5 Ontdekkers en hervormers - kenmerkende aspecten
Ontdekkers en hervormers
5
Tijd van ontdekkers en hervormers 1500-1600
Kenmerkende aspecten
Lesduur is: 60 minOnderdelen in deze les
Ontdekkers en hervormers
5
Tijd van ontdekkers en hervormers 1500-1600
Kenmerkende aspecten
Weekprogramma
Les 1: HC Het Britse Rijk par 1.1
Les 2: Herhalen Tijdvak 5 + verwerking HC Britse Rijk par 1.1
Les 3: Herhalen HC par 1.1 + oefenen met vaardigheden - chronologie
Benodigdheden:
Examenkatern
Handboek historisch overzicht
Schrift
Tijd van ontdekkers en hervormers 1500 - 1600
Tijdsindeling
Tijd van ontdekkers en hervormers 1500-1600
Steden en staten 1000-1500
Regenten en vorsten 1600-1700
Ontdekkers en hervormers 1500-1600
Middeleeuwen 500-1500
Vroegmoderne tijd 1500-1800
Europese overzeese expansie
Tijd van ontdekkers en hervormers 1500-1600
Europese staten begonnen in de 15e eeuw met ontdekkingsreizen overzee, op zoek naar nieuwe handelsroutes, grondstoffen en gebieden.
Dit leidde tot de ontdekking van nieuwe werelddelen en de vestiging van Europese kolonies, waarmee een periode van wereldwijde contacten en culturele uitwisseling begon, waardoor het wereldbeeld werd uitgebreid.
Het begin van de Europese overzeese expansie
Europese overzeese expansie
Tijd van ontdekkers en hervormers 1500-1600
Belangrijke gebeurtenissen:
1415 - Verovering van Ceuta door Portugal
Wordt vaak gezien als het begin van de Portugese expansie buiten Europa.
1488 - Bartolomeu Dias bereikt de Kaap de Goede Hoop
Bewijst dat er een zeeweg rond Afrika mogelijk is
1492 - Columbus bereikt Amerika
Op zoek naar een westelijke route naar Indië ontdekt hij een voor Europeanen onbekend continent.
1498 - Vasco da Gama bereikt India
De eerste succesvolle zeeroute van Europa naar India via Afrika.
Het begin van de Europese overzeese expansie
Europese overzeese expansie
Tijd van ontdekkers en hervormers 1500-1600
1511 - Verovering van Malakka
Portugal verovert de strategische havenstad Malakka en krijgt zo controle over een belangrijk deel van de specerijenhandel tussen Indonesië, India en China.
1515 - Vestiging in Hormuz
Portugal controleert de toegang tot de Perzische Golf. Hierdoor beheersen de Portugezen een groot deel van de handel tussen Europa en Azië.
1519-1522 - Reis van Magellaan en Elcano
Eerste reis rond de wereld; levert bewijs dat de aarde rond is en laat de omvang van de wereld zien.
1543 - Eerste Portugese handel met Japan
Portugal opent handelscontacten tussen Europa en Japan.
1557 - Macau
Portugal krijgt toestemming zich in Macau (China) te vestigen. Dit wordt het centrum van de Portugese handel met China.
Het begin van de Europese overzeese expansie
De renaissance
Tijd van ontdekkers en hervormers 1500-1600
De renaissance bracht een hernieuwde belangstelling voor de klassieke oudheid en een focus op de mens en zijn capaciteiten, wat het mensbeeld veranderde van theocentrisch naar antropocentrisch.
Dit stimuleerde ook een nieuwe wetenschappelijke belangstelling, waarbij kennis niet langer alleen uit religieuze teksten kwam, maar ook door observatie en experimenten werd verkregen.
Het veranderde mens- en wereldbeeld van de renaissance en het begin van een nieuwe wetenschappelijke belangstelling
De renaissance
Tijd van ontdekkers en hervormers 1500-1600
Tijdens de renaissance kwam er een sterke opleving van de interesse in de kunst, architectuur, literatuur en filosofie van de klassieke oudheid (Grieken en Romeinen).
Geleerden bestudeerden oude teksten opnieuw; en kunstenaars lieten zich inspireren door de klassieke idealen van schoonheid en harmonie.
De hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de klassieke oudheid
De renaissance
Tijd van ontdekkers en hervormers 1500-1600
Belangrijke gebeurtenissen:
1450 Boekdrukkunst
1453 Val van Constantinopel
Griekse geleerden vluchten naar West-Europa en nemen klassieke teksten mee. Dit stimuleert de belangstelling voor de Griekse en Romeinse oudheid.
1492 Columbus ontdekt Amerika
1511 Erasmus, Lof der Zotheid
1516 Erasmus publiceert zijn Griekse Nieuwe Testament
1543 Copernicus en het heliocentrische wereldbeeld
1543 Vesalius en de moderne anatomie
Het veranderde mens- en wereldbeeld van de renaissance en het begin van een nieuwe wetenschappelijke belangstelling
De hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de klassieke oudheid
De renaissance
Tijd van ontdekkers en hervormers 1500-1600
Kern renaissance:
Wedergeboorte klassieke oudheid
Van middeleeuwen → renaissance
God centraal → mens centraal
Geloof → onderzoek
Autoriteit → kritisch denken
Traditie → waarneming en experiment
Het veranderde mens- en wereldbeeld van de renaissance en het begin van een nieuwe wetenschappelijke belangstelling
De hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de klassieke oudheid
De Reformatie
Tijd van ontdekkers en hervormers 1500-1600
De protestantse reformatie, ingezet door figuren als Maarten Luther en Johannes Calvijn, leidde tot felle kritiek op de katholieke kerk en uiteindelijk tot een religieuze splitsing. Diverse protestantse kerken ontstonden, wat resulteerde in godsdienstoorlogen en blijvende religieuze verdeeldheid in West-Europa.
De protestantse Reformatie die splitsing van de christelijke kerk in West-Europa tot gevolg had
De Reformatie
Tijd van ontdekkers en hervormers 1500-1600
1517 - Maarten Luther publiceert de 95 stellingen
Protest tegen misstanden in de katholieke kerk, vooral de aflaathandel. Wordt gezien als het begin van de Reformatie.
1521 - Rijksdag van Worms
Luther moet zich verantwoorden voor de keizer maar weigert zijn ideeën in te trekken.Hij wordt in de ban gedaan.
1534 - Hendrik VIII sticht de Anglicaanse Kerk
Engeland maakt zich los van de paus in Rome.
1536 - Publicatie van Calvijns leer
Johannes Calvijn verspreidt zijn hervormingsideeën. Het calvinisme wordt later zeer belangrijk in de Nederlanden.
1545-1563 - Concilie van Trente
De katholieke kerk reageert op de Reformatie. Begin van de Contrareformatie.
1555 - Godsdienstvrede van Augsburg
Duitse vorsten mogen kiezen tussen katholicisme en lutheranisme. Officiële erkenning van de kerksplitsing in het Duitse Rijk.
1566 - Beeldenstorm
Calvinisten vernielen beelden in katholieke kerken in de Nederlanden. Laat zien hoe groot de religieuze spanningen zijn geworden.
De protestantse Reformatie die splitsing van de christelijke kerk in West-Europa tot gevolg had
De Nederlandse opstand
Tijd van ontdekkers en hervormers 1500-1600
De opkomst van het protestantisme en de centralisatiepolitiek van Filips II leidden tot een opstand in de Nederlanden. Dit conflict resulteerde na tachtig jaar strijd in de stichting van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, een onafhankelijke protestantse staat.
Het conflict in de Nederlanden dat resulteerde in de stichting van een Nederlandse staat
De Nederlandse opstand
Tijd van ontdekkers en hervormers 1500-1600
1566 Smeekschrift der Edelen
1566 Beeldenstorm
1567 Alva en Raad van Beroerten
1568 Heiligerlee / begin Tachtigjarige Oorlog
1572 Den Briel
1574 Leidens Ontzet
1576 Pacificatie van Gent
1579 Unie van Utrecht
1581 Plakkaat van Verlatinghe
1584 Moord Willem van Oranje
1585 Val van Antwerpen
1588 Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden
1609 Twaalfjarig Bestand
1648 Vrede van Münster
``
Het conflict in de Nederlanden dat resulteerde in de stichting van een Nederlandse staat