Thema 5 Waarneming en gedrag
5.5 Gedrag
Thema 5 Waarneming en gedrag
5.5 Gedrag
wat gaan we vandaag doen?
Nieuwe leerdoelen
Nieuwe theorie: 5.5 GEDRAG
Zelf aan de slag
Herhalen leerdoelen
leerdoelen vandaag
Aan het einde van de les:
kan je uitleggen wat gedrag is.
kan je uitleggen waardoor gedrag wordt bepaald.
kan je het verschil benoemen tussen observatie en interpretatie van gedrag.
Inleiding
Alles wat een mens of dier doet, is gedrag.
Bijvoorbeeld lachen en naar iets kijken.
Ook geluiden maken, slapen en zelfs gewoon stilstaan is gedrag.
5.5 Gedrag
Gedrag bestaat uit handelingen die met elkaar samenhangen. Die handelingen hebben samen een doel.
Bijvoorbeeld het jachtgedrag van de lynx.
5.5 Gedrag
De verschillende handelingen van een lynx volgen elkaar in een vaste volgorde op. De ene handeling leidt tot de volgende handeling.
Als het effect van de ene handeling leidt tot een volgende handeling, noem je dat een gedragsketen.
5.5 Gedrag
Een prikkel is een invloed uit de omgeving op een organisme.
Zintuigen reageren op prikkels door impulsen naar de hersenen te sturen.
Als je reageert op een prikkel, sturen de hersenen impulsen naar de spieren.
5.5 gedrag
Het meisje op de afbeelding op de vorige bladzijde vindt een leuk filmpje op YouTube. In haar hersenen wordt ze zich bewust van die prikkel.
Ze reageert op die prikkel: ze gaat er goed voor zitten, klikt de video aan en kijkt ernaar. Er gaan dan impulsen naar haar spieren.
Een reactie op een prikkel heet een respons.
5.5 Gedrag
Er bestaan verschillende soorten prikkels.
Iemand kan honger krijgen en gaan eten.
Honger is een prikkel die in het lichaam ontstaat (een inwendige prikkel).
Andere prikkels komen van buiten het lichaam. Je ziet en ruikt bijvoorbeeld gebakken brood. Een uitwendige prikkel komt van buiten het lichaam en kun je via je zintuigen waarnemen.
5.5 Gedrag
Motivatie is de bereidheid tot het verrichten van bepaald gedrag.
Als je al veel hebt gegeten, is je motivatie erg laag om nog een boterham te eten. De prikkel 'ruiken van vers brood' leidt dan niet tot eetgedrag.
Maar als je honger hebt, is je motivatie om te eten hoog. Dezelfde prikkel, 'ruiken van vers brood', leidt dan wel tot een respons.
5.5 Gedrag
Gedrag is voor een deel aangeboren en voor een deel aangeleerd.
Al direct na de geboorte kunnen jonge zoogdieren zich voeden door te zuigen aan de tepel van de moeder.
Dit is een voorbeeld van aangeboren gedrag.
De jongen kunnen het meteen, zonder dat ze het geleerd hebben.
5.5 Gedrag
Veel gedrag van mensen en dieren is aangeleerd gedrag.
Dit gedrag ontstaat door het te leren.
Een peuter leert bijvoorbeeld met een lepel te eten.
Een kat leert om de kattenbak te gebruiken.
5.5 Gedrag
Bij veel dieren en mensen wordt het gedrag beïnvloed door soortgenoten.
Het gedrag van soortgenoten naar elkaar toe noem je
sociaal gedrag.
Bij sociaal gedrag is een handeling van een dier (of mens) een prikkel voor een handeling van een soortgenoot.
5.5 Gedrag
Een prikkel of handeling bij sociaal gedrag noem je een signaal.
Het opsteken van een hand is een signaal aan een soortgenoot.
5.5 Gedrag
Om goed te kunnen samenleven, hebben mensen normen en waarden voor hun gedrag.
Waarden zijn de dingen die mensen belangrijk vinden in het leven. Voorbeelden zijn eerlijkheid, respect, rechtvaardigheid en vrijheid.
Normen zijn gedragsregels waarvan veel mensen vinden dat je je eraan moet houden. Bijvoorbeeld: je mag niet stelen.
Normen zijn gebaseerd op waarden.
5.5 Gedrag
Het feitelijke gedrag dat je waarneemt - iemand steekt een hand op - noem je observatie.
Wat jij denkt dat dit gedrag betekent, noem je interpretatie.
VRAGEN??
zelf aan de slag
5.5 Gedrag: lees de tekst en maak de opdrachten:
opdracht 1 t/m 9 maken
(vanaf blz. 112)
leerdoelen vandaag
Aan het einde van de les:
kan je uitleggen wat gedrag is.
kan je uitleggen waardoor gedrag wordt bepaald.
kan je het verschil benoemen tussen observatie en interpretatie van gedrag.