Les pathologie spijsvertering 27-11-2025


 

Spijsvertering stelsel + aandoeningen  

1 / 85
volgende
Slide 1: Slide
newEditorVerpleging en verzorgingMBOStudiejaar 2,3

In deze les zitten 85 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 60 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les


 

Spijsvertering stelsel + aandoeningen  

Deze slide heeft geen instructies

Wat gaan we doen 


  • ziektes /aandoeningen aan het spijsverteringstelsel 

  • Werken aan een casus

Deze slide heeft geen instructies

Leerdoelen   

De student:

  • kan uitleggen wat metabolisme is.

  •  uitleggen hoe het spijsverteringsstelsel werkt.

  •  Aandoeningen aan mond en keelholte

  • Aandoeningen aan de slokdarmkanker

  • Aandoeningen aan de maag

  • Aandoeningen aan dunne en dikke darm


Deze slide heeft geen instructies

De Taken van het Spijsverteringsstelsel

  • Opnemen (eten en drinken)

  • Fijnmaken (bijten en kauwen)

  • Verteren door inwerking van verteringssappen  (speeksel, maagzuur, gal en alvleeskliersap)

  • Transport 

  • Opname voedingsstoffen in bloed via darmwand

  • Uitscheiding van resterende en onverteerbare bestanddelen via endeldarm en anus



Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Wat kom jij tegen in de praktijk als  het gaat om problemen bij mond-keelholte en maag?

  • tanden tandvlees problemen

  • mondslijmvliesontsteking (stomatitis)

  • slikproblemen  --- VERSLIK PNEUMONIE 

  • slokdarmkanker

  • slokdarmvarices------ oesofagitis- hernia diafragmica-oesofagus stenose- oesofagus divertikel en oesofagus bloeding

  • reflux

  • maagslijmvliesontstekingen

  • maagcarcinoom 

Tanden + tandvlees ontstoken?? Dan eten zorgvragers anders / minder – observeren !! Ook belangrijk bij mondzorg!

Stomatitis; door bv slecht gebit

Slikproblemen; komt voor bij allerlei doelgroepen / gehandicapten / ziektebeelden

Gevaar is verslikken / stikken. Risico verslikken is pneumonie

Kanker ; slokdarmkanker, varices – helder rood bloed - obsserveren

Reflux ; klepje van slokdarm naar maag functioneert niet goed – voeding terug naar slokdarm


Wat is stomatitis?

A

ontsteking mondslijmvlies

B

ontsteking mondhoeken

C

aften

D

andere naam voor keelontsteking

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Een aantal maagklachten/aandoeningen...

... maagzweer/ulcus

...maagzuur/zuurbranden

...maagbloeding

...maagperforatie 

 maagkanker

Deze slide heeft geen instructies

Oorzaken van maag klachten 

- Ontstekingen (gastritis/ helicobacter pylori)

- Maagzweer (Ulcus pepticum)



Complicaties bij maagzweer: maagbloeding, perforatie

- Tumoren

Deze slide heeft geen instructies

Ziekten van de maag - Ulcus

= Maagzweer; is een goedaardige zweer van de maag. Er is sprake van een beschadiging in de slijmvlieslaag van de maag.  

- Oorzaken 

    chronische Gastritis 

    Zie gastritis 


- Symptomen 

    

     Met name pijn bij een lege maag (hongerpijn) 


- Wat is het gevolg van een onbehandelde ulcus?? 

     Maagbloeding 

                         >>>>shock 

    Maagperforatie 

                       >>>peritonitis 


Behandeling  

Oorzaak wegnemen  

Dieet  

Medicatie (AB, maagzuurremmers)  


Deze slide heeft geen instructies

Complicaties Maagzweer

Maagbloeding: door maagzweer die bloedvat aantast-> bloeding

Perforatie: gat in de maagwand-> acute buik

Pylorusstenose: door terugkerende maagzweren, is vernauwing overgang maag-twaalfvingerige darm


Maagperforatie:

ernstige aandoening waarin er een gat in de maag of twaalfvingerige darm komt


Kan door maagzweer of trauma (bv schotwond)


Levensbedreigende situatie:

waarvoor een dringende operatie nodig is


grootste gevaar; inhoud maag lekt in de buikholte (peritoneum) en veroorzaakt infectie, buikvlies ontsteking.(.peritonitis)


Oplossing: deel maag verwijderen, gaatje gedicht, soms niets doen, wel daarna AB tegen mogelijke infectie

Wat is gastritis?

A

andere naam voor maagzweer

B

gat in de maagwand

C

een gas in de maag

D

ontsteking maagslijmvlies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

IBD (inflammatory Bowel Dissaes) is tegenwoordig de verzamelnaam voor chronische darmontstekingen.


Chronische darmontstekingen

Zijn ziekten die een lange tijd, vaak levenslang, klachten veroorzaken. Het verloop is bij iedereen wisselend. Goede en slechte periodes wisselen elkaar af.


Chronische darmontstekingen – waaronder de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa -  zijn ernstige aandoeningen met veel pijn en complicaties, vaak in opvlammingen.


De ziekte van Crohn kan zich overal in het darmstelsel voordoen, terwijl colitis ulcerosa zich beperkt tot de dikke darm (het colon).


Beide aandoeningen kunnen een grote verscheidenheid aan complicaties met zich meebrengen, bijvoorbeeld reumatische aandoeningen. 

Ook verhogen ze de kans op darmkanker aanzienlijk. 


De behandeling bestaat uit een scala aan geneesmiddelen, aangevuld met diëten.

In verband met bloedverlies moet ook bloedarmoede worden aangepakt.


Daarnaast kunnen chirurgische ingrepen nodig zijn, bijvoorbeeld in geval van fistels, abcessen of voor verwijdering van ernstig aangetaste delen van de darm. De ziekte wordt hiermee meestal niet weggenomen.




Ziekte van Crohn en Colitis ulcerosa 

- oorzaak en epidemiologie ('"de cijfers") 

Oorzaak: onbekend, mgl immunologische reactie 


Pathologie: terugkerend ontsteking van het darmslijmvlies met ulcera (zweren) 




Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Ziekte van Crohn en Colitis ulcerosa - Symptomen

Verloop symptomen: exacerbaties en remissies. 

Remissies: geen klachten


Symptomen bij exacerbaties zijn: 

diarree met slijm, pus en bloed (crohn vaker slijm/pus, colitis vaker bloed)

soms incontinent voor ontlasting

pijn/krampen in de (onder) buik. opgezette buik

weinig eetlust, vermoeidheid, misselijk

Vermagering doordat voedingsstoffen en vocht niet worden opgenomen. 

soms koorts


Triggers voor exacerbatie: 

spanning/stress, voeding, medicatie, roken, zonlicht, infectie,  te weinig bewegen, verstoord slaapritme. 

Deze slide heeft geen instructies

Verschillen

voorkomen



locatie

welke darmlagen doen mee?

1000 nieuwe patient/jaar in Nl

vaker vrouwen


Gehele darmstelsel, in segmenten

alle darmlagen, 


1500 nieuwe patienten/jaar in Nl

piek leeftijd: 15-40, mannen 60-70 jaar. vaker bij mannen. 


alleen de dikke darm

alleen het slijmvlies

Ziekte van Crohn

Colitis Ulcerosa

Deze slide heeft geen instructies

Onderzoeken maag-darm problematiek

Echo abdomen 

X-thorax / X-BOZ

CT-thorax / Abdomen met contrast (beter zicht op eventuele bloeding)

Gastroscopie 

Colonscopie 

Bloedonderzoek: ontstekingswaarden 

Feaceskweken

Bioptie 


Deze slide heeft geen instructies

Diagnostiek

- anamnese

- lichamelijk onderzoek

- fecesonderzoek  > vertering bekijken

- Rontgen > typisch beeld bij ziekte van Crohn

- colonoscopie/ sigmoïdoscopie, met eventueel biopsie. 



Deze slide heeft geen instructies

Behandeling

Acute fase: 

- rust aan darmen : 

dieetaanpassingen OF

oraal stoppen en parenteraal geven (infuus)


- medicatie: 

(5-aminosalicylzuur) die ontstekingremmend werkt

soms in combinatie met corticosteroïden (bij colitis kan dit via klysma) 


- laatste redmiddel: 

Stoma, hopelijk tijdelijk

Rustige fase: gericht op voorkomen van nieuwe 


- leefstijlaanpassingen

- soms onderhoudsmedicatie 

- Poeptransplantatie bij clostridium/colitus ulserosa (onderzoek) 

Deze slide heeft geen instructies

Voeding:

aangepast dieet, vaak wel oppassen met kruiden.

vaak extra vitaminen en mineralen i.v.m. tekorten door diarree.

Medicijnen:

Milde ontstekingsremmers zijn:

Mesalazine-preparaten: remmen de ontstekingen in uw darm en kunnen soms nieuwe opvlammingen voorkomen.

Voorbeelden hiervan zijn:  Mesalazine ( Pentasa®, Salofalk®, Asacol®, Mezavant ®) en  Sulfasalazine Salazopyrine

Krachtige ontstekingsremmers zijn :

Corticosteroïden: worden als korte kuur (enkele maanden) voorgeschreven bij hevige acute aanvallen. Ze remmen de ontstekingen in de darm, maar hebben vaak ook forse  bijwerkingen (met name op de lange termijn)

Voorbeelden hiervan zijn:  Prednisolon (Prednison); remt en onderdrukt de ontstekingen in de darmen.

Budesonide (o.a. Entocort®, Budenofalk®, Cortiment®); afgeleid van prednison. De bijwerkingen zijn aanzienlijk minder.

Afweer-onderdrukkende medicijnen

Immunosuppressiva: remmen uw afweersysteem, waardoor er minder ontstekingsreacties ontstaan. 

Deze medicatie wordt vaak voorgeschreven om de ziekte op lange termijn te onderdrukken.

Voorbeelden zijn: Azathioprine (Imuran®), 6-mercaptopurine (Puri-Nethol®) en 6-thioguanine (Lanvis®)

Methotrexaat (Ledertrexate®) Ciclosporine (Neoral® en Sandimmune®)





Therapie bij Colitis Ulcerosa

Voeding:

  • Voldoende drinken

  • Medicatie 

  • Operatie

Men moet voldoende drinken.

De darm neem nu minder vocht op.

Ontstekingsremmers

Soms een operatie

Deze slide heeft geen instructies

Complicaties - medisch: 

Ziekte van Crohn 

- stricturen > ileus

- fistelvorming 


- Gewrichtsaandoeningen

- huidafwijkingen

- oogontstekingen

- leverziekten

- gal- en nierstenen

- botontkalking

- Mentale gezondheid

Colitis ulcerosa

- hele dikke darm aangedaan

    >  toxisch megacolon 

       > overlijden


Later: 

- verandering naar kwaadaardige tumor (20-30 jr)

stoma

tijdelijke voedingsdeficiënties (Hb, Vit K bijv)

speciale voeding/dieet rest van het leven

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Complicaties - Overig: 

Huidletsel rond de anus/billen

Onzekerheid en schaamte

Angst voor nieuwe klachten

Sociale isolatie

Deze slide heeft geen instructies

Wat is diverticulitis?

A

uitstulpingen maagwand die ontsteken

B

maagzweren

C

slijm bij de ontlasting

D

maagkrampen

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Werk in groepjes of individueel aan de casus!!


Deze slide heeft geen instructies

Hoe gaat het met iedereen?

- Heb je nog iets geleerd wat je wil delen?

Deze slide heeft geen instructies

Een obstructie-ileus (afsluiting)

Stuwing/ opgezette buik/ pijn/ ischemie/ perforatie



is een mechanische afsluiting van het darmlumen, waardoor darminhoud niet verder kan. Oorzaken zijn verklevingen na operatie, tumoren, volvulus, hernia of feces-impactie.

Deze slide heeft geen instructies

Oorzaken 

1. Adhesies (verklevingen) 

2. Tumor

3. Hernia inguinalis/incarcerata (beknelling in Liesbreuk).

4. Impactie van feces (met name bij ouderen).

5. Intussusceptie (invaginatie van de darm).

________________________________________


Deze slide heeft geen instructies

5. Volvulus

• Darmlumen afgesloten

• Bloedvaten en lymfevaten afgekneld 

• Risico op necrose en perforatie


Het is levensbedreigend omdat:

• Necrose binnen uren kan optreden.

• Fecale peritonitis en sepsis kunnen ontstaan.



Deze slide heeft geen instructies

Dunne darm en dikke darm aandoeningen:


Deze slide heeft geen instructies

darmafsluiting (ileus)

Laag zittende ileus: last van winderigheid, stoelgang steeds minder goed, rottende etensresten weer uitgebraakt( retentiebraken of fecaal braken)

Hoog zittende ileus:  vaak oprisping en braken, stoelgang en winderigheid nog mogelijk

Deze slide heeft geen instructies

Dunne darm en dikke darm aandoeningen:

Deze slide heeft geen instructies

Onderzoeken:


Deze slide heeft geen instructies

Onderzoeken

1. Lichamelijk onderzoek (Opgezette buik, peristaltiek?, drukpijn.)

2. Röntgenfoto (BOZ)( Lucht-vloeistofspiegels/ Uitzetten van darmlissen)

3. CT-abdomen met contrast> oorzaak ileus (volvulus, tumor, littekens)

4. Laboratoriumonderzoek • Elektrolyten, nierfunctie → dehydratie

                                                          • CRP/leukocyten → ontsteking

                                                          • Lactaat → marker voor ischemie

5. Echo abdomen (soms)


Deze slide heeft geen instructies

Behandeling

Darmen rust geven NPO

Infuus met vocht 

Maagsonde

Pijnstilling

Voor Tanja een operatie volulus wordt opgeheven


Bij Crohn of CU: medicatie, voeding, en eventueel chirurgie.

Deze slide heeft geen instructies

Verpleegkundige zorg

veel uitleg geven/ gevoelens bespreekbaar maken

voorkomen dat er druk op het stoma komt

Goed aanmeten van stoma materiaal (stoma vpk)

Veel drinken/ vezelrijke voeding

Deze slide heeft geen instructies

Gevolgen absorptie van voedingsstoffen:

Ileumresectie (zoals bij Tanja → ileostoma) minder opname van:

• Vitamine B12

• Galzouten → vetdiarree

• Vetten en vetoplosbare vitaminen (A, D, E, K)

• Meer diarree door slechte wateropname

• Risico op dehydratie en elektrolytstoornissen




Deze slide heeft geen instructies

Colonresectie:


Minder waterabsorptie → diarree


Deze slide heeft geen instructies

Hypokaliëmie

Elektrolytresorptie = 

terug opname van zouten (Na⁺, K⁺, Cl⁻) in de nieren.


Kaliumverlies → hypokaliëmie (laag kalium in bloed).


Gevolgen: Spierzwakte, krampen- Vermoeidheid- Tintelingen- Obstipatie- Hartritmestoornissen

Deze slide heeft geen instructies

Bespreek met elkaar

- een ziekte die je hebt uitgewerkt


Deze slide heeft geen instructies

Blindedarmontsteking

appendicitis

vormvormig aanhangsel, de appendix, is ontstoken

is een acute ontsteking

verschijnselen: misselijkheid en braken, tempverhoging, drukpijn re kant onderbuik bij onderzoek, buikpijn die afdaalt




Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

PDS

spastische darm of spastisch colon

peristaltiek darmen verstoord-> te snel of te traag

Geen duidelijke oorzaak, kan ook gevolg zijn van bv colitis u.

Klachten: zeurende, krampende, stekende buikpijn li in de buik, opgeblazen gevoel, afwijkend ontlastingspatroon



peristaltiek: knijpede beweging dat het voedsel vooruitbrengt.

Aandoening anus en endeldarm

Aambeien: gezwollen weefsels met bloedvaten in endeldarm en rectum


Anusfissuur: scheur of kloofvormige zweer anusslijmvlies, ontstaat meestal door harde ontlasting

Deze slide heeft geen instructies

Aandoeningen aan lever, galblaas en alvleesklier

Zie opdracht

Deze slide heeft geen instructies



Deze slide heeft geen instructies

De lever

De lever is voor het lichaam de chemische fabriek waarin stoffen uit het voedsel worden afgebroken, omgezet of opgeslagen.

Deze slide heeft geen instructies

Alvleesklier (pancreas)


Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Pancreatitis

Deze slide heeft geen instructies

Pancreatitis. Wat zou de oorzaak kunnen zijn?

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Cholecystitis

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Einde les.

Bedankt en tot de volgende keer!

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Galstenen

Ontstaan in de galblaas (gal ingedikt)

Kunnen jaren aanwezig zijn zonder klachten


Klachten: KOLIEKPIJN

Wanneer galwegen afgesloten door grote steen-> geelzucht


Oplossing: Verwijderen galblaas, vergruizen galstenen

Galstenen bestaan uit bilirubine (afbraakproduct van de rode bloedcellen), kalk en cholesterol


Als de stenen de galwegen afsluiten, dan komen er pas klachten


Ontstaan in de galblaas door indikken van de gal in de galblaas


Behandeling: eerst ERCP 9contrast in de hoofdgalgang), tijdens ercp indien nodig vergruisen en laatste operatief verwijderen van de galblaas.

klachten spijsvertering

  • braken

  • buikpijn/ maagpijn

  • brandend maagzuur / reflux

  • verstoord ontlastingspatroon: diarree/obstipatie

  •  gewichtsverlies of -toename

  • gebrek aan eetlust

  • misselijkheid

  • vermoeidheid

Deze slide heeft geen instructies

Defecatiestoornissen 

Frequentie

Hoeveelheid

Kleur

Consistentie

Geur

Samenstelling


Deze slide heeft geen instructies

Kleur 

Zwart (medicijnen, voeding, bloed in het maag- darmkanaal

Rood (meestal aambeien of oorzaak in laatste deel van dikke darm, bietjes)

Grijs (stopverfontlasting, afsluiting galwegen)

Groen (ernstige infecties)


Deze slide heeft geen instructies

Gebrek aan eetlust

Mogelijke oorzaken hiervan zijn directe stoornissen van het spijsverteringskanaal zoals overmatig braken en diarree, maar ook bewusteloosheid door hersenletsel. 

Deze slide heeft geen instructies

Voedings advies 

Aantrekkelijk

Vet remt de maagontleding en vult snel, niet handig

Kleine porties

Zo min mogelijk inspanningen

Calorierijke voedingsmiddelen vullen snel, niet handig

Voorkeuren zorgvragers

Sterke smaak vermijden


Deze slide heeft geen instructies

Omgevingsfactoren


Deze slide heeft geen instructies

In  v.v.t 2     Thema 2

Opdrachten 

  • 2.7 Verpleging van zorgvragers met aandoeningen aan het spijsverteringskanaal

  • Praktijksituaties

  • Themaopdrachten

  • Test je kennis over zorgvragers met aandoeningen aan het spijsverteringskanaal

Deze slide heeft geen instructies

Vragen/opmerkingen 

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies