Thema 10 DNA
B1
Bouw en functie van DNA
Thema 10 DNA
B1
Bouw en functie van DNA
Waarom is DNA belangrijk?
DNA bevat de instructies voor al het leven.
De code van het DNA geeft instructies over hoe eiwitten gevormd worden, die een sleutelrol spelen in groei, ontwikkeling en gezondheid.
DNA bepaalt hoe je eruit ziet (haarkleur), maar ook de erfelijke ziekten die je zou kunnen hebben.
Toepassingen DNA
Forensisch onderzoek: CSI
Verwantschapsonderzoek
Genetische modificatie:
Planten met bepaalde eigenschappen
Dieren met bepaalde eigenschappen
Bacteriën met bepaalde eigenschappen
Onderzoek naar (erfelijke) ziekten
Testen op (erfelijke) ziekten
Productie van eiwitten
Productie van stoffen die m.b.v. enzymen gemaakt kunnen worden
Virusidentificatie
Leerdoelen
Je kunt de bouw en functie van DNA beschrijven
Je kent verschillende typen DNA
Je weet het verschil tussen coderend DNA en niet-coderend DNA
DNA
genoom
kernDNA
mtDNA
plasmiden
nucleinezuur
nucleotide
desoxyribose
Adenine (A)
Thymine (T)
Cytosine (C)
Guanine (G)
enkelstrengs DNA
basenparing
basenpaar
dubbelstrengs DNA
helixstructuur
sequentie
gen
niet-coderend DNA
repetitief DNA
Begrippen B1 De bouw en functie van DNA
Genoom -
al het DNA in de cel
Prokaryoot = cel zonder kern, bijvoorbeeld een bacterie
Bij een prokaryoot ligt het DNA in het cytoplasma als een cirkel (circulair DNA).
Daarnaast bevat een bacterie vaak ook korte stukjes circulair DNA (plasmide).
Genoom - al het DNA in de cel (2)
Eukaryoot - cel met een kern bijvoorbeeld plant, dier, schimmel
Genoom dierlijke cel:
- kernDNA
- mitochondriaal DNA (mtDNA)
Genoom plantaardige cel:
- kernDNA
- mitochondriaalDNA (mtDNA)
- DNA in bladgroenkorrels
Endosymbiose theorie
= alle erfelijke informatie in een cel
= alle erfelijke informatie in een cel
DNA - DesoxyriboNucleicAcid - Desoxyribonucleïnezuur
DNA is opgebouwd uit 4 verschillende bouwstenen (nucleotide): A,C,T,G (6.000.000 bp,
ongeveer 20.000 genen)
Elk nucleotide is opgebouwd uit
drie onderdelen:
1. fosfaatgroep
2. desoxyribose (suiker)
3. stikstofbase
Nucleotide --> Fosfaatgroep + Desoxyribose + Stikstofbase (A/T/C/G)
bouwsteen van DNA
Bouw van DNA
Purine: 2-ring structuur
Adenine en Guanine
Pyrimidine: 1-ring-structuur:
Cytosine en Thymine
DNA structuur
Watson and Crick, 1953
Vaak ongenoemd Franklin Roosevelt, röntgendiffractie
37-jarige leeftijd overleden eierstokkanker
DNA-sequentie
Een DNA-molecuul past in een celkern door de compacte vorm, het is rond histonen gewikkeld.
Een aantal histonen met DNA eromheen = nucleosoom. De volgorde waarin nucleotiden in een DNA-molecuul zijn gerangschikt: de sequentie
Niet-coderend DNA
Mens: ongeveer 98,5% van genoom bestaat uit niet-coderend DNA.
Dit DNA heeft een regulerende functie
een deel bestaat uit repetitief DNA (herhalingen van korte nucleotidesequenties)
Leerdoelen
Je kunt de bouw en functie van DNA beschrijven
Je kent verschillende typen DNA
Je weet het verschil tussen coderend DNA en niet-coderend DNA
Maak opdrachten
van B1
Extra uitlegvideo
Wanneer je nog een andere uitleg wilt over de bouw en de functie van het DNA...
Kies uit YourBiology, NGbiologie of Ruud Lekkerkerk