen instructies
Het meeste landijs vinden we vooral bij de
Noordpool
Zuidpool
Deze slide heeft geen instructies
Het meeste zee-ijs vinden we vooral bij de
Noordpool
Zuidpool
Deze slide heeft geen instructies
Zee-ijs
Bij smelten = Geen directe gevolgen voor zeespiegelstijging
Land-ijs
Bij smelten = Zeespiegel stijgt
Deze slide heeft geen instructies
Zee-ijs Noordpool
Oppervlak:
Zomer 6.000.000 km2,
winter 15.000.000 km2
Elk decennium 3,8% minder zee-ijs qua oppervlak, op het eind van de zomer zelfs een daling van 11% per decennium!
1,8 meter dunner in de winter, tussen 1978 en 2008
Zee-ijs Zuidpool
Oppervlak:
Zomer 3.000.000 km2,
winter 18.000.000 km2: Weinig ijs dat meerdere jaren bestaat
(let op: Anders dan ijsplateau, waar landijs de zee in glijdt; dat kan erg dik zijn (tot 1 km!)
Oppervlak gemiddeld gegroeid met 1,5%, maar grote regionale verschillen!
Kortom: jonger, dunner, zouter en meer beweeglijk.
Nog niet goed bestudeerd door wetenschappers
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Landijs Antarctica
Antarctica: Tegenover Arctis (Noordpool)
Koudste gebied op aarde:
Ooit gemeten: -90°C.
Gem. zomer: -5 tot +5°C.
Gem. winter: -30 tot -15°C.
Circa 90% van al het landijs ligt hier opgeslagen
Circa 60% van het zoetwater op aarde
Oppervlak van 13.660.000 km2
Bij volledig afsmelten; zeespiegelstijging van 58 meter
Bron: https://www.knmi.nl/over-het-knmi/nieuws/hoeveel-dragen-gletsjers-bij-aan-zeespiegelstijging
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Landijs Groenland
Samen met Antarctica 99% van het landijs (90% Antartica + 9% Groenland)
Bij volledige afsmelting van Groenland: zeespiegel 7,5 meter hoger
Al het ijs/gletsjers/permanente sneeuw over hele aarde = 69% zoetwater.
Deze slide heeft geen instructies
Dan nu -
wat bonus info
Deze slide heeft geen instructies
Water op Mars?
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Vraagje.
Waarom kan er op dit moment geen vloeibaar water op Mars zijn?
Geef twee redenen.
Deze slide heeft geen instructies
Waarom kan er op dit moment geen vloeibaar water op Mars zijn? Geef twee redenen.
1. de lage atmosferische druk en 2. de lage temperatuur
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Vraagje.
Hoe komt Mars dan aan de volgende afzettingen van sedimenten?
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Conclusie over water op Mars
- In het verleden heeft er vloeibaar water op Mars gestroomd.
- Op dit moment is er geen vloeibaar water
- Sumblimatie van CO2 ijs zorgt nu voor transport van sedimenten op Mars
Deze slide heeft geen instructies
Volgende hoofdstukken:
H. 2: De invloed van ijs op het klimaat
H. 3: IJs als klimaatarchief
H. 4: IJs en klimaatverandering, de huidige situatie
H. 5: IJs en klimaatverandering, de toekomst
Volgende les
Hoofdstuk 2
- Hoe ontstaan ijstijden eigenlijk?
Deze slide heeft geen instructies
Rest van deze les:
Heb je al een groepje + onderwerp gemaild/ingeleverd in Classroom voor de eindopdracht (artikel)? (zie Classroom), deadline is morgen 23:59
Bekijk de theorie en:
- maak een samenvatting van de theorie
- maak de opdrachten van Hoofdstuk 1 (antwoorden staan in Classroom)
Deze slide heeft geen instructies