De koloniale relatie tussen Nederland en Indonesië
3. Machtsuitbreiding en verzet (1870-1942)
Machtsuitbreiding en verzet: 1870-1942
Leerdoel
Je kan uitleggen wat de vrije economie betekende voor ondernemers en contractarbeiders
Je kan uitleggen waarom de Ethische politiek werd ingevoerd en wat deze inhield
Cultuurstelsel
1/5e van je grond gebruiken voor cultuurproducten( koffie, thee, tabak)
Herendiensten
Hongersnoden
Cultuurprocenten
Kritiek:
Multatuli schrijft het boek Max Havelaar over de uitbuiting en onderdukking van Javaanse Boeren
Liberalen vinden dat de overheid zich te veel met de economie bemoeit
1870 afschaffing cultuurstelsel.
Ondernemers in Indië (1)
Liberalen willen niet dat de overheid zich met de economie bemoeit
Steeds meer wetten maken vrij ondernemerschap mogelijk: Mijnwet (1850), Agrarische wet (1870), Suikerwet (1871)
Vrije arbeid
Ondernemers in Indië (2)
Steeds meer Europese ondernemers gaan naar Indië
Niet alleen op Java en Sumatra maar ook in de Buitengewesten
Werken op de plantages
Plantages hebben arbeiders nodig
Vaak te weinig arbeiders (gebieden dunbevolkt)
Arbeiders worden voornamelijk uit China gehaald
Deze contractarbeiders worden koelies genoemd
Behandeling van de koelies
Werken keihard voor een laag loon
Koelies worden zeer slecht behandeld (lijfstraffen)
Opstanden worden keihard neergeslagen
Aan de slag!
Je werkt in tweetallen
Fluisteren/ zacht praten
Iedereen moet straks tijdens de bespreking een antwoord kunnen geven.
minute
second
Nederlands Imperialisme (1)
Nederlandse versie van het modern imperialisme
Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL) beschermt plantage-eigenaren
Begint met de harde acties na aanvallen op KNIL
Nederlands Imperialisme (2)
In 1910: heel Nederlands-Indië in bezit van Nederland
Tijdens het Cultuurstelsel (1830-1870) moesten de Javaanse boeren producten aan Nederland leveren. Welke producten waren dat?
aardappels en vlees
specerijen
brood en groente
koffie en suiker
Tijdens het Cultuurstelsel kregen de Javaanse vorsten geld van het Nederlandse bestuur. Dit geld noemen we:
batig slot
plantloon
cultuurprocenten
pacht
De Javaanse vorsten dwongen de boeren meer te verbouwen dan eigenlijk verplicht was. Dit leverde de vorsten extra geld op. De stelling is:
goed
fout
Wat was voor Nederland een reden om rond 1870 zijn grondgebied in Indonesië uit te breiden?
Nederland wilde de slavenhandel uitbreiden.
Nederland wilde er gevangenen naar toe kunnen sturen.
Nederland wilde het Cultuurstelsel uitbreiden.
Nederland wilde meer macht en aanzien krijgen in de wereld.
Waarom betrokken de Nederlandse bestuurders de Indonesische adel bij het bestuur van Java?
Omdat de Indonesische adel bij de verkiezingen inspraak eiste in het bestuur
Omdat de Indonesische bevolking beter luisterde naar de eigen Indonesische vorsten dan naar de Nederlandse bestuurders
Omdat de Nederlandse bestuurders zich hielden aan een oud verdrag waarin inspraak van de adel was vastgelegd
Na de afschaffing van het Cultuurstelsel kwamen er meer particuliere ondernemingen in Indonesië. Op deze ondernemingen ontstond een tekort aan arbeidskrachten. Op welke wijze werd dat tekort aan arbeidskrachten opgelost?
Door het aannemen van blanke Europeanen
Door het inhuren van contractarbeiders (koelies)
Door het kopen van slaven
Waarom leidde het Cultuurstelsel tot hongersnoden? Omdat de boeren
minder geld gingen verdienen.
steeds minder zin kregen om te werken.
veel producten voor de export moesten leveren
Een groep leden van de Tweede Kamer vond halverwege de 19e eeuw dat de Nederlandse regering moest stoppen met het Cultuurstelsel. Deze groep wilde dat zelfstandige ondernemers een bedrijf in Indonesië konden beginnen. Hoe noemen we deze groep?
liberalen
communisten
socialisten
confessionelen
Text
Nationalisme
Mensen zijn trots op hun eigen land volk en cultuur
Ethische politiek
Ontstaat rond 1900 in Nederland
Nederland wil iets terugdoen voor de Indonesische bevolking (Ereschuld)
Beschaving en cultuur bij brengen
De Ethische politiek bestond uit:
Verbetering van het onderwijs in Nederlands-Indië
Irregatie aanleggen voor betere oogsten
Verbetering gezondheidszorg
De gevolgen van beter onderwijs
Sommige Indonesiërs gingen in Nederland studeren;
..en leren daar over vrijheid en democratie
Gevolg: ontstaan nationalisme in Nederlands-Indië
Let op: Ook in andere kolonies ontstaat nationalisme
In India, een Britse kolonie, leidde Mahatma Gandhi de onafhankelijkheidsstrijd van de nationalisten.
Voor de nationalisten in Indonesië een groot voorbeeld voor hun strijd.
Hoe gaat Nederland om met het opkomend nationalisme?
Gematigde nationalisten mogen meepraten in de Volksraad (1918)
Voorlopig geen onafhankelijkheid (“Duurt nog wel een paar honderd jaar.”)
Volksraad stelt niet veel voor: mag alleen advies geven aan de regering
Soekarno
Leider van de Partai National Indonesia (PNI)
Eisen onafhankelijkheid en weigeren iedere samenwerking met Nederland
Werd snel populair vanaf 1927
In 1930 gevangen gezet samen met honderden volgers
Aan de slag:
Maken:
blz 23 1,2 a en c, 3
blz 25 5, 6 en 7
Klaar? lezen deel C
De japanse bezetteing
minute
second
Begrippen uit deze les
liberalen
Buitengewesten
koelies
Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL)
modern imperialisme
Nederlands imperialisme
nationalisme
Ethische politiek
Personen uit deze les
Johannes van Heutsz
Mahatma Gandhi)
Jaartallen uit deze les
1873-1904: Atjeh-oorlogen
1870: einde cultuurstelsel
Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd
Stel 1 vraag over iets dat je in dit hoofdstuk nog niet zo goed hebt begrepen.