H5 Brede welvaart
vwo 5
1 juni 2026
H5 Brede welvaart
vwo 5
1 juni 2026
Leerdoelen:
Je kan uitleggen wat de maatschappelijke brede welvaart inhoudt.
Je kan uitleggen dat het BBP een beperkte maatstaf voor welvaart is.
Je kan uitleggen dat bij brede maatschappelijke welvaart politieke waardeoordelen meespelen over de verdeling van de welvaartstoename.
Je kan beschrijven hoe ongelijkheid, risico, overheidspaternalisme en het milieu de welvaartsbeleving beïnvloeden.
Brede welvaart
Brede welvaart verwijst naar de kwaliteit van leven, waarbij niet alleen materiële vooruit-gang (BBP) wordt meegenomen, maar ook:
welzijn
sociale vooruitgang
inkomensgelijkheid
vrije tijd
gezondheid
onderwijs
goede kwaliteit van de leefomgeving
BBP, Welvaart en Welzijn
Welzijn is een maatstaf voor
welvaart die rekening houdt
met materiële welvaart
en alle schaarse en
niet-schaarse goederen.
Brede welvaart
Tekortkoming BBP:
Inkomensverdeling of de verandering daarvan wordt verwaarloost: de mate van behoeftebevrediging afhankelijk van uitgangssituatie van een gezin.
Tekortkoming BBP:
Inkomensverdeling of de verandering daarvan wordt verwaarloost: de mate van behoeftebevrediging afhankelijk van uitgangssituatie van een gezin.
-> Een inkomensstijging geeft een relatief grotere welvaartstoename voor lage inkomens t.o.v. hoge inkomen.
-> Hoe je tegen welvaartsverdeling aankijkt is subjectief en niet vrij van politieke waardeoordelen.
Brede welvaart
Vrije tijd
Keynes (1930): ''In 2030 hebben we een werkweek van 15 uur.''
Nu: t.o.v. 1975 heeft men gemiddeld 3 uur minder vrije tijd.
Bijzonder want: Werknemers geven aan liever vrije tijd te hebben dan een hoger inkomen.
Vrije tijd
Keynes (1930): ''In 2030 hebben we een werkweek van 15 uur.''
Nu: t.o.v. 1975 heeft men gemiddeld 3 uur minder vrije tijd.
Bijzonder want: Werknemers geven aan liever vrije tijd te hebben dan een hoger inkomen.
Keynes ging alleen van consumptie uit, maar hield geen rekening met ruilen over tijd. (Inkomen voor pensioen, sparen etc.)
Brede welvaart
Informele sector
Wettelijk en onwettelijk economische activiteiten die niet in de cijfers, zoals het bbp tot uitdrukking komen (vrijwilligerswerk, zwart werk, ruil in natura).
In ontwikkelingslanden is de informele sector relatief groot.
Brede welvaart
Kwaliteit overheidsvoorzieningen
Overheidsdiensten: infrastructuur, onderwijs, sociale zekerheid en gezondheidszorg.
Kwaliteit overheidsvoorzieningen
Overheidsdiensten: infrastructuur, onderwijs, sociale zekerheid en gezondheidszorg.
De overheid 'produceert' zaken zoals veiligheid en een schone leefomgeving.
-> Corruptie: vergroot risico en onveiligheid
Welvaartsbeleving
Verschilt per persoon en is subjectief.
Zaken die mensen verschillend beleven:
Risico's, overheidspaternalisme, ongelijkheid en milieu.
Kunnen de brede welvaart negatief of positief beïnvloeden.
Alternatieven voor het meten van welvaart
Groene bbp
Human Development Index
World Happiness Report
Duurzame ontwikkelingsdoelen
Bruto Nationaal Geluk
--> Enzovoort.
Groen BBP
Bruto Binnenlands Product
- geschatte waarde van de schade aan het milieu
+ geschatte waarde van verbetering aan het milieu
--------------------------------------------------------------
= Groen BBP
HDI (Human Development Index)
Een ranglijst van landen in de mate van welvaart.
Indexgetal tussen de 0 en 1.
HDI meet méér dan het bbp, denk aan:
Levensverwachting
Onderwijs
Het bbp zelf (dit is dus ook een onderdeel van de HDI)
Aan de slag!
Maak: opgave 5.1 t/m 5.6
Klaar?: verder werken vanaf 5.7
Tijd: tot 14:15
Welke bewering is juist of onjuist? I. In ontwikkelingslanden waar de informele sector groot is, is het BBP relatief hoog en een passende schatting van de materiële welvaart. II. Niet-geregistreerde productie kan bijdragen tot de brede maatschappelijke welvaart.
beiden zijn juist
I is juist, II is onjuist
I is onjuist, II is juist
beiden zijn onjuist
In een land stijgt de brede maatschappelijke welvaart doordat het bbp toeneemt. Toch zijn mensen het niet eens over hoe deze welvaartsstijging verdeeld moet worden. Welke uitspraak laat zien dat politieke waardeoordelen hierbij een rol spelen?
Het bbp is met 2% gestegen ten opzichte van vorig jaar.
De inkomens zijn in alle groepen met ongeveer met hetzelfde percentage gestegen.
. De overheid moet vooral de armere groepen laten profiteren van de welvaartsstijging
De werkloosheid is gedaald doordat bedrijven meer personeel hebben aangenomen.
Welke activiteiten behoren tot de informele sector?
Saida maakt haar kamer schoon.
Tyron fluit op zaterdag als vrijwilliger een hockeywedstrijd.
Maaike werkt bij een kledingwinkel o.b.v. een arbeidscontract en verdient €6 per uur.
Jelle zit op school, want hij is leerplichtig.
Het BBP dat wordt gemeten door het CBS heeft als welvaartsmaatstaf een aantal beperkingen. Welke van de onderstaande oorzaken zorgt ervoor dat de welvaart hoger is dan het bruto binnenlands product? (meerdere antwoorden juist)
Een deel van de inkomens wordt niet meegenomen in de berekening omdat dit verdiend wordt in de informele sector.
Een deel van de productie leidt tot milieu vervuiling.
Vrije tijd is een factor die niet meegenomen wordt in de berekening.
De waarde die men hecht aan de kwaliteit van overheidsvoorzieningen is subjectief.
Brede maatschappelijke welvaart heeft een positief of een negatief verband met een aantal andere variabelen. Welke van de onderstaande zaken heeft een negatief verband?
Ongelijkheid
Vrije tijd
Risico
Overheidspaternalisme