H1 - IJs: Soorten en eigenschappen NLT IJs en Klimaat

NLT Module

IJs en Klimaat 

Hoofdstuk 1 - IJs: soorten en eigenschappen

1 / 55
volgende
Slide 1: Slide
newEditorAardrijkskundeMiddelbare schoolvwoLeerjaar 5

In deze les zitten 55 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

NLT Module

IJs en Klimaat 

Hoofdstuk 1 - IJs: soorten en eigenschappen

Deze slide heeft geen instructies

Hoofdstuk 1 - IJs: soorten en eigenschappen

Na deze les weet je:

- Welke fysische en chemische eigenschappen ijs heeft.

- Welke soorten ijs er op aarde zijn + hoe deze ontstaan. 

Deze slide heeft geen instructies

Ijs is dus:

  • bevroren water

  • de vaste vorm van water.

  • gestold water

Deze slide heeft geen instructies

Waar komt iets op aarde voor --> verschillende sferen ?

In welke sfeer/sferen zit ijs?

Deze slide heeft geen instructies

Cryosfeer

Naast atmosfeer, lithosfeer, biosfeer, hydrosfeer…. 


Al het ijs op de wereld = cryosfeer 

  1. Zeeijs 

  2. IJskappen op land (landijs)

  3. IJs in de bodem (permafrost)

  4. IJs in de atmosfeer



Deze slide heeft geen instructies

Zee-ijs

  • Zee-ijs = Bevroren zeewater

  • Omstandigheden: Zeewater lange tijd onder de -1,8°C.

  • Waar?: In polaire gebieden (noordpool, Antartica)

Deze slide heeft geen instructies

Pancake icebegin stadium van zee-ijs

kan op twee manieren gevormd worden: 

1. ofwel op water dat bedekt is met een zekere mate aan vergruisd ijs; dan wel, 

2. door het breken van pakijs in bewegende omstandigheden.

Pakijs = Aan elkaar gevroren ijsschotsen

Drijfijs = los drijvende stukken ijs (door wind, golven losgeslagen pakijs)

Vormen van zee-ijs

Deze slide heeft geen instructies

Landijs

Deze slide heeft geen instructies

Landijs en zee-ijs

LANDIJS, ontstaat:

  1. Sneeuw/ijs die in de winter is gevallen en de zomer overleeft

  2. Laag eeuwige sneeuw op land--> die tot ijs is samen-geperst.


ZEE-IJS

  • Bevroren zeewater.

Deze slide heeft geen instructies

Ontstaan landijs

  • Sneeuw bestaat voor 90% uit lucht!, Dat heeft een isolerende werking

  • Als sneeuw niet wegsmelt --> Inklinking
    --> wegdrukken lucht

  • Bij meerjarig sneeuw die is ingedrukt ontstaat: Firn

  • Verdere druk --> luchtbellen worden afgesloten (en ingesloten in het ijs) --> gletsjerijs





door INKLINKING

Deze slide heeft geen instructies

Landijs en drijfijs 

Deze slide heeft geen instructies

  • Landijs

  • Zee-ijs (specifiek:drijfijs)

  • Drijfijs (is een vorm van zee-ijs)

Welke soorten ijs zie je hier?

Kies uit: zee-ijs, landijs, drijfijs

Deze slide heeft geen instructies

Landijs en zeeijs

LANDIJS





ZEE-IJS


Deze slide heeft geen instructies

Gletsjers - IJs"rivieren"

Deze slide heeft geen instructies

Gletsjers - IJs"rivieren"

Deze slide heeft geen instructies

Buer glacier in Noorwegen

Deze slide heeft geen instructies

Ijs op Antartica

Ijsstroomsnelheid op Antartica

Deze slide heeft geen instructies

Vroeger ...

... en nu!

Zoek de verschillen!

Deze slide heeft geen instructies

landijs                             zee-ijs

Deze slide heeft geen instructies

Zee-ijs

Landijs

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Smelten van ijs: 

Verschil effect zeespiegelstijging tussen landijs en zee-ijs

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

We maken bij het smelten van ijs onderscheid tussen smeltend zee-ijs en landijs. Waarom maken we dit onderscheid?

Deze slide heeft geen instructies

Het meeste landijs vinden we vooral bij de

A

Noordpool

B

Zuidpool

C


D


Deze slide heeft geen instructies

Het meeste zee-ijs vinden we vooral bij de

A

Noordpool

B

Zuidpool

C


D


Deze slide heeft geen instructies

Zee-ijs

Bij smelten = Geen directe gevolgen voor zeespiegelstijging



Land-ijs

Bij smelten = Zeespiegel stijgt

Deze slide heeft geen instructies

Zee-ijs Noordpool

Oppervlak: 

Zomer 6.000.000 km2, 

winter 15.000.000 km2


Elk decennium 3,8% minder zee-ijs qua oppervlak, op het eind van de zomer zelfs een daling van 11% per decennium!


1,8 meter dunner in de winter, tussen 1978 en 2008



Zee-ijs Zuidpool

Oppervlak: 

Zomer 3.000.000 km2, 

winter 18.000.000 km2: Weinig ijs dat meerdere jaren bestaat


 

(let op: Anders dan ijsplateau, waar landijs de zee in glijdt; dat kan erg dik zijn (tot 1 km!)

Oppervlak gemiddeld gegroeid met 1,5%, maar grote regionale verschillen!


Kortom: jonger, dunner, zouter en meer beweeglijk.

Nog niet goed bestudeerd door wetenschappers


Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Landijs Antarctica

Antarctica: Tegenover Arctis (Noordpool)


  • Koudste gebied op aarde:
    Ooit gemeten: -90°C.
    Gem. zomer: -5 tot +5°C.
    Gem. winter: -30 tot -15°C.

  • Circa 90% van al het landijs ligt hier opgeslagen 

  • Circa 60% van het zoetwater op aarde

  • Oppervlak van 13.660.000 km2

  • Bij volledig afsmelten; zeespiegelstijging van 58 meter





Bron: https://www.knmi.nl/over-het-knmi/nieuws/hoeveel-dragen-gletsjers-bij-aan-zeespiegelstijging 

Deze slide heeft geen instructies

Landijs Groenland

Samen met Antarctica 99% van het landijs (90% Antartica + 9% Groenland)


Bij volledige afsmelting van Groenland: zeespiegel 7,5 meter hoger


Al het ijs/gletsjers/permanente sneeuw over hele aarde = 69% zoetwater.



Deze slide heeft geen instructies

Dan nu - 

wat bonus info

Deze slide heeft geen instructies

Water op Mars?

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Vraagje. 

Waarom kan er op dit moment geen vloeibaar water op Mars zijn?

Geef twee redenen.

Deze slide heeft geen instructies

Waarom kan er op dit moment geen vloeibaar water op Mars zijn? Geef twee redenen.

1. de lage atmosferische druk en 2. de lage temperatuur












Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Vraagje. 

Hoe komt Mars dan aan de volgende afzettingen van sedimenten? 

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Conclusie over water op Mars

- In het verleden heeft er vloeibaar water op Mars gestroomd.

- Op dit moment is er geen vloeibaar water

- Sumblimatie van CO2 ijs zorgt nu voor transport van sedimenten op Mars











Deze slide heeft geen instructies

Volgende hoofdstukken:

H. 2: De invloed van ijs op het klimaat 

H. 3: IJs als klimaatarchief 

H. 4: IJs en klimaatverandering, de huidige situatie  

H. 5: IJs en klimaatverandering, de toekomst 

Volgende les

Hoofdstuk 2

- Hoe ontstaan ijstijden eigenlijk?

Deze slide heeft geen instructies

Rest van deze les:

  1. Heb je al een groepje + onderwerp gemaild/ingeleverd in Classroom voor de eindopdracht (artikel)? (zie Classroom), deadline is morgen 23:59

  2. Bekijk de theorie en:
    - maak een samenvatting van de theorie
    - maak de opdrachten van Hoofdstuk 1 (antwoorden staan in Classroom)

Deze slide heeft geen instructies