tandwielen_les

Welke systemen ken jij met tandwielen?

1 / 12
volgende
Slide 1: Woordwolk
newEditorTechniekSecundair onderwijsAlgemeen secundair onderwijsLeerjaar 1

In deze les zitten 12 slides, met interactieve quiz en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Welke systemen ken jij met tandwielen?


Waar vinden we tandwielen?

Fiets

🚲

Tandwiel + ketting brengt je trapkracht over naar het achterwiel

Horloge

⌚

Minuscule tandwieltjes meten exact de tijd

Versnellingsbak

🚗

Tandwielensets kiezen de juiste rijsnelheid

Kraan

🏗️

Grote tandwielen dragen zware lasten

Printer

🖨️

Tandwielen bewegen het papier precies

Boormachine

🔩

Trapschijven regelen het toerental van de boor


Wat is een overbrenging?


Een overbrenging brengt een BEWEGING over van de krachtbron (drijver) naar het werktuig (volger).

DRIJVER

(krachtbron)

⚙️ ⚙️

tandwielen

VOLGER

(werktuig)

De overbrenging kan de SNELHEID en DRAAIRICHTING aanpassen!


⚡ Snelheid: Sneller of trager draaien


🔄 Draairichting: Zelfde of tegengestelde zin


Experiment 1 – Twee even grote tandwielen

DRIJVER A

30 TANDEN


Conclusie


Snelheid

Gelijk ✓


Draairichting

Tegenwijzerszin ✓


Toeren B bij 1 toer A

= 1 toer

Regel: evenveel tanden = gelijke snelheid


DRIJVER B

30 TANDEN


Experiment 2 – Grote drijver → Kleine volger

B


⚡ VERSNELLING!

Snelheid volger:

SNELLER

Verhouding:

60 ÷ 15 ≈ 4×

Draairichting:

TEGENWIJZERSZIN

1 toer A →:

≈ 4 toer B

DRIJVER A

60 TANDEN

VOLGER B

15 TANDEN


Experiment 3 – Kleine drijver → Grote volger

A

B


🐢 VERTRAGING!

Snelheid volger:

TRAGER

Verhouding:

15 ÷ 60 ≈ 0.4×

Draairichting:

TEGENWIJZERSZIN

1 toer B →:

≈ 0.4 toer A

DRIJVER A

15 TANDEN

VOLGER A

60 TANDEN

Soorten tandwielen

Recht tandwiel

Tanden staan recht; meest gebruikt

Conisch tandwiel

Tanden onder een hoek; overbrenging tussen assen in hoek

Kroonwiel

Tanden liggen aan de bovenkant (horizontaal)

Worm & wormwiel

Kleine worm drijft groot wiel; enorme vertraging mogelijk

Tandlat & tandwiel

Draaiende beweging → rechte beweging

OEF 1-7


Draaizin bij tandwielenketens

Hoeveel tandwielen bepaalt de draairichting van het laatste tandwiel!


🔑 Regel: Elke keer dat een tandwiel de richting omdraait! 2 tandwielen = 1× omgedraaid = tegengesteld.


Riemoverbrengingen

DRIJVER

RIEM

VOLGER


Vergelijking: Tandwiel vs Riem

* Bij ongekruiste riem


Trapschijven – de versnellingsbak van de fiets!


Trapschijven zijn meerdere riemschijven aan dezelfde as bevestigd. Ze draaien altijd samen – zelfde snelheid en richting.

Groot

38 tanden

Midden

26 tanden

Klein

13 tanden



Grote → Kleine schijf

VERSNELLING ⚡

Volger draait sneller



Kleine → Grote schijf

VERTRAGING 🐢

Volger draait trager



Gelijke schijven

GELIJKE snelheid

Geen verandering


Samenvatting

1

Een overbrenging brengt beweging over van drijver naar volger

2

Grote drijver + kleine volger → VERSNELLING (meer toeren)

3

Kleine drijver + grote volger → VERTRAGING (minder toeren)

4

2 tandwielen → tegengestelde draairichting; tussenrad keert terug

5

Riemen: zelfde richting (ongekruist) maar risico op slip

6

Trapschijven: gecombineerde versnelling/vertraging in 2 stappen


Techniek 1e graad A-stroom | Overbrengingen | ©2026