Voortplanting
Thema 1 · Bouw en werking van de voortplantingsorganen
Biologie 4 NWE | Les 1: het mannelijk stelsel · Les 2: het vrouwelijk stelsel
Voortplanting
Thema 1 · Bouw en werking van de voortplantingsorganen
Biologie 4 NWE | Les 1: het mannelijk stelsel · Les 2: het vrouwelijk stelsel
INSTAP · LES 1
Vanaf de geboorte of de puberteit?
penis
schaamhaar
teelballen
lage stem
Schrijf bij elk kenmerk G (vanaf de geboorte) of P (vanaf de puberteit). Vergelijk met je buur.
LEERDOELEN
Na deze les kan je…
Benoemen
de 10 delen van het mannelijk voortplantingsstelsel en hun functie
Verklaren
het verschil tussen zaadcellen en sperma, en de functie van de zwellichamen
Beschrijven
de weg van de zaadcel en de bouw van een zaadcel
UITLEG
Twee soorten geslachtskenmerken
Primair: vanaf de geboorte
Man: penis, balzak, teelballen, zaadleiders
Vrouw: vagina, schaamlippen, baarmoeder, eierstokken
Secundair: vanaf de puberteit
Man: schaamhaar, beharing, lage stem, spierontwikkeling
Vrouw: schaamhaar, breder bekken, borsten, meer onderhuids vetweefsel
UITLEG
De delen en hun taak
Aanmaak
teelbal
bijbal
balzak
Transport
zaadleider
urinebuis
Zaadvocht
zaadblaasje
prostaat
Penis
zwellichaam
eikel
voorhuid
Sperma = zaadcellen + zaadvocht
UITLEG
De weg van de zaadcel
teelbal
→
bijbal
→
zaadleider
→
urinebuis
Zweepstaart
Slingert heen en weer: zo beweegt de zaadcel voort.
Kop
Kern met erfelijk materiaal + blaasje met afbraakstoffen om de eicel binnen te dringen.
VERWERKING
Benoem de genummerde delen
Benoem de delen 1 tot 10 per twee.
FILMPJE
Zwemmende zaadcellen
Voorspel: hoe komt een zaadcel vooruit?
Waarom: je ziet hoe de bouw van de zaadcel past bij haar taak
Let op: hoe beweegt de zaadcel en welk deel zorgt daarvoor?
Na het filmpje: verschil zaadcellen en sperma? Welke weg leggen ze af?
CHECK
Kan je dit uitleggen?
1
Wat is het verschil tussen zaadcellen en sperma?
2
Wat is de functie van de drie zwellichamen?
3
Welke weg leggen zaadcellen af om het lichaam te verlaten?
TOEPASSING
Van knuffel tot erectie
Knuffelen en zoenen: fijn, opwindend gevoel
→
Aanvoerende bloedvaten vullen de zwellichamen
→
De penis wordt stijf en richt zich op
→
Erectie
Vraag: waarom moet het onderste zwellichaam open blijven?
CONCLUSIE
Wat hebben we geleerd?
Kernpunten
Primair: vanaf geboorte; secundair: vanaf puberteit
Weg: teelbal, bijbal, zaadleider, urinebuis
Sperma = zaadcellen + zaadvocht
Kan je het nu?
10 delen benoemen
Zaadcellen en sperma onderscheiden
De weg en de bouw van de zaadcel uitleggen
INSTAP · LES 2
1 op 10 vrouwen heeft endometriose
1 op 10
Toch kent bijna niemand de ziekte. Wat gebeurt er elke maand eigenlijk in het lichaam? Dat ontdek je vandaag.
LEERDOELEN
Na deze les kan je…
Benoemen
de 7 delen van het vrouwelijk voortplantingsstelsel
Verklaren
hoe de eicel in de baarmoeder komt en wat vagina en vulva verschilt
Toepassen
de menstruele cyclus uitleggen en de eisprong berekenen
UITLEG
De route van de eicel
eierstok
→
eileidertrechter
→
eileider
→
baarmoeder
Trilharen
Aan de binnenkant van de eileider: ze duwen de eicel langzaam naar de baarmoeder.
Vulva
Het uitwendige deel van de vagina: de binnenste en buitenste schaamlippen.
UITLEG
De menstruele cyclus
Eicel rijpt in de eierstok
→
Eisprong: eicel overleeft 24 uur
→
Slijmvlies in de baarmoeder groeit aan
→
Geen innesteling: menstruatie
Eisprong = 14 dagen vóór de volgende menstruatie
VERWERKING
Benoem de genummerde delen
Benoem de delen 1 tot 7 per twee.
FILMPJE
Ovulatie en menstruele cyclus
Voorspel: wat gebeurt er met het slijmvlies?
Waarom: je ziet de cyclus als één samenhangend proces
Let op: wanneer springt de eicel uit de eierstok?
Na het filmpje: welke twee hormonen sturen de cyclus? Wat is menstruatie?
VERWERKING
Reken de eisprong uit
Opdracht
Regelmatige cyclus van 30 dagen
Laatste menstruatie: 2 december
Wanneer start de volgende menstruatie?
Wanneer is de eisprong?
CHECK
Kan je dit uitleggen?
1
Wat is het verschil tussen vagina en vulva?
2
Welke twee hormonen spelen een rol in de cyclus?
3
Welke vrouwelijke structuur hoort bij teelballen, eikel, voorhuid en balzak?
TOEPASSING
Terug naar endometriose
Wat is het?
Cellen die lijken op het baarmoederslijmvlies komen ook buiten de baarmoeder voor.
Klachten
Hevige menstruatiepijn
Pijn bij plassen of stoelgang
Verminderde vruchtbaarheid
Denk na
Waarom ga je best naar de arts als pijnstillers de menstruatiepijn niet doen verdwijnen?
CONCLUSIE
Wat hebben we geleerd?
Kernpunten
Route: eierstok, eileidertrechter, eileider, baarmoeder
Vulva = uitwendig deel van de vagina
Eisprong = 14 dagen voor de volgende menstruatie
Kan je het nu?
7 delen benoemen
Route van de eicel uitleggen
Cyclus en eisprong berekenen