Welvaart H5 Brede welvaart

H5 Brede welvaart

vwo 5

1 juni 2026

1 / 26
volgende
Slide 1: Slide
newEditorEconomieMiddelbare schoolvwoLeerjaar 5

In deze les zitten 26 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 60 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

H5 Brede welvaart

vwo 5

1 juni 2026

Leerdoelen:

  • Je kan uitleggen wat de maatschappelijke brede welvaart inhoudt.

  • Je kan uitleggen dat het BBP een beperkte maatstaf voor welvaart is.

  • Je kan uitleggen dat bij brede maatschappelijke welvaart politieke  waardeoordelen meespelen over de verdeling van de welvaartstoename.

  • Je kan beschrijven hoe ongelijkheid, risico, overheidspaternalisme en het milieu de welvaartsbeleving beïnvloeden.

Brede welvaart

Brede welvaart verwijst naar de kwaliteit van leven, waarbij niet alleen materiële vooruit-gang (BBP) wordt meegenomen, maar ook:

  • welzijn

  • sociale vooruitgang

  • inkomensgelijkheid

  • vrije tijd

  • gezondheid

  • onderwijs

  • goede kwaliteit van de leefomgeving

BBP, Welvaart en Welzijn

Welzijn is een maatstaf voor

welvaart die rekening houdt

met materiële welvaart 

en alle schaarse en

niet-schaarse goederen.


Brede welvaart


Tekortkoming BBP:

Inkomensverdeling of de verandering daarvan wordt verwaarloost: de mate van behoeftebevrediging afhankelijk van uitgangssituatie van een gezin.



Tekortkoming BBP:

Inkomensverdeling of de verandering daarvan wordt verwaarloost: de mate van behoeftebevrediging afhankelijk van uitgangssituatie van een gezin.


-> Een inkomensstijging geeft een relatief grotere welvaartstoename voor lage inkomens t.o.v. hoge inkomen. 

-> Hoe je tegen welvaartsverdeling aankijkt is subjectief en niet vrij van politieke waardeoordelen. 

Brede welvaart


Vrije tijd

Keynes (1930): ''In 2030 hebben we een werkweek van 15 uur.''

Nu: t.o.v. 1975 heeft men gemiddeld 3 uur minder vrije tijd. 


Bijzonder want: Werknemers geven aan liever vrije tijd te hebben dan een hoger inkomen. 



Vrije tijd

Keynes (1930): ''In 2030 hebben we een werkweek van 15 uur.''

Nu: t.o.v. 1975 heeft men gemiddeld 3 uur minder vrije tijd. 


Bijzonder want: Werknemers geven aan liever vrije tijd te hebben dan een hoger inkomen. 


Keynes ging alleen van consumptie uit, maar hield geen rekening met ruilen over tijd. (Inkomen voor pensioen, sparen etc.)

Brede welvaart


Informele sector

Wettelijk en onwettelijk economische activiteiten die niet in de cijfers, zoals het bbp tot uitdrukking komen (vrijwilligerswerk, zwart werk, ruil in natura). 


In ontwikkelingslanden is de informele sector relatief groot. 

Brede welvaart


Kwaliteit overheidsvoorzieningen

Overheidsdiensten: infrastructuur, onderwijs, sociale zekerheid en gezondheidszorg. 



Kwaliteit overheidsvoorzieningen

Overheidsdiensten: infrastructuur, onderwijs, sociale zekerheid en gezondheidszorg. 


De overheid 'produceert' zaken zoals veiligheid en een schone leefomgeving. 

-> Corruptie: vergroot risico en onveiligheid

Welvaartsbeleving

Verschilt per persoon en is subjectief. 

Zaken die mensen verschillend beleven: 

  • Risico's, overheidspaternalisme, ongelijkheid en milieu. 

  • Kunnen de brede welvaart negatief of positief beïnvloeden. 

Alternatieven voor het meten van welvaart

Groene bbp 

Human Development Index

World Happiness Report

Duurzame ontwikkelingsdoelen

Bruto Nationaal Geluk

--> Enzovoort. 

Groen BBP

   Bruto Binnenlands Product 

- geschatte waarde van de schade aan het milieu

+ geschatte waarde van verbetering aan het milieu

--------------------------------------------------------------

= Groen BBP 



HDI (Human Development Index)

Een ranglijst van landen in de mate van welvaart. 

Indexgetal tussen de 0 en 1. 


HDI meet méér dan het bbp, denk aan:

  • Levensverwachting

  • Onderwijs

  • Het bbp zelf (dit is dus ook een onderdeel van de HDI)


Aan de slag!

Maak: opgave 5.1 t/m 5.6

Klaar?: verder werken vanaf 5.7

Tijd: tot 14:15

Welke bewering is juist of onjuist? I. In ontwikkelingslanden waar de informele sector groot is, is het BBP relatief hoog en een passende schatting van de materiële welvaart. II. Niet-geregistreerde productie kan bijdragen tot de brede maatschappelijke welvaart.

A

beiden zijn juist

B

I is juist, II is onjuist

C

I is onjuist, II is juist

D

beiden zijn onjuist

In een land stijgt de brede maatschappelijke welvaart doordat het bbp toeneemt. Toch zijn mensen het niet eens over hoe deze welvaartsstijging verdeeld moet worden. Welke uitspraak laat zien dat politieke waardeoordelen hierbij een rol spelen?

A

Het bbp is met 2% gestegen ten opzichte van vorig jaar.

B

De inkomens zijn in alle groepen met ongeveer met hetzelfde percentage gestegen.

C

. De overheid moet vooral de armere groepen laten profiteren van de welvaartsstijging

D

De werkloosheid is gedaald doordat bedrijven meer personeel hebben aangenomen.

Welke activiteiten behoren tot de informele sector?

A

Saida maakt haar kamer schoon.

B

Tyron fluit op zaterdag als vrijwilliger een hockeywedstrijd.

C

Maaike werkt bij een kledingwinkel o.b.v. een arbeidscontract en verdient €6 per uur.

D

Jelle zit op school, want hij is leerplichtig.

Het BBP dat wordt gemeten door het CBS heeft als welvaartsmaatstaf een aantal beperkingen. Welke van de onderstaande oorzaken zorgt ervoor dat de welvaart hoger is dan het bruto binnenlands product? (meerdere antwoorden juist)

A

Een deel van de inkomens wordt niet meegenomen in de berekening omdat dit verdiend wordt in de informele sector.

B

Een deel van de productie leidt tot milieu vervuiling.

C

Vrije tijd is een factor die niet meegenomen wordt in de berekening.

D

De waarde die men hecht aan de kwaliteit van overheidsvoorzieningen is subjectief.

Brede maatschappelijke welvaart heeft een positief of een negatief verband met een aantal andere variabelen. Welke van de onderstaande zaken heeft een negatief verband?

A

Ongelijkheid

B

Vrije tijd

C

Risico

D

Overheidspaternalisme