De Koude Oorlog
Periode 1900-1950
De Koude Oorlog
Periode 1900-1950
Leerdoel
Aan het eind van deze les kun je herkennen en uitleggen op welke manier de Koude Oorlog ontstond.
Russische Revolutie
1917
Communisten grijpen de macht
Tsaar wordt afgezet (en later vermoord)
Geen privé-bezittingen
Alle macht naar de arbeiders en boeren
Vrede sluiten met de Duitsers (Vrede van Brest-Litovsk, 1918)
Sovjet-Unie
Sinds 1922 de officiële naam voor Rusland
Dictatuur
Eén partij heeft alle macht
Geheime politie (NKVD, later KGB)
Positie van de Sovjet-Unie tussen 1917-1941
Moeizame relatie met andere landen
Enige communistische land ter wereld
Liet bondgenoten in de steek tijdens de Eerste Wereldoorlog
Erg gesloten land
Niet-democratisch (Grote Zuivering, 1934-1938)
Niet-aanvalsverdrag tussen Stalin en Hitler (augustus 1939)
Wat maakt de Sovjet-Unie tot een bondgenoot in de Tweede Wereldoorlog?
Operatie Barbarossa
De Russische Revolutie
De aanval op Pearl Harbor
Het niet-aanvalsverdrag van 1939
Positie van de Sovjet-Unie tussen 1941-1945
Operatie Barbarossa: Duitsland valt de Sovjet-Unie tóch aan
"Een vijand van Hitler is een vriend van ons"
Bondgenoot van Groot-Brittannië en de Verenigde Staten
Doel: verslaan Hitler
Conferentie van Jalta
februari 1945
Conferentie van Jalta (februari 1945)
Churchill (GB), Roosevelt (VS) en Stalin (SU)
Hoe zien Europa en de wereld er na de oorlog uit?
Wie heeft macht en invloed in Europa?
Wat doen we met Duitsland én de Duitsers?
Conferentie van Jalta (afspraken) (1)
Oprichting van de Verenigde Naties (VN)
Democratische (door het volk gekozen) regeringen in Europa
Stalin wordt bondgenoot in de oorlog tegen Japan
Straffen van oorlogsmisdadigers
Conferentie van Jalta (afspraken) (2)
Denazificatie en democratiseren van Duitsland
Invloedssferen
Bezettingszones: Duitsland en Berlijn worden verdeeld in 4 zones
Verenigde Naties
opgericht in oktober 1945
193 landen zijn lid
Veiligheidsraad:
5 permanente leden (Verenigde Staten, Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, China, Sovjet-Unie)
10 wisselende leden
Vergeet dit ook niet: de permanente leden van de Veiligheidsraad hebben veto-recht. Als één van hen dit gebruikt, gaat een plan niet door.
Video
Clipphanger: Waarom is de VN opgericht?
Invloedssferen
Verdeling van Europa:
Gebied dat jij hebt veroverd op de Duitsers, daar heb jij invloed
Jij mag bepalen wat in dat gebied gebeurt (economie, politiek)
Vergeet dit ook niet: De ander mag niet ingrijpen in dat gebied, ook al zie je er van alles gebeuren waarmee je het niet eens bent.
Verdeling van Duitsland
Duitsland (tijdelijk) niet meer zelfstandig
Vier bezettingszones onder leiding van: Frankrijk, Engeland, de Sovjet-Unie en de Verenigde Staten
Ook Berlijn wordt in 4 zones verdeeld
Reizen tussen bezettingszones is geen probleem
Vergeet dit ook niet: Berlijn ligt in de bezettingszone van de Sovjet-Unie
Helder plan, maar
waarom gaat het mis?
Begin van de Koude Oorlog (vanaf 1945)
Geen gezamelijke vijand meer: Hitler is verslagen
Andere spelers: Churchill en Roosevelt zijn er niet meer bij (Potsdam, juli 1945)
Stalin krijgt steeds meer communistische invloed in delen van Oost-Europa
De VS hebben een atoombom (angst bij de SU)
De Grote Drie van Potsdam waren: Stalin, Roosevelt en Churchill
Dit klopt
Dit klopt niet
Gevolgen
Er wordt niet meer gepraat
Steeds minder vertrouwen tussen de landen
Geen oplossing voor Duitsland en Berlijn
Ontstaan van twee machtsblokken in Europa
Vergeet dit ook niet: De grens van deze twee blokken loopt dwars door Duitsland (en Europa)
Amerikaanse buitenlandse politiek na 1945
Beschermen van vrijheid en democratie (Trumanleer)
Voorkomen dat meer landen communistisch worden (Containmentpolitiek)
Actief helpen bij de wederopbouw van Europa (Marshallplan)
Vergeet dit ook niet: met het Marshallplan wilden de Amerikanen ook voorkomen dat Europa voor het communisme zou kiezen.
De Blokkade van Berlijn
mei 1948 - juni 1949
Wat is er hand?
Ruzie over Berlijn loopt hoog op
Stalin wil West-Berlijn toevoegen aan de Sovjet-zone
Westelijke bezettingszones steeds meer één gebied
Directe aanleiding: invoering van de D-Mark in westelijke bezettingszones
Wat gebeurt er?
Stalin blokkeert alle aanvoerwegen naar West-Berlijn om zo de stad tot overgave te dwingen: Blokkade van Berlijn
Het Westen gaat West-Berlijn via de lucht bevoorraden: de luchtbrug
Een jaar lang landt er iedere 3 minuten een vliegtuig in West-Berlijn
Oprichting West-Duitsland (BRD)
en
Oost-Duitsland (DDR)
mei (BRD) en oktober (DDR) 1949
Video: Berlijn en de Koude Oorlog
fragment: De Blokkade van Berlijn
Oprichting van de Navo
Opgericht in april 1949
Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (Engels: NATO)
Oorspronkelijk militair bondgenootschap tussen Noord-Amerika en West-Europa tegen het communisme
De NAVO bestaat nog steeds
Joe 1
juli 1949
De eerste atoombom van de Russen
maakt de Verenigde Staten erg zeunuwachtig...
China
Het land is al langer in grote problemen
Laatste keizer afgezet (1912)
Mao Zedong maakt het land communistisch (oktober 1949): Volksrepubliek China
De democratische regering vlucht naar Taiwan (ROC)
De Verenigde Staten worden nu nog zenuwachtiger...
The Red Scare
1949-1953
'Heksenjacht' in de VS op alles wat maar leek op communisme
onder leiding van senator Joseph McCarthy
Personen
Vladimir Lenin: leider SU (1917-1924)
Jozef Stalin: leider SU (1924-1953)
Winston Churchill: minister-president GB (1940-1945, 1951-1955)
Franklin Roosevelt: president VS (1933-1945)
Harry Truman: president VS (1945-1953)
Mao Zedong: leider China (1949-1976)
Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd
Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen