Les vwo 3 - Beeldspraak

• newEditor

Cursus 4 - Taal §5

Beeldspraak

Lesdoelen

Aan het einde van de les kan elke leerling....

• Uitleggen wat een metonymie is in eigen woorden

• Deze uit een tekst herkennen en gebruiken

  
  

Instap

Theorie: beeldspraak

• Beeldspraak: figuurlijk taalgebruik, je gebruikt een beeld om iets duidelijk te maken

• Object: iets uit de werkelijkheid wat er écht is

• Beeld: iets wat lijkt op het object of daar een overeenkomst mee heeft

Theorie:

• Metonymie: een vorm van beeldspraak waarbij het object wordt vervangen door een beeld dat (vaak) een opvallende eigenschap / kenmerk van dat object benoemt

Voorbeeld: 'Voor het eerst in lange tijd vroor de rivier dicht en konden we de ijzers weer onderbinden'

Theorie

Veel voorkomende metonymieën zijn:

• Je bedoelt het voorwerp maar noemt het materiaal

Voorbeeld: 'De ridder trok zijn staal tegen de vijand'

• Je bedoelt de inhoud maar noemt het voorwerp

Voorbeeld: 'Zullen we zo even een blikje halen?'

• Je bedoelt het voorwerp maar noemt de maker

Voorbeeld: 'Ik heb thuis een originele Herman Brood aan de muur hangen'

Theorie:

Veel voorkomende metonymieën zijn:

• Je bedoelt het deel maar noemt het geheel (totum pro parte)

Voorbeeld: 'Nederland heeft de wedstrijd van Duitsland gewonnen!'

• Je bedoelt het geheel maar noemt een deel (pars pro toto)

Voorbeeld: 'We hebben een nieuwe vleugel nodig'

• Je bedoelt het product maar noemt de producent

Voorbeeld: 'Ik heb gisteren nieuwe Nikes besteld'

Aan de slag:

• Maak opdracht 2 van §5 beeldspraak op bladzijde 101

• We bespreken hem gezamenlijk

Cursus 4 - Taal §6

Uitdrukkingen

Theorie:

• Uitdrukking: vaste groep woorden met een figuurlijke betekenis; meestal kun je de vorm aanpassen

Bijvoorbeeld: 'De kluts kwijtraken', 'Ik raak de kluts kwijt', 'Mila raakte de kluts kwijt'

• Wat wordt hier figuurlijk mee bedoeld?

Theorie

• Uitdrukkingen kunnen thematisch zijn: het weer, dieren, menselijk lichaam, Griekse mythologie

Voorbeeld: 'Die bank uit de woonkamer tillen werd voor hem een herculische taak' of 'Een ezel stoot zich geen twee keer aan dezelfde steen'

Opdracht:

• Probeer zelf een kort verhaaltje te maken (halve alinea) met minimaal 3 uitdrukkingen die passen bij één en hetzelfde thema

Aan de slag:

• Maak opdracht 1 t/m 3 van §6 uitdrukkingen op bladzijde 102-103