De eekhoorn en zijn eikels

• newEditor

De eekhoorn en zijn eikels

Open met het verhaal van de eekhoorn die 7 eikels heeft en twee holletjes wil vullen. Houd de sfeer speels en concreet.

Ons lesdoel

Ik kan 7 eikels op verschillende manieren verdelen over twee holletjes en uitleggen hoe ik weet dat ik alle manieren heb gevonden.

Welke woorden passen bij 7 eikels verdelen?

Gebruik de reacties om voorkennis op te halen, zoals: tellen, verdelen, samen, twee, holletjes, eikels, 7. Pak enkele woorden op en verbind ze aan het lesdoel.

Het verhaal

• De eekhoorn heeft 7 eikels

• Hij heeft 2 holletjes

• Alle eikels moeten verdeeld worden

• We zoeken alle manieren

Leg 7 echte eikels of fiches neer. Teken of leg twee holletjes zichtbaar neer.

De onderzoeksvraag

Eekhoorn heeft 7 eikels verzameld. Hij wil ze verdelen over twee holletjes.

Op hoeveel verschillende manieren kan dat?

Benadruk dat het niet alleen gaat om één antwoord vinden, maar om alle mogelijkheden ontdekken.

Samen een voorbeeld

• Leg bijvoorbeeld 2 eikels in het ene holletje

• Dan blijven 5 eikels over voor het andere

• Samen blijft het steeds 7

• Een andere verdeling kan ook

Gebruik één concreet voorbeeld, maar laat nog niet alle splitsingen zien. Het doel is de opdracht openen, niet al oplossen.

Zo werken we

• Werk samen in tweetallen

• Leg 7 eikels neer

• Verdeel over 2 holletjes

• Maak steeds een nieuwe verdeling

• Teken of noteer wat je vindt

Laat leerlingen handelend starten. Voor groep 3 is het materiaal leidend en de notatie ondersteunend.

Slim zoeken

Je kunt handig werken door in één holletje steeds één eikel meer te leggen.

0 en 7 → 1 en 6 → 2 en 5 → 3 en 4

Gebruik deze slide pas bij de bespreking of als zachte sturing tijdens het werken. Niet te vroeg voorzeggen.

Welke verdeling past bij 7 eikels samen?

A

2 en 6

B

3 en 5

C

2 en 5

D

4 en 4

Checkt of leerlingen begrijpen dat de twee delen samen 7 moeten blijven. De afleiders zijn optelsommen naar 8.

Maak de uitleg af

De eekhoorn heeft 7 eikels en 2 holletjes. Je kunt slim zoeken door in één holletje steeds één eikel meer te leggen. Dan blijft het samen steeds 7.

7

2

één

6

3

twee

minder

Sluit aan op de slides over het verhaal, de werkwijze en slim zoeken. Laat leerlingen eventueel hardop meelezen.

Wat kan lastig zijn?

• Willekeurig schuiven zonder overzicht

• Een verdeling vergeten

• Dubbeltellen

• Denken dat er maar één goed antwoord is

Maak leerlingen bewust dat zoeken ordelijk helpt. Houd de toon geruststellend: fouten en vergeten horen bij onderzoeken.

Als een kind vastloopt

0 en 7 wordt niet gezien.

Een kind denkt dat een leeg holletje niet meetelt.

Laat alle 7 eikels in één holletje leggen.

Benoem: in het ene holletje liggen 7, in het andere 0.

Goede begeleiding

Mogelijk probleem

Dit is een belangrijke denkstap. Koppel steeds terug aan de vraag: zijn alle 7 eikels verdeeld?

Als een kind vastloopt

Goede begeleiding

Laat vergelijken:

• Wat is hetzelfde?

• Wat is omgedraaid?

• Hoeveel zijn het samen?

Zo zien kinderen dat de totale hoeveelheid gelijk blijft.

Mogelijk probleem

2 en 5 en 5 en 2 worden als twee heel nieuwe antwoorden gezien.

Voor deze les mag je bespreken dat de hoopjes zijn omgewisseld. Houd het bij concreet taalgebruik.

Als een kind vastloopt

Tel samen langzaam.

Raak elke eikel één keer aan of verplaats hem tijdens het tellen. Zo wordt het tellen zichtbaar en betrouwbaar.

Een kind telt niet goed tot 7 of raakt de tel kwijt.

Mogelijk probleem

Goede begeleiding

Ga terug naar het materiaal en voorkom dat het kind alleen op gokken doorgaat.

Samen oplossingen ordenen

We zetten de verdelingen in een slimme volgorde:

0 en 7

1 en 6

2 en 5

3 en 4

4 en 3

5 en 2

6 en 1

7 en 0

Schrijf leerlingoplossingen eerst op zoals ze komen en orden daarna samen. Zo zien kinderen waarom ordenen helpt.

Hoe weten we genoeg?

• We begonnen bij 0 en 7

• Steeds kwam er 1 eikel bij in het eerste holletje

• In het andere holletje ging er steeds 1 af

• Zo kun je zien dat je niets overslaat

Dit is de kern van het redeneren: systematisch zoeken in plaats van zomaar proberen.

Tellen 5 en 2 en ook 2 en 5 als dezelfde verdeling?

1

Ja

2

Nee

Hoe weet je dat je geen verdeling vergeet?

Bespreek dat systematisch zoeken helpt: beginnen bij 0 en 7, dan steeds 1 erbij in het eerste holletje en 1 eraf in het andere, zodat je niets overslaat. Ook goed: benoemen dat omdraaien niet per se nieuw is.

Een stapje verder

• Stel: de eekhoorn vindt nog 1 eikel

• Dan heeft hij 8 eikels

• Sommige verdelingen veranderen

• De manier van zoeken blijft hetzelfde

Gebruik dit als korte verdieping voor sterke leerlingen of als klassikale afsluiter. Niet alle kinderen hoeven alle splitsingen van 8 uit te werken.

Van leggen naar tekenen

Je kunt een verdeling op verschillende manieren laten zien:

• met echte eikels

• met een tekening

• met getallen, zoals 3 en 4

Benadruk de overgang van concreet materiaal naar een eenvoudige notatie. Dat past bij groep 3.

Als er 3 eikels in één holletje liggen, hoeveel in het andere?

A

5

B

4

C

3

D

2

Toetst toepassing van de splitsing van 7 in een concrete situatie.

Vul de woorden in

Je kunt een verdeling laten zien met echte eikels, met een tekening of met getallen. Bij 8 eikels blijft de manier van zoeken hetzelfde.

tekening

getallen

zoeken

holletjes

tellen

blaadjes

Verbindt de verdieping met de overgang van concreet naar schematisch en formeel.

Wat heb jij vandaag geleerd over verdelen?

Reflectie zonder goed of fout. Laat kinderen kort benoemen wat ze ontdekt hebben, bijvoorbeeld een splitsing of het idee van slim ordenen.

Wat hielp jou het meest om slim te zoeken?

Stimuleer metacognitie. Mogelijke antwoorden: echte eikels neerleggen, samen tellen, tekenen, in volgorde werken.

Belangrijke woorden

verdelen - in delen neerleggen

holletje - de plek waar de eikels liggen

splitsing - één getal verdelen in twee delen

hoeveelheid - hoeveel er zijn

ordenen - in een slimme volgorde zetten

overblijven - wat nog niet is neergelegd

samen - alles bij elkaar