Werkwoorden op -re in twee tijden
Werkwoorden op -re in twee tijden
Open met het idee dat leerlingen deze werkwoorden al vaak zien, maar nu systematisch leren vervoegen in twee veelgebruikte tijden.
Lesdoel
Ik kan Franse werkwoorden op -re in de présent en de passé composé correct vervoegen.
Deze slide heeft geen instructies
Welke Franse -re-werkwoorden ken je al?
Gebruik de woordwolk als voorkennisactivatie. Verwachte input: attendre, vendre, entendre, perdre, maar ook andere bekende voorbeelden.
Wat zijn werkwoorden op -re?
Werkwoorden op -re eindigen in het infinitief op -re.
Voorbeelden:
attendre
vendre
entendre
perdre
Bij het vervoegen haal je meestal -re van het infinitief af om de stam te vinden.
Kies herkenbare regelmatige voorbeelden. Vermijd hier uitzonderingen zoals prendre als centraal voorbeeld, omdat dat het patroon vertroebelt.
De stam vinden
Neem het infinitief en haal -re weg.
attendre → attend-
vendre → vend-
entendre → entend-
perdre → perd-
Met die stam maak je de vormen van de présent.
Benadruk dat leerlingen eerst de stam zoeken voordat ze uitgangen toevoegen. Dat maakt beide tijden overzichtelijker.
Présent: de uitgangen
Voor veel regelmatige werkwoorden op -re gebruik je in de présent deze uitgangen:
je -s
tu -s
il/elle/on niets
nous -ons
vous -ez
ils/elles -ent
Let op: de slotletters worden niet altijd allemaal uitgesproken.
Zeg expliciet dat de derde persoon enkelvoud geen extra uitgang krijgt: de stam zelf is de vorm.
Présent: model met attendre
attendre in de présent:
j'attends
tu attends
il/elle/on attend
nous attendons
vous attendez
ils/elles attendent
Je ziet steeds de stam attend- terug.
Wijs op j'attends met apostrof voor een klinker. Laat leerlingen ook het verschil zien tussen schrijfvorm en uitspraak van -ent.
Nog twee voorbeelden in de présent
perdre
je perds
tu perds
il perd
nous perdons
vous perdez
ils perdent
je vends
tu vends
il vend
nous vendons
vous vendez
ils vendent
vendre
Gebruik deze slide om het patroon te laten bevestigen: stam + vaste uitgangen. Laat zien dat het model overdraagbaar is.
Wat is de stam van vendre?
vend-
vendre-
venu-
vends-
Toetst of leerlingen de infinitief zonder -re kunnen nemen. Distractors sluiten aan bij veelgemaakte fouten: infinitief laten staan, voltooid deelwoord verwarren, of een vervoegde vorm nemen.
Vul de vormen in
Bij werkwoorden op -re zoek je eerst de door -re weg te halen. Bij attendre krijg je zo attend-. In de présent zeg je: j'attends, mais il . Daarna volgen nous en vous attendez. Zo blijft het patroon van de présent goed zichtbaar.
Correcte antwoorden: stam, attend, attendons. De zinnen sluiten direct aan bij de uitleg en het model met attendre.
Passé composé: basis
De passé composé bestaat meestal uit:
onderwerp + avoir in de présent + voltooid deelwoord
Bij veel werkwoorden op -re maak je het voltooid deelwoord met -u.
attendre → attendu
vendre → vendu
entendre → entendu
perdre → perdu
Blijf bij avoir als hulpwerkwoord, omdat dat voor deze regelmatige -re-werkwoorden het hoofdpatroon is dat de lesdoelstelling ondersteunt.
Avoir als hulpwerkwoord
Voor de passé composé heb je de vormen van avoir nodig:
j'ai
tu as
il/elle/on a
nous avons
vous avez
ils/elles ont
Daarachter komt het voltooid deelwoord.
Controleer of leerlingen avoir in de présent al kennen. Zo niet, benoem dat dit een noodzakelijke bouwsteen is voor de verleden tijd.
Passé composé: model met vendre
vendre in de passé composé:
j'ai vendu
tu as vendu
il/elle/on a vendu
nous avons vendu
vous avez vendu
ils/elles ont vendu
Het voltooid deelwoord blijft hier steeds vendu.
Benadruk dat niet het voltooid deelwoord verandert, maar alleen het hulpwerkwoord. Dat voorkomt een veelgemaakte fout.
Présent of passé composé?
Gebruik de présent voor wat nu gebeurt of algemeen geldt.
Gebruik de passé composé voor een afgeronde handeling in het verleden.
Je vends la voiture. → nu / in het algemeen
J'ai vendu la voiture. → afgerond in het verleden
Hier gaat het om betekenis, niet alleen vorm. Koppel tijdsvorm aan situatie, zodat leerlingen niet mechanisch vervoegen.
Veelgemaakte fouten
De -re niet weghalen bij de stam
In de présent bij il/elle/on toch een -d of extra uitgang toevoegen zonder naar de stam te kijken
In de passé composé avoir vergeten
Een fout voltooid deelwoord maken, zoals vendé in plaats van vendu
Présent en passé composé door elkaar gebruiken
De formulering over il/elle/on houdt het veilig: leerlingen moeten de correcte stam gebruiken, bijvoorbeeld il attend, il vend, il perd.
Overzicht
Bij regelmatige werkwoorden op -re werk je in twee stappen:
présent
stam = infinitief zonder -re
uitgangen: -s, -s, -, -ons, -ez, -ent
passé composé
avoir in de présent
voltooid deelwoord vaak op -u
Gebruik deze slide als samenvattend schema. Dit is het antwoord op de centrale vraag hoe je -re-werkwoorden in beide tijden vormt.
Welke vorm staat in de passé composé?
je vends
j'ai vendu
il vend
nous vendons
Controleert of leerlingen de samengestelde vorm herkennen: avoir + voltooid deelwoord.
Kies de juiste tijd en vorm
In de gebruik je vaak avoir plus een voltooid deelwoord op . Bij vendre krijg je bijvoorbeeld j'ai vendu. In de gebruik je juist de stam met uitgangen, zoals je vends.
Correcte antwoorden: passé composé, -u, présent. Toetst het onderscheid tussen vorming en gebruik van beide tijden.
Wanneer kies je présent en wanneer passé composé?
Bespreek of leerlingen kunnen benoemen dat de présent gaat over nu of algemeen, en de passé composé over een afgeronde handeling in het verleden.
Wat heb je vandaag geleerd over -re-werkwoorden?
Laat leerlingen kort terugblikken op hun leerwinst. Mogelijke elementen: stam vinden, uitgangen van de présent, avoir + voltooid deelwoord, verschil in gebruik tussen de tijden.
Welk onderdeel vond je het lastigst?
Gebruik de antwoorden om te zien waar extra inoefening nodig is, bijvoorbeeld avoir-vormen, het voltooid deelwoord op -u, of het kiezen van de juiste tijd.
Begrippenlijst
infinitief - de basisvorm van een werkwoord, zoals vendre
stam - het deel van het werkwoord zonder uitgang, zoals vend-
présent - de tegenwoordige tijd in het Frans
passé composé - een Franse verleden tijd voor afgeronde handelingen
hulpwerkwoord - werkwoord dat je gebruikt om een samengestelde tijd te maken, zoals avoir
voltooid deelwoord - vorm die in de passé composé na het hulpwerkwoord komt, zoals vendu
vervoegen - een werkwoord aanpassen aan persoon en tijd
Deze slide heeft geen instructies