Klinische les
Isolde Verwoerd (VIO), Shanna Dernison (CO) en Robin Spaans (CO)
Klinische les
Isolde Verwoerd (VIO), Shanna Dernison (CO) en Robin Spaans (CO)
Casus
Jongetje geboren via secundaire sectio bij AD 40w6d, 3050 gram (p4,95), Apgarscores 9 en 10 met goede start.
Opname vanwege dysmaturiteit
Algemene indruk: Alert
Controles: Temp 36,2, kleur roze, def 1 maal meconium
Voeding: borstvoeding, hapt goed aan,
melt zichzelf voor voeding
Bijzonderheden: sacrale dimple
Hoe vaak komt een sacrale dimple voor?
1 op 15
1 op 25
1 op 50
1 op 100
Sacrale dimple
Aanlegfout rug
Neurale buisdefect
Hoe groot is de kans dat er naast de sacrale dimple ook een spina bifida is?
1 op 25
1 op 50
1 op 100
1 op 150
Spina bifida
= open ruggetje, complexe aanlegstoornis met misvorming en disfunctie van het ruggenmerg
Prevalentie: 0,06%
Meisjes > jongens
Bij welk van de volgende verschijnselen is de kans op neurologische klachten NIET verhoogd?
Dimple groter dan 5mm
Dimple heeft geen zichtbare bodem
Dimple op minder dan 2,5cm van anus
Rond de dimple is er sprake van een zwelling, verkleuring of haargroei
1 op 100 kinderen met sacrale dimple krijgt neurologische klachten.
Kans daarop is groter als:
dimple > 5mm
dimple op > 2,5cm van anus
dimple zonder zichtbare bodem
verkleuring huid, haargroei of zwelling/aanhangsel rondom dimple
gevorkte bilnaad
Aandachtspunten LO
Wat is GEEN risicofactor voor spina bifida?
Foliumzuurtekort
Moeder met diabetes mellitus
Gebruik anti-epileptica
IJzertekort
Spina bifida
risicofactoren:
foliumzuurtekort
moeder met diabetes mellitus
gebruik anti-epileptica
erfelijke factoren
2 vormen
spina bifida aperta
spina bifida occulta
Wat hoort bij welke vorm?
Spina bifida aperta
Spina bifida occulta
Gesloten defect
Open defect
Tethered cord syndroom
Myelomeningocele
Vormen spina bifida
Spina bifida occulta
Gesloten defect -> altijd bedekt met huid
Vormen:
Tethered cord syndroom
ruggenmerg zit vast aan wervelkolom
Diastematomyelie
ruggenmerg in lengte in tweeën
Spina bifida aperta
Open defect -> Zichtbaar neuraal weefsel
Tot wanneer worden het ruggenmerg en de wervelkolom aangelegd?
28 dagen na conceptie
30 dagen na conceptie
35 dagen na conceptie
40 dagen na conceptie
Hoe ontstaat het?
Neurale plaat -> Neurale buis
Moet 28 dagen na conceptie gesloten zijn
Gevolgen van spina bifida
Ernst afhankelijk van hoogte en uitgebreidheid
Mogelijke gevolgen
Motorische stoornissen
Gevoelsstoornissen
Zindelijkheidsproblemen
Orthopedische problemen (scoliose, spitsvoet, heupluxatie)
Wat is de belangrijkste preventie voor spina bifida?
Preventie
Foliumzuur 0,4 of 0,5 mg
Minimaal 4 weken voor conceptie
Tot 10 weken zwangerschap
Verlaagt de kans op spina bifida met 75%
Foliumzuur 1mg bij meerlingen gehele zwangerschap
Foliumzuur 5mg bij risicofactoren tot AD 12w:
Eerder kindje met neurale buisdefect (oa. spina bifida)
Moeder of vader met neuraalbuisdefect
Anti-epileptica gebruik (bij bewezen foliumzuurtekort)
Terug naar de casus
Kinderarts kwam in consult
Lichamelijk onderzoek:
Bodem van de dimple was niet goed te zien
Kon zijn beide beentjes goed bewegen
Wat gaan we nu doen?
Echo wervelkolom
MRI wervelkolom
CT-scan wervelkolom
Afwachten
Echo wervelkolom
Snel en niet belastend
Kijken of de wervelbogen gesloten zijn
Moet voor de leeftijd van 4 maanden
-> Afwijkingen te zien dan een MRI om het rugenmerg te kunnen zien
Casus
Uitslag echo:
normaal aspect van het conus medullaris,
filum terminale en wervelbogen
Literatuur
Schieving, J. (2025, 4 januari). Spina bifida. Kinderneurologie. https://www.kinderneurologie.eu/home/onderwijsplein/kinderneurologie/spina-bifida
Schieving, J. H. (2022, 5 oktober). Sacrale dimple. Kinderneurologie.eu. https://www.kinderneurologie.eu/ziektebeelden/neurologische-problemen-met-pasgeborenen/sacrale-dimple
Snijders, R., & Smit, V. (2024). Pocket kindergeneeskunde. Compendium Geneeskunde.
Nederlands Centrum Jeugdgezondheid. (2020). 3.2.1 Spina bifida. https://www.jgzrichtlijnen.nl/richtlijn/jgz-richtlijn-houding-en-bewegen/3-signaleren-diagnostiek-en-verwijzen/3-2-beschrijving-actief-op-te-sporen-symptomen-en-aandoeningen/3-2-1-spina-bifida/
Vragen?